Γεραπετρίτης: Η Ελλάδα δεν δέχεται τετελεσμένα

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, με δηλώσεις του στο «Βήμα της Κυριακής», έστειλε αυστηρό μήνυμα προς την Άγκυρα, υπογραμμίζοντας με έμφαση ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα με κάθε διαθέσιμο μέσο. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης, με την Τουρκία να επιχειρεί να προωθήσει τη δική της ατζέντα στην περιοχή, και τον κ. Γεραπετρίτη να ξεκαθαρίζει ότι οποιαδήποτε ενέργεια κατά των ελληνικών συμφερόντων θα βρει απέναντί της μια αποφασισμένη και οργανωμένη χώρα.

Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας δεν περιορίστηκε μόνο στην εξωτερική πολιτική, αλλά άφησε αιχμές και προς το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό. Με μια αιχμηρή δήλωση, ανέφερε ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να χαράσσει την πορεία της στην περιοχή και όσοι ενοχλούνται από αυτή την προοπτική, είτε βρίσκονται εντός είτε εκτός των συνόρων, θα πρέπει να το ξεπεράσουν. Τόνισε δε με νόημα ότι η εποχή της παθητικής διπλωματίας και της αδράνειας ανήκει οριστικά στο παρελθόν, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα αποφασιστικότητας και αυτοπεποίθησης.

Ο διάλογος με την Τουρκία και η Διακήρυξη των Αθηνών

Αναφερόμενος στο μέλλον της «Διακήρυξης των Αθηνών» και στον διάλογο με την Τουρκία, ο κ. Γεραπετρίτης υπερασπίστηκε με σθένος την πολιτική της κυβέρνησης. Εξήγησε ότι ο διάλογος με τη γείτονα δεν αποτελεί καινοτομία της παρούσας κυβέρνησης, καθώς όλες οι κυβερνήσεις της Μεταπολίτευσης είχαν επιδιώξει επικοινωνία, συχνά όμως χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα, όπως αποδεικνύεται από τους 64 γύρους διερευνητικών επαφών που δεν απέδωσαν καρπούς. Αντίθετα, υποστήριξε ότι η «Διακήρυξη των Αθηνών» εισήγαγε για πρώτη φορά έναν δομημένο διάλογο με τρεις πυλώνες, ο οποίος λειτούργησε ως δίαυλος αποσυμπίεσης και σταθεροποίησης των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Ο υπουργός αναγνώρισε ότι οι διαχρονικές διαφορές δεν εξαλείφθηκαν ως διά μαγείας, υπογραμμίζοντας ότι η ίδια η Διακήρυξη προέβλεπε τη διατήρηση των νομικών θέσεων των δύο πλευρών. Ωστόσο, σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αστάθεια και πολέμους στην ευρύτερη γειτονιά, η ύπαρξη ενός σαφούς πλαισίου επικοινωνίας και ειρηνικής επίλυσης των διαφορών είναι ζωτικής σημασίας. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο γεγονός ότι για πρώτη φορά η Τουρκία αποδέχθηκε ρητά τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου, ένα στοιχείο που προσδίδει ιδιαίτερη αξία στη συγκεκριμένη διαδικασία.

Η στάση της Τουρκίας και τα περιφερειακά τετελεσμένα

Σχετικά με την επιθετική ρητορική και τις ενέργειες της Τουρκίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ο κ. Γεραπετρίτης τις χαρακτήρισε ως αντίδραση στις ελληνικές πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην κατοχύρωση των κυριαρχικών δικαιωμάτων βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Εντόπισε την αιτία αυτής της συμπεριφοράς στην προσπάθεια της Άγκυρας να οικοδομήσει ένα προφίλ περιφερειακής δύναμης, με ισχυρή αμυντική βιομηχανία και παρουσία σε άλλες χώρες. Ωστόσο, ο υπουργός δεν παρέλειψε να επισημάνει ότι η τουρκική παρουσία σε περιοχές όπως η Λιβύη και η Συρία δεν είναι πάντοτε επωφελής, ενώ οι πρόσφατες παρεμβάσεις στη Συρία ενδέχεται να ενισχύσουν μια τάση επιβολής με απρόβλεπτες συνέπειες για την ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής.

Απαντώντας στην ουσία της τουρκικής στρατηγικής, ο κ. Γεραπετρίτης ήταν κατηγορηματικός: κανένα τετελεσμένο δεν μπορεί να παραχθεί μονομερώς. Η διεθνής έννομη τάξη είναι αυτή που επιβάλλει αυτόν τον περιορισμό, και η Ελλάδα, είτε αυτόνομα είτε μέσω των διεθνών συμμαχιών της, φροντίζει να το καθιστά σαφές προς όλους. Η δήλωση αυτή αποτελεί μια σαφή προειδοποίηση προς την Τουρκία ότι οι μονομερείς ενέργειες δεν θα γίνουν αποδεκτές και ότι η Ελλάδα διαθέτει τα μέσα και τη βούληση να τις αντιμετωπίσει.

