Φθηνότερο το ελληνικό καλάθι σε σχέση με οκτώ χώρες

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), οι τιμές του τυπικού καλαθιού του νοικοκυριού στα ελληνικά σούπερ μάρκετ παραμένουν χαμηλότερες σε σύγκριση με οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία, η Αγγλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Γερμανία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία. Ωστόσο, η Ελλάδα καταγράφει τη δεύτερη υψηλότερη επιβάρυνση από τον ΦΠΑ ανάμεσα στις εξεταζόμενες χώρες, γεγονός που επηρεάζει σημαντικά την τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.

Μεθοδολογία και ευρήματα της έρευνας

Η ανάλυση βασίζεται σε δεδομένα από οργανωμένες πλατφόρμες σύγκρισης τιμών και τιμοληψίες από αλυσίδες σούπερ μάρκετ, καλύπτοντας 40 κατηγορίες προϊόντων και περισσότερες από 6.000 τιμές. Συγκεκριμένα, συμμετείχαν 48 διαφορετικές αλυσίδες λιανικής πώλησης τροφίμων από τις εννέα χώρες, με δειγματοληψίες που πραγματοποιήθηκαν τον Μάιο του 2026. Η σύγκριση πραγματοποιήθηκε τόσο με όσο και χωρίς την αξία του ΦΠΑ, ο οποίος διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η Γερμανία έχει 39% ακριβότερο καλάθι, η Γαλλία 36%, το Ηνωμένο Βασίλειο 26%, η Ιταλία 8%, η Ισπανία 14%, η Ρουμανία 20%, η Πορτογαλία 4% και η Βουλγαρία 17%.

Όταν αφαιρείται ο αναλογών ΦΠΑ, η εικόνα γίνεται ακόμα πιο ευνοϊκή για την Ελλάδα, με τη Γερμανία να είναι 46% ακριβότερη, τη Γαλλία 44%, το Ηνωμένο Βασίλειο 35%, την Ιταλία 15%, την Ισπανία 23%, την Πορτογαλία 6%, τη Ρουμανία 26% και τη Βουλγαρία 13%. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο ελληνικός συντελεστής ΦΠΑ για τρόφιμα και ποτά ανέρχεται στο 13%, ενώ σε άλλες χώρες είναι σημαντικά χαμηλότερος, όπως 0% ή 5% στο Ηνωμένο Βασίλειο, 5,5% και 10% στη Γαλλία, 4% και 10% στην Ισπανία, 6% και 13% στην Πορτογαλία, 4% και 10% στην Ιταλία, 7% στη Γερμανία και 5% και 11% στη Ρουμανία. Η μόνη χώρα με υψηλότερο ΦΠΑ είναι η Βουλγαρία, η οποία εφαρμόζει ενιαίο συντελεστή 20% σε όλα τα είδη.

Η επίδραση του ΦΠΑ και άλλοι παράγοντες

Η έρευνα υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα έχει τον δεύτερο υψηλότερο μέσο συντελεστή ΦΠΑ για το καλάθι των 40 κατηγοριών, φτάνοντας στο 15,6%, ενώ η Ισπανία έχει τον χαμηλότερο με 7,4%. Οι περισσότερες χώρες κυμαίνονται μεταξύ 9% και 10%. Παράλληλα, σημειώνεται ότι η επίδραση ειδικών φόρων κατανάλωσης, όπως αυτός στον καφέ, δεν μπορεί να συνυπολογιστεί στα συγκεκριμένα στοιχεία. Το ΙΕΛΚΑ επισημαίνει ότι το οργανωμένο ελληνικό λιανεμπόριο τροφίμων παρέχει στους καταναλωτές πρόσβαση σε προϊόντα με χαμηλότερες τιμές, χάρη στη συγκράτηση των τιμών από προμηθευτές και λιανεμπόρους τα τελευταία χρόνια, μια τάση που παρατηρείται διαχρονικά την τελευταία 12ετία.

Στην ανάλυση επισημαίνονται επίσης διάφοροι παράγοντες που επηρεάζουν τις συγκρίσεις τιμών μεταξύ χωρών, όπως το ύψος των συντελεστών ΦΠΑ, οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης, η φορολογία, η αγροτική και βιομηχανική παραγωγή, οι καταναλωτικές συνήθειες, οι καιρικές συνθήκες, το κόστος ενέργειας και μεταφορών, το μισθολογικό κόστος, η γεωγραφική πολυπλοκότητα, το μέγεθος της αγοράς, η αναλογία οργανωμένου λιανεμπορίου και μικρών σημείων πώλησης, το ισοζύγιο εξαγωγών-εισαγωγών, τα κόστη παραγωγής, η παραγωγικότητα και η εποχικότητα της ζήτησης.

Τα δεδομένα για την έρευνα συλλέχθηκαν από γνωστά παρατηρητήρια τιμών και συμπληρώθηκαν με τιμοληψίες από μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, όπως οι Σκλαβενίτης, ΑΒ, My Market, Μασούτης και Market In στην Ελλάδα, ενώ στο εξωτερικό συμμετείχαν αλυσίδες όπως Morrisons, ASDA, Carrefour, Edeka, Rewe και άλλες. Τα κριτήρια επιλογής των κατηγοριών βασίστηκαν στις μεγαλύτερες σε πωλήσεις αγαθά, σε αντίστοιχα καλάθια του εξωτερικού και στην κοινή διαθεσιμότητα προϊόντων.