Γερμανία: Αργές προμήθειες όπλων παρά την αύξηση δαπανών

Οι φιλόδοξες προσπάθειες της γερμανικής κυβέρνησης για τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των ενόπλων δυνάμεων της χώρας, γνωστών ως Μπούντεσβερ, αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια λόγω των χρονοβόρων γραφειοκρατικών διαδικασιών που διέπουν τις στρατιωτικές προμήθειες. Αυτή η κατάσταση έχει προκαλέσει έντονη κριτική από αναλυτές και πολιτικούς, οι οποίοι επισημαίνουν ότι η αποτελεσματικότητα των εξοπλιστικών προγραμμάτων υπονομεύεται από την έλλειψη ευελιξίας και ταχύτητας.

Οι συγκρούσεις στην Ουκρανία και το Ιράν έχουν αναδείξει με εμφατικό τρόπο τη στρατηγική αξία των μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), τα οποία, παρά το χαμηλό τους κόστος που συχνά δεν ξεπερνά τις μερικές δεκάδες χιλιάδες ευρώ, μπορούν να αποδειχθούν εξαιρετικά αποτελεσματικά απέναντι σε οπλικά συστήματα που απαιτούν επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων για την ανάπτυξη και την παραγωγή τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ουκρανική αεράμυνα, η οποία, παρά την αριθμητική υπεροχή των ρωσικών μαχητικών και βομβαρδιστικών, έχει καταφέρει να αντισταθεί αποτελεσματικά.

Εκτόξευση αμυντικών δαπανών και προβληματισμός

Η Γερμανία έχει προχωρήσει σε μια πρωτοφανή αύξηση των αμυντικών της δαπανών τα τελευταία χρόνια. Πέρα από το ειδικό ταμείο των 100 δισεκατομμυρίων ευρώ που θεσπίστηκε το 2022, οι τακτικές αμυντικές δαπάνες αυξάνονται ραγδαία: από 62,4 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025 σε 82,7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2026, με στόχο να φτάσουν τα 152 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2029. Ωστόσο, εγείρονται σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ορθολογική αξιοποίηση αυτών των τεράστιων ποσών, ιδιαίτερα μετά την εγκατάλειψη του γαλλο-γερμανικού μαχητικού αεροσκάφους FCAS τον περασμένο Ιούνιο, ενός προγράμματος που είχε κοστολογηθεί σε πάνω από 100 δισεκατομμύρια ευρώ.

Ο αναλυτής άμυνας Νίκο Λάνγκε, πρώην στέλεχος του γερμανικού Υπουργείου Άμυνας, άσκησε δριμεία κριτική στην τρέχουσα στρατηγική, τονίζοντας ότι πρόκειται για το ίδιο δυσλειτουργικό σύστημα, στο οποίο απλώς διοχετεύονται περισσότερα χρήματα. Υποστήριξε ότι χωρίς ριζικές αλλαγές στις δομές του στρατιωτικού σχεδιασμού και των προμηθειών, δεν αναμένεται καμία ουσιαστική βελτίωση.

Η Γερμανία μαθαίνει από την Ουκρανία

Πολιτικοί παράγοντες αναγνωρίζουν ότι η Γερμανία διανύει μια περίοδο απότομης καμπύλης μάθησης. Ο Σοσιαλδημοκράτης Αντρέας Σβαρτς, μέλος της επιτροπής άμυνας της Μπούντεσταγκ, δήλωσε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία μεταβάλλει ριζικά τον τρόπο διεξαγωγής των πολεμικών επιχειρήσεων. Κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Ουκρανία, διαπίστωσε ότι οι συζητήσεις που κυριάρχησαν στη γερμανική πολιτική σκηνή κατά το πρώτο έτος του πολέμου, σχετικά με την αποστολή πυραύλων Taurus ή αρμάτων μάχης Leopard, είχαν καταστεί εντελώς άνευ αντικειμένου. Όπως ανέφερε, οι Ουκρανοί αξιωματούχοι δεν τον ρώτησαν για αυτά τα συστήματα, αλλά για βοήθεια με drones, πυρομαχικά, εκσυγχρονισμό του τομέα πληροφορικής, δορυφόρους και επικοινωνίες.

