Γαλλία: Απαγόρευση social media σε κάτω των 15 ετών

Το γαλλικό κοινοβούλιο βρίσκεται σε τροχιά οριστικής έγκρισης ενός νομοσχεδίου που φιλοδοξεί να θωρακίσει τους ανηλίκους από τους κινδύνους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η νομοθετική πρωτοβουλία, την οποία προωθεί προσωπικά ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, προβλέπει την πλήρη απαγόρευση πρόσβασης σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για νέους κάτω των 15 ετών. Στόχος είναι η προστασία της ψυχικής και σωματικής υγείας των ανηλίκων, με τον Μακρόν να επιθυμεί την εφαρμογή του μέτρου ήδη από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς τον Σεπτέμβριο.

Η διαδικασία έγκρισης του νομοσχεδίου υπήρξε ταχύτατη, με τη Γερουσία να το υπερψηφίζει με συντριπτική πλειοψηφία 243 ψήφων υπέρ έναντι μόλις 2 κατά. Αναμένεται πλέον η τελική επικύρωση και από την Εθνοσυνέλευση, την κάτω βουλή του γαλλικού κοινοβουλίου, αργότερα σήμερα. Η κυβέρνηση δείχνει αποφασισμένη να προχωρήσει άμεσα, με την υπουργό Ψηφιακών Μέσων, Αν Λε Ενάνφ, να δηλώνει χαρακτηριστικά ότι όλοι οι Γάλλοι πολίτες θα πρέπει να αποδεικνύουν την ηλικία τους για τέσσερις μήνες, και σε περίπτωση που είναι κάτω των 15 ετών, ο λογαριασμός τους στην εκάστοτε πλατφόρμα θα κλείνει αυτόματα.

Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και τεχνικές προκλήσεις

Το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του νέου νόμου είναι ιδιαίτερα φιλόδοξο. Από την 1η Σεπτεμβρίου, η απαγόρευση θα τεθεί σε ισχύ για όλους τους νέους λογαριασμούς που θα επιχειρήσουν να δημιουργηθούν. Για τους ήδη υφιστάμενους λογαριασμούς, η απαγόρευση θα εφαρμοστεί μετά τη λήξη του χρονικού περιθωρίου επαλήθευσης, το οποίο ορίζεται για την 1η Ιανουαρίου 2027. Παρότι πολλοί βουλευτές εκφράζουν αμφιβολίες για την εφικτότητα μιας τόσο γρήγορης εφαρμογής, η υπουργός επιμένει ότι το μέτρο θα λειτουργήσει αποτελεσματικά.

Το νομοσχέδιο επεκτείνεται και στον σχολικό χώρο, προβλέποντας την απαγόρευση της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα λύκεια, επεκτείνοντας την ήδη υπάρχουσα απαγόρευση που ισχύει στα δημοτικά σχολεία και τα γυμνάσια. Ο εσωτερικός κανονισμός κάθε σχολείου θα μπορεί να προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις, προσαρμόζοντας το μέτρο στις ιδιαίτερες ανάγκες της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Μηχανισμοί επαλήθευσης και αντιδράσεις

Αξιοσημείωτο είναι ότι ο νόμος δεν προβλέπει κάποια ποινική ή διοικητική κύρωση για τους ανηλίκους ή τους γονείς τους. Αντίθετα, η ευθύνη για την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών μεταφέρεται εξ ολοκλήρου στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη παρουσιάσει τον περασμένο Απρίλιο μια πανευρωπαϊκή εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας, ενώ παράλληλα έχουν αναπτυχθεί και ιδιωτικές λύσεις για τον σκοπό αυτό.

Ωστόσο, η νομοθετική πρωτοβουλία δεν είναι χωρίς επικριτές. Ο σοσιαλιστής βουλευτής Αρτίρ Ντελαπόρτ έκανε λόγο για "αοριστία στους μηχανισμούς επαλήθευσης της ηλικίας", χαρακτηρίζοντας τον νόμο ως βιαστικό και προαναγγέλλοντας πιθανή προσφυγή της κοινοβουλευτικής του ομάδας στο Συνταγματικό Συμβούλιο. Από την άλλη πλευρά, η Ανυπότακτη Γαλλία άσκησε κριτική υποστηρίζοντας ότι ο νόμος "βάζει τέλος στην ανωνυμία στο Ίντερνετ", εγείροντας ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων και ελευθερίας του λόγου.

Επιστημονική τεκμηρίωση και εξαιρέσεις

Η εισηγήτρια του νομοσχεδίου, Λορ Μιλέρ, από το προεδρικό κόμμα Renaissance, επικαλέστηκε γνωμοδότηση της Εθνικής Υπηρεσίας Υγειονομικής Ασφάλειας (Anses), η οποία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την απειλή που συνιστούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία των εφήβων. Η Μιλέρ διευκρίνισε ότι προβλέπονται ορισμένες εξαιρέσεις από την απαγόρευση, όπως για παράδειγμα η πρόσβαση σε "διαδικτυακές εγκυκλοπαίδειες" και "ψηφιακά έργα εκπαιδευτικού χαρακτήρα".

Ιδιαίτερη μνεία έγινε για πλατφόρμες όπως το YouTube και το WhatsApp, που χρησιμοποιούνται ευρέως από όλες τις ηλικίες. Η Μιλέρ εξήγησε ότι η υποχρέωση επαλήθευσης ηλικίας θα αφορά μόνο το τμήμα εκείνο των πλατφορμών που προσομοιάζει με ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης, όπως τα κανάλια κοινής χρήσης και τα σχόλια. Η απλή παρακολούθηση βίντεο ή η προσωπική ανταλλαγή μηνυμάτων δεν θα επηρεάζονται από την απαγόρευση, διασφαλίζοντας ότι η βασική λειτουργικότητα των δημοφιλών αυτών υπηρεσιών παραμένει ανεπηρέαστη για τους νέους χρήστες.