Η πολιτική των ήρεμων νερών και τα επιτεύγματα

Ο υπουργός Εξωτερικών υπερασπίστηκε με θέρμη την πολιτική των «ήρεμων νερών», διευκρινίζοντας ότι δεν αποτελεί αυτοσκοπό αλλά ένα μέσο για την επίτευξη των εθνικών στόχων. Η πολιτική αυτή, όπως εξήγησε, ήρθε μετά από μια περίοδο έντονης κρίσης με την Τουρκία, που απειλούσε ακόμη και με σύρραξη. Η επιλογή της αποκλιμάκωσης ήταν εθνικά ωφέλιμη, καθώς επέτρεψε την απομείωση των κρίσεων και την πολυεπίπεδη ισχυροποίηση της χώρας. Στη συνέχεια, ο κ. Γεραπετρίτης απαρίθμησε τα συγκεκριμένα οφέλη αυτής της στρατηγικής, παρουσιάζοντας έναν απολογισμό πεπραγμένων.

Στα θετικά αποτελέσματα περιλαμβάνονται η δραστική μείωση των παραβιάσεων στον εναέριο χώρο, η ελαχιστοποίηση των μεταναστευτικών ροών και η οικονομική ανάπτυξη των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Παράλληλα, ο χρόνος που κερδήθηκε αξιοποιήθηκε για την ενίσχυση της οικονομίας και των Ενόπλων Δυνάμεων, οι οποίες με τα νέα οπλικά συστήματα, όπως τα Rafale, τα αναβαθμισμένα F-16 και οι φρεγάτες Belharra, βρίσκονται πλέον σε θέση ισχύος. Η διπλωματική ανάπτυξη της χώρας ήταν επίσης εντυπωσιακή, με την Ελλάδα να βρίσκεται στον πυρήνα των διεθνών εξελίξεων και να έχει συνάψει στρατηγικές συμμαχίες με κρίσιμες χώρες, ενώ παράλληλα έκλεισε πληγές του παρελθόντος, όπως με τη Λιβύη.

Η βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων είχε αντίκτυπο και στο Κυπριακό, συμβάλλοντας στην επανεκκίνηση των άτυπων συζητήσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Επιπλέον, η Ελλάδα προχώρησε σε σημαντικές πρωτοβουλίες, όπως ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός και το πρόγραμμα αξιοποίησης του υποθαλάσσιου πλούτου, που κατοχυρώνουν στην πράξη τα κυριαρχικά δικαιώματα. Ο κ. Γεραπετρίτης αναφέρθηκε και στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, χαρακτηρίζοντάς την ως έργο μείζονος σημασίας που αίρει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, ενώ χαιρέτισε την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου, επιβεβαιώνοντας την οικονομοτεχνική βιωσιμότητα του έργου.

Κυριαρχικά δικαιώματα και Διεθνές Δίκαιο

Στο ζήτημα της επέκτασης των χωρικών υδάτων, ο υπουργός ήταν σαφής και κατηγορηματικός. Η επέκταση έως τα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας, το οποίο μπορεί να ασκηθεί μονομερώς, στον χρόνο και με τον τρόπο που θα επιλέξει η ελληνική πολιτεία. Υπογράμμισε δε ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν εφαρμόζεται επιλεκτικά, και ότι η Ελλάδα ενεργεί αποκλειστικά εντός του πλαισίου του, ιδίως του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Αυτή η στάση, όπως είπε, δεν αποτελεί αυτοπεριορισμό αλλά συνειδητή επιλογή ευθύνης και θεσμικής σοβαρότητας.

Αφήνοντας αιχμές για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, ο κ. Γεραπετρίτης υπερασπίστηκε το έργο της κυβέρνησης, αναφέροντας μια σειρά από δράσεις που κατοχυρώνουν τα δικαιώματα της χώρας. Από την επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο και έως το Ταίναρο, τις συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ με Ιταλία και Αίγυπτο, την ανάθεση ερευνών για κοιτάσματα νοτίως της Κρήτης, έως τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και τα Θαλάσσια Πάρκα. Με μια ρητορική ερώτηση, κάλεσε τους επικριτές της κυβέρνησης να εξηγήσουν γιατί οι ίδιοι δεν τόλμησαν να προχωρήσουν σε ανάλογες δράσεις, ασκώντας έντονη κριτική στην αντιπολίτευση.

Κλείνοντας, ο υπουργός αναφέρθηκε και στις προσωπικές του σχέσεις με τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν, επισημαίνοντας ότι έχει επιτευχθεί ένα ικανοποιητικό επίπεδο επικοινωνίας. Αυτή η ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας, όπως εξήγησε, συνέβαλε καθοριστικά στην αποφυγή μεγάλων κρίσεων τα τελευταία τρία χρόνια και στην οικοδόμηση μιας λειτουργικής σχέσης που αποβαίνει προς όφελος και των δύο λαών.