Φεντόροφ: Εκλογές στην Ουκρανία παρά τον πόλεμο

Μια πολιτική εξέλιξη υψηλού συμβολισμού και σημαντικών εσωτερικών αντιπαραθέσεων σηματοδότησε η χθεσινή, αιφνιδιαστική παρέμβαση του πρώην υπουργού Άμυνας της Ουκρανίας, Μιχαΐλο Φεντόροφ. Ο επί χρόνια στενός συνεργάτης του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος απομακρύνθηκε από το αξίωμά του τον περασμένο Ιούλιο, απηύθυνε δημόσια έκκληση για τη διεξαγωγή εθνικών εκλογών, παρά το γεγονός ότι η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με τη Ρωσία. Η τοποθέτηση αυτή, που έγινε μέσω βιντεοσκοπημένου μηνύματος στην πλατφόρμα του YouTube, συνιστά την πρώτη τόσο υψηλού προφίλ πολιτική πρόκληση προς την ηγεσία της χώρας από την έναρξη της ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022.

Ο Φεντόροφ, ο οποίος παραμένει ιδιαίτερα δημοφιλής στην ουκρανική κοινή γνώμη, υποστήριξε με έντονο ύφος ότι η δημοκρατική διαδικασία δεν μπορεί να τελεί υπό ομηρία εξαιτίας του πολέμου. Χαρακτηριστικά, ανέφερε ότι η Ουκρανία μάχεται ακριβώς για να παραμείνει ένα ελεύθερο και ευρωπαϊκό κράτος, τονίζοντας την ανάγκη εύρεσης ενός νόμιμου, ασφαλούς και ρεαλιστικού μηχανισμού που θα επιτρέψει την αποκατάσταση της πλήρους δημοκρατικής λειτουργίας, ακόμη και υπό τις αντίξοες συνθήκες ενός παρατεταμένου πολέμου. Η ουκρανική νομοθεσία, ωστόσο, απαγορεύει ρητά τη διεξαγωγή εκλογών σε περιόδους πολέμου, ένα ζήτημα που έχει επανειλημμένα θέσει ο ίδιος ο πρόεδρος Ζελένσκι ως βασικό εμπόδιο.

Αναγνωρίζοντας την πολυπλοκότητα του εγχειρήματος, ο πρώην υπουργός επικεντρώθηκε στις πρακτικές δυσκολίες που εγείρονται, όπως η διασφάλιση του εκλογικού δικαιώματος για τους στρατιώτες στην πρώτη γραμμή, τους πολίτες που διαμένουν σε περιοχές κοντά στο μέτωπο και τους εκατομμύρια πρόσφυγες που βρίσκονται στο εξωτερικό. Ωστόσο, αντέκρουσε το επιχείρημα ότι αυτές οι προκλήσεις καθιστούν το εγχείρημα ανέφικτο, σημειώνοντας πως η Ουκρανία έχει επανειλημμένα αποδείξει ότι μπορεί να πετύχει το αδύνατο, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι μια λύση μπορεί να βρεθεί και σε αυτό το ζήτημα. Η ρητορική του κορυφώθηκε με την επισήμανση ότι οι πολίτες δεν μπορούν να ζουν επ' αόριστον σε ένα κράτος όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς διαφάνεια και λογοδοσία.

Ένα πολιτικό μέτωπο στο εσωτερικό της χώρας

Η παρέμβαση του Φεντόροφ έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη τεταμένο πολιτικό σκηνικό, που χαρακτηρίζεται από την έντονη αντιπαράθεση με την ανώτατη στρα военная ηγεσία. Μετά την αιφνιδιαστική αποπομπή του από το υπουργείο Άμυνας, ο Φεντόροφ είχε δημοσίως καταφερθεί εναντίον του επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων, Ολεξάντρ Σίρσκι, αποκαλύπτοντας τις βαθιές διαφωνίες τους για τη στρατηγική διεξαγωγής του πολέμου. Η κόντρα αυτή είχε ως αποτέλεσμα μαζικές διαδηλώσεις σε πολλές ουκρανικές πόλεις, με χιλιάδες πολίτες να ζητούν την επιστροφή του Φεντόροφ και την απομάκρυνση του Σίρσκι. Αν και ο Ζελένσκι είχε αρχικά στηρίξει τον Σίρσκι, επικαλούμενος ασυμβατότητα χαρακτήρων, η παρατεταμένη πίεση του δρόμου οδήγησε τελικά και στην απομάκρυνση του στρατιωτικού ηγέτη.

Οι κινητοποιήσεις υπέρ του πρώην υπουργού συνεχίστηκαν καθ' όλη τη διάρκεια του Ιουλίου, ενώ νέα συγκέντρωση διαμαρτυρίας ήταν προγραμματισμένη να πραγματοποιηθεί σήμερα το πρωί έξω από το κοινοβούλιο, σύμφωνα με δηλώσεις του πρώην συμβούλου του, Σέρχιι Στερνένκο. Η πολιτική αυτή πόλωση αποτυπώνεται και στις δημοσκοπήσεις, καθώς πρόσφατη έρευνα κοινής γνώμης έδειξε ότι ο Φεντόροφ θα κέρδιζε με σημαντική διαφορά τον νυν πρόεδρο σε μια πιθανή εκλογική αναμέτρηση, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στην πρόσφατη πρωτοβουλία του.

Η ανακοίνωση του Φεντόροφ πραγματοποιήθηκε μόλις λίγες ώρες μετά την επιβεβαίωση από τον πρόεδρο Ζελένσκι ότι ζήτησε από το κοινοβούλιο να επικυρώσει τον διορισμό του Γεβγκένι Χμάρα στη θέση του υπουργού Άμυνας. Η χρονική αυτή σύμπτωση ενισχύει την εκτίμηση ότι το μήνυμα του πρώην υπουργού απευθυνόταν άμεσα στον Ζελένσκι, καθώς μίλησε για μια βαθιά συστημική κρίση διακυβέρνησης στη χώρα. Περιέγραψε ένα παλιό σύστημα που λειτουργεί με δικούς του κανόνες, προστατεύει τον εαυτό του και αντιστέκεται σε κάθε αλλαγή, ενώ παράλληλα καταδίκασε τη διαφθορά σε υψηλά κλιμάκια της εξουσίας, υποστηρίζοντας ότι αυτή υπονομεύει άμεσα τις πολεμικές προσπάθειες της χώρας.

Ο ίδιος ο Φεντόροφ έχει συνδέσει την απόλυσή του με τις μεταρρυθμίσεις που επιχείρησε να εφαρμόσει στις διαδικασίες προμηθειών του υπουργείου Άμυνας, έναν τομέα που διαχειρίζεται συμβάσεις εξοπλισμού αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η τοποθέτησή του ότι ο ουκρανικός λαός είναι εδώ και καιρό έτοιμος για μια διαφορετική χώρα και ότι το κράτος οφείλει να αποδειχθεί αντάξιο των πολιτών του, ολοκληρώνει την εικόνα μιας πολιτικής προσωπικότητας που επιχειρεί να επανατοποθετηθεί στο προσκήνιο, διεκδικώντας ρόλο πρωταγωνιστή στη μεταπολεμική, αλλά και στην παρούσα, πολιτική σκηνή της Ουκρανίας.