Φοιτητική στέγη: Μεγάλες εξαγγελίες, έργα και διαγωνισμοί έως το 2032

Ένα εκτεταμένο πρόγραμμα κατασκευής νέων φοιτητικών εστιών και ανακαίνισης παλαιών κτιρίων παρουσιάζει το υπουργείο Παιδείας, επιχειρώντας να καλύψει μέρος του μεγάλου στεγαστικού ελλείμματος που αντιμετωπίζουν χιλιάδες φοιτητές σε ολόκληρη τη χώρα.

Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία περίπου 8.600 νέων κλινών μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα, με συνολικό προϋπολογισμό 737,5 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, ανακοινώνονται παρεμβάσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ για την ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση υφιστάμενων φοιτητικών εστιών.

Οι εξαγγελίες έρχονται έπειτα από χρόνια κατά τα οποία η φοιτητική στέγη παρέμενε ένα από τα πιο σοβαρά και παραμελημένα προβλήματα της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης. Πολλά κτίρια συσσώρευσαν φθορές, τα διαθέσιμα δωμάτια αποδείχθηκαν ανεπαρκή και χιλιάδες οικογένειες υποχρεώθηκαν να καλύπτουν το αυξανόμενο κόστος ενοικίασης στις πανεπιστημιακές πόλεις.

Το υπουργείο παρουσιάζει το πρόγραμμα ως τη μεγαλύτερη παρέμβαση που έχει πραγματοποιηθεί έως σήμερα στον συγκεκριμένο τομέα. Μεγάλο μέρος των έργων, ωστόσο, βρίσκεται ακόμη σε στάδιο σχεδιασμού, διαγωνισμών ή μελλοντικής υλοποίησης, με ορισμένα χρονοδιαγράμματα να εκτείνονται έως το 2032.

Τα νέα κτιριακά συγκροτήματα αφορούν δημόσια πανεπιστήμια από την Κρήτη έως τη Θράκη. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, όπου προβλέπεται η κατασκευή δύο νέων συγκροτημάτων, ενός στο Ρέθυμνο και ενός στο Ηράκλειο.

Οι νέες υποδομές του Πανεπιστημίου Κρήτης εκτιμάται ότι θα προσφέρουν συνολικά 4.846 επιπλέον θέσεις στέγασης. Από αυτές, οι 2.710 θα δημιουργηθούν στο Ρέθυμνο και οι 2.136 στο Ηράκλειο, όπου οι ανάγκες παραμένουν ιδιαίτερα αυξημένες λόγω του μεγάλου αριθμού φοιτητών που μετακινούνται από άλλες περιοχές.

Για το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας σχεδιάζονται δύο νέα συγκροτήματα φοιτητικών εστιών στον Βόλο και στη Λαμία. Η συνολική δυναμικότητα υπολογίζεται σε 763 κλίνες, από τις οποίες οι 640 θα βρίσκονται στον Βόλο και οι 123 στη Λαμία.

Δύο συγκροτήματα περιλαμβάνει και ο σχεδιασμός για το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Οι νέες εστίες πρόκειται να κατασκευαστούν στην Αλεξανδρούπολη και την Κομοτηνή, με δυναμικότητα 350 φοιτητών σε κάθε πόλη και συνολικά 700 νέες θέσεις.

Στη Δυτική Μακεδονία προβλέπεται η δημιουργία τεσσάρων συγκροτημάτων. Η Κοζάνη θα αποκτήσει εστία 350 θέσεων, η Φλώρινα και η Καστοριά από 150 θέσεις, ενώ στην Πτολεμαΐδα σχεδιάζεται συγκρότημα για 100 φοιτητές. Η συνολική δυναμικότητα των έργων υπολογίζεται σε 750 κλίνες.

Για το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής προβλέπεται νέα φοιτητική εστία που θα μπορεί να καλύψει τις στεγαστικές ανάγκες περίπου 1.100 φοιτητών. Στο Πάντειο Πανεπιστήμιο σχεδιάζεται νέα μονάδα δυναμικότητας 196 κλινών.

Οι παρεμβάσεις αυτές παρουσιάζονται ως κεντρικός πυλώνας της κυβερνητικής πολιτικής για τη φοιτητική μέριμνα. Η πραγματική τους επίδραση θα κριθεί από την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, την πορεία των διαγωνισμών και την ταχύτητα με την οποία οι σχεδιαζόμενες κλίνες θα παραδοθούν στους φοιτητές.

Εκατοντάδες εκατομμύρια για ανακαινίσεις και ενεργειακή αναβάθμιση

Εκτός από την κατασκευή νέων εστιών, το υπουργείο Παιδείας προωθεί πρόγραμμα ανακαίνισης και αναβάθμισης υφιστάμενων κτιρίων. Τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί αναφέρονται σε χρηματοδότηση άνω των 220 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.

Στον αναλυτικό σχεδιασμό περιλαμβάνεται ποσό 226,3 εκατ. ευρώ για την ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση 15 κτιρίων φοιτητικών εστιών του ΙΝΕΔΙΒΙΜ και πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Οι σχετικοί διαγωνισμοί αναμένεται να αρχίσουν από το 2027.

