Φυτοφάρμακα: Σχεδόν ένας στους δύο αγρότες δηλητηριάζεται κάθε χρόνο

Ανησυχητικές διαστάσεις λαμβάνει η έκθεση των εργαζομένων στη γεωργία στα φυτοφάρμακα, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που καταγράφει εκατοντάδες εκατομμύρια περιστατικά οξείας δηλητηρίασης κάθε χρόνο σε παγκόσμιο επίπεδο.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι σχεδόν ένας στους δύο αγρότες και εργάτες γης εκτιμάται πως υφίσταται κάθε χρόνο τουλάχιστον ένα επεισόδιο οξείας, ακούσιας δηλητηρίασης από φυτοφάρμακα.

Σε απόλυτους αριθμούς, οι ερευνητές υπολογίζουν ότι από 402 έως 433 εκατομμύρια άνθρωποι επηρεάζονται ετησίως, γεγονός που αποκαλύπτει το τεράστιο εύρος ενός προβλήματος το οποίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό υποκαταγεγραμμένο.

Με τον παγκόσμιο αγροτικό πληθυσμό να υπολογίζεται περίπου στα 934 εκατομμύρια άτομα, το ποσοστό όσων εκτίθενται σε οξεία δηλητηρίαση προσεγγίζει το 46%.

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Public Health, εκτιμά επίσης ότι περίπου 11.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από δηλητηρίαση που συνδέεται με φυτοφάρμακα.

Ιδιαίτερα βαριά είναι η εικόνα στην Ινδία, όπου εκτιμάται ότι καταγράφεται σχεδόν το 60% των σχετικών θανάτων. Υψηλά ποσοστά περιστατικών εντοπίζονται επίσης στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία, καθώς και στην ανατολική Αφρική.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Μπουρκίνα Φάσο, όπου οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι περίπου το 84% των αγροτών και εργατών γης έχει βιώσει κάποια μορφή οξείας δηλητηρίασης από φυτοφάρμακα.

Η χρήση φυτοφαρμάκων συνεχίζει να αυξάνεται

Την ίδια στιγμή, παρά τις επανειλημμένες επιστημονικές προειδοποιήσεις για τις επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, η παγκόσμια κατανάλωση φυτοφαρμάκων συνεχίζει να κινείται ανοδικά.

Μόνο το 2023 χρησιμοποιήθηκαν σε ολόκληρο τον κόσμο περίπου 3,8 εκατομμύρια τόνοι φυτοφαρμάκων, ποσότητα σχεδόν διπλάσια από εκείνη που είχε καταγραφεί το 1990.

Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για τους εργαζομένους στη γεωργία εμφανίζονται κατά την προετοιμασία, την ανάμειξη και την εφαρμογή των χημικών ουσιών. Η έκθεση, όμως, δεν περιορίζεται μόνο στους ψεκασμούς.

Οι αγρότες μπορούν να έρθουν σε επαφή με επικίνδυνες ουσίες μέσω ψεκασμένων καλλιεργειών, μολυσμένου εξοπλισμού, εργαλείων ή ρουχισμού, πολλές φορές χωρίς επαρκή μέσα ατομικής προστασίας.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η πραγματική έκταση του προβλήματος μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη από αυτή που αποτυπώνεται στις εκτιμήσεις, καθώς σε αρκετές χώρες δεν υπάρχουν αξιόπιστοι μηχανισμοί συστηματικής καταγραφής των δηλητηριάσεων.

Πολλά περιστατικά δεν φτάνουν ποτέ στις υγειονομικές υπηρεσίες ή καταγράφονται με διαφορετικές διαγνώσεις, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την αποτύπωση του πραγματικού αριθμού των ανθρώπων που επηρεάζονται.

Ανησυχία για τα παιδιά και τις μακροχρόνιες επιπτώσεις

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση των παιδιών που εργάζονται στον αγροτικό τομέα. Σε παγκόσμιο επίπεδο εκτιμάται ότι περίπου 84 εκατομμύρια παιδιά συμμετέχουν σε γεωργικές εργασίες και συνεπώς ενδέχεται να έρχονται σε άμεση ή έμμεση επαφή με φυτοφάρμακα.

Η συγκεκριμένη μελέτη δεν αξιολογεί πλήρως τις επιπτώσεις της έκθεσης στα παιδιά, ωστόσο το μέγεθος της παιδικής εργασίας στη γεωργία καθιστά το ζήτημα ιδιαίτερα σοβαρό από πλευράς δημόσιας υγείας.

Παράλληλα, αυξάνονται οι επιστημονικές ενδείξεις ότι η χρόνια έκθεση σε ορισμένες κατηγορίες φυτοφαρμάκων ενδέχεται να συνδέεται με σοβαρές παθήσεις και νευρολογικές διαταραχές.

Μεταξύ αυτών βρίσκεται και η νόσος του Πάρκινσον, για την οποία τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι έρευνες που εξετάζουν πιθανή συσχέτιση με μακροχρόνια έκθεση σε συγκεκριμένες δραστικές ουσίες.

Οι ερευνητές ζητούν τη δημιουργία καλύτερων και ενιαίων μηχανισμών καταγραφής των δηλητηριάσεων, ώστε να υπάρχει σαφέστερη εικόνα για την πραγματική έκταση του προβλήματος και τις περιοχές που αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο.

Παράλληλα επισημαίνουν την ανάγκη για ουσιαστική στήριξη των αγροτών και εργατών γης, ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση σε ασφαλέστερες πρακτικές, κατάλληλο προστατευτικό εξοπλισμό και εναλλακτικές μεθόδους καλλιέργειας με μικρότερη εξάρτηση από επικίνδυνες χημικές ουσίες.

Η νέα μελέτη επαναφέρει έτσι στο προσκήνιο ένα τεράστιο αλλά συχνά αθέατο πρόβλημα: εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι που βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων εκτίθενται σε ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν άμεσες και μακροχρόνιες βλάβες στην υγεία τους.

Η προστασία των ανθρώπων που καλλιεργούν και παράγουν την τροφή δεν αποτελεί πλέον μόνο αγροτικό ή εργασιακό ζήτημα. Αναδεικνύεται σε μείζον παγκόσμιο ζήτημα δημόσιας υγείας, το οποίο απαιτεί αυστηρότερη εποπτεία, καλύτερη καταγραφή και ουσιαστικότερη πρόληψη.