Πλεόνασμα στο κράτος, πίεση στην κοινωνία: ΦΠΑ και φόρος εισοδήματος τροφοδοτούν τα έσοδα

Πρωτογενές πλεόνασμα 5,770 δισ. ευρώ κατέγραψε ο κρατικός προϋπολογισμός στο επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου 2026, έναντι στόχου για 4,417 δισ. ευρώ. Την ίδια περίοδο του 2025 το πρωτογενές πλεόνασμα είχε ανέλθει στα 7,939 δισ. ευρώ.

Η εικόνα που παρουσιάζει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών δείχνει υπέρβαση έναντι του στόχου, η οποία όμως περιορίζεται αισθητά όταν αφαιρεθούν ποσά που σχετίζονται με χρονικές μετατοπίσεις πληρωμών και έκτακτα έσοδα.

Συγκεκριμένα, εάν εξαιρεθούν 510 εκατ. ευρώ που αφορούν ετεροχρονισμό πληρωμών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, 406 εκατ. ευρώ από μεταβιβαστικές πληρωμές προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και ακόμη 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό, η υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος σε τροποποιημένη ταμειακή βάση περιορίζεται στα 302 εκατ. ευρώ.

Το υπουργείο διευκρινίζει ότι το πρωτογενές αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους δεν ταυτίζεται με το ταμειακό αποτέλεσμα. Παράλληλα, τα συγκεκριμένα στοιχεία αφορούν την Κεντρική Διοίκηση και όχι το σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης, στην οποία περιλαμβάνονται οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα ασφαλιστικά ταμεία και τα Νομικά Πρόσωπα.

Στα έσοδα του Ιανουαρίου 2026 περιλαμβάνονται επίσης ποσά που συνδέονται με την ολοκλήρωση της σύμβασης παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και των τριών κάθετων αξόνων της για χρονικό διάστημα 35 ετών.

Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης συναλλαγής, ποσό 306 εκατ. ευρώ που αντιστοιχεί σε ΦΠΑ 24% επί του τιμήματος αποδόθηκε αρχικά στο Δημόσιο και καταγράφηκε στην κατηγορία «Φόροι», ενώ ακολούθησε ισόποση επιστροφή φόρου.

Το ίδιο ποσό των 306 εκατ. ευρώ καταβλήθηκε στη συνέχεια εκ νέου στο ελληνικό Δημόσιο και καταχωρήθηκε στην κατηγορία «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών».

Φορολογικά έσοδα πάνω από τον στόχο – Μεγάλη ώθηση από ΦΠΑ και εισόδημα

Την περίοδο Ιανουαρίου – Ιουλίου 2026, τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκαν στα 45,258 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 2,026 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο που είχε τεθεί στον προϋπολογισμό.

Στη στοχοθεσία είχε υπολογιστεί για τον Ιούνιο είσπραξη 1,258 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Από το ποσό αυτό, 884 εκατ. ευρώ εισπράχθηκαν νωρίτερα, τον Απρίλιο, ενώ τα υπόλοιπα 374 εκατ. ευρώ αναμένεται να μπουν στα κρατικά ταμεία έως το τέλος του έτους.

Εάν εξαιρεθούν τα ποσά του Ταμείου Ανάκαμψης, τα καθαρά έσοδα εμφανίζονται αυξημένα κατά 2,4 δισ. ευρώ ή 5,7% έναντι του στόχου.

Η μεγαλύτερη πηγή εσόδων παραμένουν οι φόροι. Συνολικά, στην κατηγορία «Φόροι» εισπράχθηκαν 42,794 δισ. ευρώ. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται τα 306 εκατ. ευρώ από την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού και τα 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για το καζίνο στο Ελληνικό.

Χωρίς τα δύο αυτά ποσά, τα καθαρά φορολογικά έσοδα διαμορφώθηκαν σε 42,353 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 990 εκατ. ευρώ ή 2,4%.

Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η πορεία του ΦΠΑ, καθώς τα συνολικά έσοδα από τον συγκεκριμένο φόρο έφτασαν τα 17,740 δισ. ευρώ. Εάν αφαιρεθούν τα 306 εκατ. ευρώ που συνδέονται με την Εγνατία Οδό, η υπέρβαση έναντι του στόχου ανέρχεται στα 739 εκατ. ευρώ.

Η αύξηση αυτή έχει ιδιαίτερη πολιτική και κοινωνική σημασία, καθώς ο ΦΠΑ είναι έμμεσος φόρος που επιβαρύνει άμεσα την κατανάλωση και συνεπώς τα νοικοκυριά, σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια εξακολουθεί να συμπιέζει τα πραγματικά εισοδήματα.

Τα έσοδα από Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης ανήλθαν σε 3,964 δισ. ευρώ και ήταν μειωμένα κατά 224 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο.

Οι φόροι ακίνητης περιουσίας απέφεραν 1,860 δισ. ευρώ, δηλαδή 55 εκατ. ευρώ περισσότερα από όσα είχαν προϋπολογιστεί.

Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η συμβολή των φόρων εισοδήματος, οι οποίοι απέφεραν συνολικά 15,073 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 294 εκατ. ευρώ.

Ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων ήταν αυξημένος κατά 346 εκατ. ευρώ, ο Φόρος Εισοδήματος Νομικών Προσώπων κατά 20 εκατ. ευρώ, ενώ οι λοιποί φόροι εισοδήματος υπολείπονταν του στόχου κατά 72 εκατ. ευρώ.

Τα έσοδα από κοινωνικές εισφορές ανήλθαν σε 31 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 4 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Οι μεταβιβάσεις διαμορφώθηκαν στα 4,218 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 91 εκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, 2,886 δισ. ευρώ προέρχονται από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και είναι αυξημένα κατά 274 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον προγραμματισμό.

Τα έσοδα από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών ανήλθαν σε 1,316 δισ. ευρώ. Εάν αφαιρεθούν τα 306 εκατ. ευρώ της Εγνατίας Οδού, το ποσό διαμορφώνεται σε 1,010 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 255 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα λοιπά τρέχοντα έσοδα έφτασαν τα 1,868 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας υπέρβαση 455 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 288 εκατ. ευρώ αφορούν έσοδα του ΠΔΕ.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 4,971 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας κατά 494 εκατ. ευρώ τον στόχο των 4,476 δισ. ευρώ. Σημαντικό μέρος της διαφοράς συνδέεται με την επιστροφή ΦΠΑ 306 εκατ. ευρώ που αφορούσε τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού.

Τα συνολικά έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων έφτασαν τα 3,174 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 2,710 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση 464 εκατ. ευρώ.

Ιούλιος με επιπλέον 946 εκατ. ευρώ στα κρατικά ταμεία

Μόνο τον Ιούλιο, τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 9,246 δισ. ευρώ, δηλαδή 946 εκατ. ευρώ περισσότερα από τον μηνιαίο στόχο.

Η υπέρβαση συνδέεται, μεταξύ άλλων, με αυξημένα έσοδα του ΠΔΕ κατά 363 εκατ. ευρώ, καθώς και με είσπραξη 234 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, ποσό που δεν είχε προβλεφθεί στον αρχικό προϋπολογισμό.

Τα φορολογικά έσοδα του Ιουλίου ανήλθαν σε 8,970 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 406 εκατ. ευρώ ή 4,7% έναντι του στόχου.

Από ΦΠΑ εισπράχθηκαν 3,163 δισ. ευρώ, δηλαδή 167 εκατ. ευρώ περισσότερα από τον στόχο. Οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης απέφεραν 741 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 9 εκατ. ευρώ.

Οι φόροι ακίνητης περιουσίας έφτασαν τα 175 εκατ. ευρώ, επίσης 9 εκατ. ευρώ υψηλότερα από τον στόχο.

Οι φόροι εισοδήματος απέφεραν τον Ιούλιο συνολικά 4,156 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 147 εκατ. ευρώ.

Ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων ήταν αυξημένος κατά 35 εκατ. ευρώ και των νομικών προσώπων κατά 145 εκατ. ευρώ, ενώ οι λοιποί φόροι εισοδήματος ήταν μειωμένοι κατά 33 εκατ. ευρώ.

Τα έσοδα από κοινωνικές εισφορές ανήλθαν σε 4 εκατ. ευρώ, ελαφρώς χαμηλότερα από τον στόχο.

Οι μεταβιβάσεις εκτοξεύθηκαν στα 667 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση 558 εκατ. ευρώ. Από αυτά, 385 εκατ. ευρώ προέρχονται από το ΠΔΕ και 234 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού.

Τα έσοδα από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών ανήλθαν σε 142 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 22 εκατ. ευρώ, ενώ τα λοιπά τρέχοντα έσοδα έφτασαν τα 304 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 105 εκατ. ευρώ.

Οι επιστροφές εσόδων τον Ιούλιο ανήλθαν σε 842 εκατ. ευρώ, υψηλότερες κατά 143 εκατ. ευρώ από τον στόχο.

Τα έσοδα του ΠΔΕ έφτασαν τα 418 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου μόλις 55 εκατ. ευρώ.

Στο σκέλος των δαπανών, ο κρατικός προϋπολογισμός κατέγραψε στο επτάμηνο πληρωμές ύψους 45,602 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 1,046 δισ. ευρώ έναντι του στόχου των 44,556 δισ. ευρώ.

Σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, οι κρατικές δαπάνες ήταν αυξημένες κατά 4,916 δισ. ευρώ.

Στον Τακτικό Προϋπολογισμό οι πληρωμές υπερέβησαν τον στόχο κατά 191 εκατ. ευρώ.

Μεταξύ των μεγαλύτερων μεταβιβάσεων περιλαμβάνονται 1,243 δισ. ευρώ προς τον ΕΟΠΥΥ, 1,818 δισ. ευρώ προς τον ΟΠΕΚΑ και 915 εκατ. ευρώ προς την Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας για φάρμακα, προϊόντα και υπηρεσίες υγείας για τα δημόσια νοσοκομεία.

Οι μεταβιβάσεις προς τα νοσοκομεία και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ανήλθαν σε 801 εκατ. ευρώ, ενώ 244 εκατ. ευρώ κατευθύνθηκαν σε ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ και ΟΣΕ.

Παράλληλα, καταβλήθηκαν 131 εκατ. ευρώ προς την Κοινωνία της Πληροφορίας για την πληρωμή του FUEL PASS, 110 εκατ. ευρώ για την επιδότηση του diesel κίνησης και 220 εκατ. ευρώ για έκτακτη οικονομική ενίσχυση οικογενειών με παιδιά.

Οι επενδυτικές δαπάνες ανήλθαν σε 7,602 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 855 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, κυρίως λόγω της επιτάχυνσης έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, οι επενδυτικές πληρωμές ήταν αυξημένες κατά 1,471 δισ. ευρώ.

Η κυβέρνηση προβάλλει την υπεραπόδοση του προϋπολογισμού ως ένδειξη δημοσιονομικής σταθερότητας. Τα ίδια τα στοιχεία, όμως, δείχνουν ότι σημαντικό μέρος της εικόνας στηρίζεται σε φορολογικά έσοδα που ξεπερνούν τον στόχο, με τον ΦΠΑ και τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων να πρωταγωνιστούν.

Σε μια περίοδο κατά την οποία τα νοικοκυριά εξακολουθούν να πιέζονται από το κόστος ζωής, το κρίσιμο πολιτικό ερώτημα είναι πλέον πόσο από αυτό το πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο θα επιστρέψει στην πραγματική οικονομία και πόσο θα παραμείνει στα κρατικά ταμεία ως ακόμη ένα πλεόνασμα που χρηματοδοτήθηκε σε σημαντικό βαθμό από τη φορολογική επιβάρυνση πολιτών και επιχειρήσεων.