Το πρώτο ουσιαστικό βήμα της προανάκρισης για τη μεταβίβαση των «κόκκινων» δανείων από τα πιστωτικά ιδρύματα στα επενδυτικά σχήματα διαχείρισης απαιτήσεων πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 10 Φεβρουαρίου 2026.
Ο πρώτος δανειολήπτης πέρασε το κατώφλι της 30ής Ανακρίτριας Πρωτοδικείου Αθηνών και κατέθεσε εκτενές υπόμνημα, συνοδευόμενο από δύο ογκώδεις φακέλους με έγγραφα και αποδεικτικό υλικό. Στη συνοπτική του αναφορά περιλαμβάνεται ο ισχυρισμός ότι πίσω από τα funds βρίσκονται οι ίδιες οι τράπεζες.
Η έρευνα διεξάγεται κατόπιν εντολής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η οποία έχει ήδη ενεργό ρόλο στην Ελλάδα σε σοβαρές υποθέσεις, μεταξύ αυτών και εκείνη του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η διαδικασία βρίσκεται σε αρχικό στάδιο και το αντικείμενό της αφορά την αναζήτηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, το Σάββατο 7 Φεβρουαρίου, πραγματοποιήθηκε εκδήλωση σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας με αντικείμενο τα «κόκκινα» δάνεια και τη λειτουργία των funds. Τη διοργάνωση ανέλαβε ο ανεξάρτητος ευρωβουλευτής Νίκος Φαραντούρης. Στη συζήτηση συμμετείχαν ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ Κώστας Τσουκαλάς, η δικηγόρος Αριάδνη Νούκα και μεγάλος αριθμός δανειοληπτών.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης διατυπώθηκε επανειλημμένα η θέση ότι οι τράπεζες παραμένουν στον πυρήνα των συναλλαγών, μέσω ενός πλέγματος εταιρικών σχημάτων που λειτουργεί ως ενιαίος μηχανισμός. Έγινε λόγος για δομή τριγωνικών συναλλαγών, στην οποία το δάνειο μεταβιβάζεται από την τράπεζα σε fund, συχνά συνδεδεμένο εταιρικά με αυτήν.
Στη συνέχεια, η διαχείριση των απαιτήσεων ανατίθεται σε εταιρεία servicer, στην οποία η τράπεζα διατηρεί μετοχική συμμετοχή. Ο servicer κινεί διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης και επισπεύδει πλειστηριασμούς. Σε επόμενο στάδιο, ακίνητα αποκτώνται μέσω θυγατρικών σχημάτων, στα οποία η τράπεζα εμφανίζεται ως μοναδικός μέτοχος.
Στο ίδιο πλαίσιο, τα funds περιγράφηκαν ως μηχανισμοί συστηματικής πίεσης σε βάρος των δανειοληπτών. Έγινε αναφορά σε επανειλημμένες δικαστικές κρίσεις που εντοπίζουν παραβάσεις, χωρίς να έχει υπάρξει ανάκληση αδειών λειτουργίας ή αποκλεισμός από τη διαχείριση απαιτήσεων. Τέθηκε ζήτημα εποπτείας και εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου.
Στη δικαστική πρακτική έχουν καταγραφεί δεκάδες αποφάσεις που χαρακτηρίζουν καταχρηστικές συγκεκριμένες ενέργειες servicers, ενώ υπάρχει και τελεσίδικη κρίση που αποδίδει ανέντιμη συμπεριφορά. Παράλληλα, έχουν υποβληθεί χιλιάδες καταγγελίες για αυθαίρετες χρεώσεις, ελλιπή ενημέρωση και πιέσεις με απειλές πλειστηριασμών.
Την ίδια ώρα, οι πλειστηριασμοί εξελίσσονται σε βασικό μέσο είσπραξης. Το 2025 καταγράφηκαν 27.631 πλειστηριασμοί κατοικιών, εκ των οποίων 18.110 ολοκληρώθηκαν. Στην ηλεκτρονική πλατφόρμα e-auction βρίσκονται σε εξέλιξη 8.134 διαδικασίες, με νέες αναρτήσεις σε καθημερινή βάση.
Στο νομικό πεδίο, δύο πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας έκριναν ότι οι servicers δεν συνιστούν χρηματοδοτικά ιδρύματα κατά την έννοια του ενωσιακού δικαίου. Το ανώτατο δικαστήριο, επισημαίνοντας ερμηνευτικές αμφιβολίες ως προς τις εφαρμοστέες ευρωπαϊκές διατάξεις, υπέβαλε προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μέχρι την απάντηση του ΔΕΕ, ανακύπτει ζήτημα ενεργητικής νομιμοποίησης των servicers. Σε μεγάλο αριθμό υποθέσεων τίθεται θέμα δυνατότητας έκδοσης διαταγών πληρωμής, επιβολής κατασχέσεων, επισπεύσεως πλειστηριασμών και παράστασης ενώπιον των δικαστηρίων ως διαδίκων με δικαίωμα ενέργειας.
Το διακύβευμα αφορά συγκεκριμένες πράξεις εκτέλεσης με άμεσο αποτύπωμα σε χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις, σε ένα πεδίο όπου η οικονομική πίεση μετατρέπεται σε καθημερινή δικαστική διαδικασία.