Οι παρεμβάσεις θα αφορούν κτίρια στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, την Καλαμαριά, το Ρίο, το Κουκούλι, τα Ιωάννινα και την Κομοτηνή. Το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των διαδικασιών μετατίθεται για το 2027 δείχνει ότι η αντιμετώπιση προβλημάτων που συσσωρεύονταν επί χρόνια εξακολουθεί να εξαρτάται από μελλοντικές δημοπρατήσεις και εκτεταμένα χρονοδιαγράμματα.

Στην Αθήνα έχει ήδη παραδοθεί προς χρήση η Α΄ Φοιτητική Εστία Πανεπιστημίου Αθηνών, στην Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου, μετά τις παρεμβάσεις αποκατάστασης. Την ίδια ώρα βρίσκονται σε εξέλιξη οι εργασίες ολικής ανακατασκευής της Β΄ ΦΕΠΑ.

Μέσα στο καλοκαίρι έχει προγραμματιστεί η έναρξη των εργασιών στη Φοιτητική Εστία Αθηνών του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Για τις Νέες Εστίες του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου προβλέπεται έως τον Σεπτέμβριο η παράδοση πλήρως ανακαινισμένων κοινόχρηστων χώρων.

Χρηματοδοτήσεις μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων κατευθύνονται επίσης σε έργα ανακαίνισης, ενεργειακής αναβάθμισης και εκσυγχρονισμού υφιστάμενων εστιών. Οι παρεμβάσεις αφορούν το κτίριο του ΕΚΠΑ στου Ζωγράφου, φοιτητικές εγκαταστάσεις στην Πάτρα, την Καβάλα και την Ξάνθη, καθώς και το Πολυτεχνείο Κρήτης.

Παράλληλα προωθείται η αναβάθμιση των φοιτητικών εστιατορίων στην Πάτρα και την Ξάνθη, καθώς η φοιτητική μέριμνα δεν περιορίζεται στη στέγαση, αλλά περιλαμβάνει και τις βασικές συνθήκες καθημερινής διαβίωσης.

Στοιχεία του ΙΝΕΔΙΒΙΜ δείχνουν ότι έχουν ήδη ανακαινιστεί χώροι στις Φοιτητικές Εστίες Θεσσαλονίκης, Καλαμαριάς, Καλαμάτας και Ηρακλείου. Επιπλέον, 150 δωμάτια στις εστίες Θεσσαλονίκης και Πάτρας έχουν εξοπλιστεί πλήρως.

Έχει πραγματοποιηθεί επίσης μαζική προμήθεια επαγγελματικού και οικιακού εξοπλισμού, όπως πλυντήρια, στεγνωτήρια, στρώματα και κλίνες. Οι προμήθειες προορίζονται για τις εστίες της ΑΣΠΑΙΤΕ, τις ΝΕΕΜΠ, τις Φοιτητικές Εστίες Ζωγράφου, τη ΦΕΠΑ, την Καλαμαριά, τη Θεσσαλονίκη, τα Ιωάννινα και την Καλαμάτα.

Για τη Φοιτητική Εστία Ρεθύμνου έχει εξασφαλιστεί ξεχωριστή χρηματοδότηση ενεργειακής αναβάθμισης. Παράλληλα, στην Α΄ ΦΕΠΑ εγκαταστάθηκε για πρώτη φορά σύστημα ελεγχόμενης εισόδου, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας και την προστασία των εγκαταστάσεων.

Αντίστοιχα συστήματα πρόσβασης σχεδιάζεται να τοποθετηθούν στις Νέες Εστίες του ΕΜΠ, στη Φοιτητική Εστία Θεσσαλονίκης και στη Φοιτητική Εστία Καλαμάτας.

Το ΙΝΕΔΙΒΙΜ υλοποιεί ταυτόχρονα εργασίες επισκευής, συντήρησης και πυροπροστασίας. Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνονται η εκπόνηση μελετών πυρασφάλειας, η έναρξη έργων πυροπροστασίας στη Θεσσαλονίκη και η αντικατάσταση σωληνώσεων ύδρευσης στη Φοιτητική Εστία Ιωαννίνων.

Στη Φοιτητική Εστία Καλαμάτας τέθηκε σε λειτουργία σύστημα ηλιοθερμίας για την παραγωγή ζεστού νερού. Πρόκειται για έργα απαραίτητα για την ασφάλεια και την καθημερινότητα των φοιτητών, τα οποία σε αρκετές περιπτώσεις θα έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί πολύ νωρίτερα.

Οι κυβερνητικές δεσμεύσεις και το βάρος της υλοποίησης

Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, χαρακτήρισε τη φοιτητική στέγη ζήτημα ισότητας, ευκαιριών και κοινωνικής δικαιοσύνης. Υπογράμμισε ότι οι νέοι που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους χρειάζονται ασφαλείς και αξιοπρεπείς συνθήκες, ώστε να μπορούν να αφοσιωθούν στις σπουδές τους.

Η ίδια αναγνώρισε ότι οι φοιτητικές εστίες συσσώρευαν επί χρόνια προβλήματα τόσο στις υποδομές όσο και στη διαθεσιμότητα δωματίων. Υποστήριξε ότι έχει πλέον ολοκληρωθεί εκτενής καταγραφή των αναγκών και ότι οι παρεμβάσεις προωθούνται με αυξημένους πόρους σε όλη τη χώρα.

Η υπουργός έκανε λόγο για το μεγαλύτερο πρόγραμμα νέων φοιτητικών εστιών που έχει υλοποιηθεί στην Ελλάδα. Ανέφερε ότι μέσω ΣΔΙΤ, με προϋπολογισμό 737,5 εκατ. ευρώ, δημιουργούνται περίπου 8.600 νέες κλίνες στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και σε πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις της Αθήνας.

Η κυβερνητική θέση είναι ότι ένα σύγχρονο και εξωστρεφές δημόσιο πανεπιστήμιο οφείλει να συνδυάζει την ποιότητα των σπουδών με αξιοπρεπείς συνθήκες στέγασης. Η συγκεκριμένη διαπίστωση είναι αυτονόητη. Το κρίσιμο ζήτημα παραμένει η μετατροπή των ανακοινώσεων σε ολοκληρωμένα κτίρια και πραγματικά διαθέσιμα δωμάτια.

Η πρόεδρος του ΙΝΕΔΙΒΙΜ, Άννα Ροκοφύλλου, ανέφερε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη ευρύ πρόγραμμα νέων έργων και παρεμβάσεων, με στόχο να αλλάξει η αποκαρδιωτική εικόνα που επικρατούσε σε πολλές φοιτητικές εστίες.

Στις βασικές παρεμβάσεις περιλαμβάνεται η πλήρης ανακαίνιση της φοιτητικής εστίας του Πανεπιστημίου Αθηνών στην Πατησίων. Το κτίριο έχει έκταση περίπου 10.000 τετραγωνικών μέτρων και, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, προβλέπεται να φιλοξενεί έως 280 φοιτητές.

Για την προμήθεια νέου εξοπλισμού στις εστίες αρμοδιότητας του ΙΝΕΔΙΒΙΜ έχουν εξασφαλιστεί επιπλέον 2,9 εκατ. ευρώ. Το πρόγραμμα δίνει έμφαση στην ανακαίνιση κοινόχρηστων χώρων, στην αντικατάσταση εξοπλισμού και στη λήψη μέτρων ασφαλείας.

Παράλληλα, προβλέπεται οργανωμένο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης 12 φοιτητικών εστιών αρμοδιότητας του ΙΝΕΔΙΒΙΜ. Η υλοποίησή του εκτείνεται από το 2026 έως το 2032 και θα χρηματοδοτηθεί από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο με συνολικούς πόρους που αναμένεται να ξεπεράσουν τα 220 εκατ. ευρώ.

Στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, οι σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορούν την Α΄ και τη Β΄ ΦΕΠΑ. Στην Α΄ ΦΕΠΑ αποκαταστάθηκαν χώροι που παρέμεναν επί χρόνια υπό κατάληψη και δημιουργήθηκαν νέα αναγνωστήρια, χώροι μελέτης, κοινόχρηστες εγκαταστάσεις και γυμναστήριο.

Η εγκατάσταση συστήματος ελεγχόμενης πρόσβασης με κάρτα αποσκοπεί στην προστασία των φοιτητών και των νέων υποδομών. Ο πρύτανης του ΕΚΠΑ, Γεράσιμος Σιάσος, χαρακτήρισε την αναβάθμιση της φοιτητικής μέριμνας μία από τις βασικές προτεραιότητες του πανεπιστημίου.

Η ολική ανακατασκευή της Β΄ ΦΕΠΑ προχωρά με τη μέθοδο Pro-GET-OnE, η οποία αναπτύχθηκε με τη συμμετοχή του ΕΚΠΑ στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Horizon 2020. Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, το κτίριο σχεδιάζεται να αποτελέσει την πρώτη φοιτητική εστία μηδενικού ενεργειακού αποτυπώματος στην Ελλάδα.

Το συνολικό πρόγραμμα περιλαμβάνει μεγάλα ποσά, χιλιάδες νέες κλίνες και παρεμβάσεις σε δεκάδες κτίρια. Η κυβέρνηση καλείται πλέον να αποδείξει ότι το σχέδιο δεν θα παραμείνει ένας κατάλογος εξαγγελιών και μελλοντικών διαγωνισμών.

Για τους φοιτητές και τις οικογένειές τους, η επιτυχία δεν θα μετρηθεί από το ύψος των ανακοινωμένων προϋπολογισμών. Θα κριθεί από το πόσα ασφαλή και λειτουργικά δωμάτια θα παραδοθούν, σε ποιες ημερομηνίες και με ποιους οικονομικούς όρους θα διατεθούν στους πραγματικούς δικαιούχους.