Η αξία των παραδοσιακών οπλικών συστημάτων

Παρά την έμφαση στη νέα τεχνολογία, η ουκρανική εμπειρία δεν καθιστά τα βαριά οπλικά συστήματα, που συχνά αποκαλούνται παλαιά, εντελώς παρωχημένα. Ο Μαξ Μπέκερ, πολιτικός συνεργάτης στο Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (DGAP), υποστήριξε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία κατέδειξε τη συνεχιζόμενη σημασία των αρμάτων μάχης και των συστημάτων πυροβολικού για την κατάληψη και διατήρηση εδαφών, καθώς και για επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας. Τόνισε ότι το ζητούμενο είναι η εξεύρεση της σωστής ισορροπίας μεταξύ των παραδοσιακών συστημάτων και της τεχνολογίας των μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Ο Μπέκερ πρόσθεσε ότι ο ουκρανικός στρατός ανέπτυξε τη στρατηγική του με βάση τα drones εν μέρει από ανάγκη, λόγω έλλειψης συμβατικού πυροβολικού και αρμάτων μάχης, και ότι τα σενάρια για τα οποία προετοιμάζονται η Γερμανία και το ΝΑΤΟ είναι πολύ διαφορετικά.

Ο Αντρέας Σβαρτς συμφώνησε ότι η Μπούντεσβερ εξακολουθεί να χρειάζεται τα παραδοσιακά όπλα, αλλά έθεσε το ερώτημα αν χρειάζονται στην ίδια ποσότητα ή αν θα μπορούσαν να συμπληρωθούν ή και να βελτιστοποιηθούν από μικρότερες, πιο ευέλικτες μονάδες. Τα drones γίνονται όχι μόνο πιο εξελιγμένα, αλλά και πιο εύκολα και φθηνά στον έλεγχο, με δυνατότητα χειρισμού μέσω εφαρμογών smartphone. Ο Σβαρτς εκτίμησε ότι, αν και η γερμανική κυβέρνηση και η αμυντική βιομηχανία έχουν αντιληφθεί αυτή τη νέα πραγματικότητα, απαιτείται ακόμη χρόνος για την εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων.

Το γραφειοκρατικό εμπόδιο στις προμήθειες

Η γραφειοκρατία αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια. Οι αμυντικές προμήθειες είναι διαβόητες για την αργή και περίπλοκη φύση τους, ιδιαίτερα σε μια χώρα όπου η βιομηχανία όπλων κυριαρχείται από μεγάλες εταιρείες όπως η Rheinmetall, οι οποίες έχουν αποκομίσει δισεκατομμύρια από την κατασκευή αρμάτων μάχης και υποβρυχίων. Ο Σβαρτς επισήμανε ότι η βιομηχανία όπλων βασίζεται εδώ και δεκαετίες σε δοκιμασμένες τεχνολογίες, ενώ ο στρατός έχει προετοιμαστεί για σενάρια που δεν είναι πλέον επίκαιρα, καθιστώντας δύσκολη την υιοθέτηση ενός νέου τρόπου σκέψης.

Σε μια προσπάθεια επιτάχυνσης των διαδικασιών, η γερμανική κυβέρνηση εισήγαγε στις αρχές του έτους τον Νόμο Επιτάχυνσης των Στρατιωτικών Προμηθειών. Το μέτρο αυτό αποσκοπεί στην αποκέντρωση των προμηθειών, αυξάνοντας τα όρια τιμών ώστε ορισμένες αγορές να μπορούν να πραγματοποιούνται χωρίς τη συμμετοχή πρόσθετων υπευθύνων λήψης αποφάσεων, και καταργώντας γραφειοκρατικά εμπόδια για τις διακρατικές αμυντικές προμήθειες. Σε ένα περιβάλλον όπου τα drones και τα όπλα μπορούν να καταστούν παρωχημένα μέσα σε λίγες εβδομάδες, η αποθήκευση οπλικών συστημάτων που θα είναι ξεπερασμένα σε μήνες δεν έχει νόημα.

Ανάγκη για ταχύτητα και ανθρώπινο δυναμικό

Η Γερμανία θα πρέπει να επικεντρωθεί στη δημιουργία μιας νέας υποδομής παραγωγής που να μπορεί να ανταποκρίνεται γρήγορα σε νέες παραγγελίες. Ο Σβαρτς τόνισε ότι δεν αρκεί η αγορά ενός εκατομμυρίου drones, αλλά απαιτείται η ύπαρξη αποθέματος για εκπαίδευση και ασκήσεις, καθώς και βιομηχανικών δυνατοτήτων για μαζική παραγωγή εντός τεσσάρων έως έξι εβδομάδων.

Παράλληλα, ο γερμανικός στρατός βρίσκεται σε μια μαζική εκστρατεία στρατολόγησης, η οποία ωστόσο δεν είναι δημοφιλής στους νέους. Ο Σβαρτς υπογράμμισε ότι, παρά την αυτοματοποίηση του πολέμου, το ανθρώπινο δυναμικό παραμένει κρίσιμο, είτε ως χειριστές μη επανδρωμένων αεροσκαφών είτε ως τεχνικοί που μπορούν να εργαστούν με τη νέα τεχνολογία. Επιπλέον, οι οπλίτες είναι απαραίτητοι για την ενίσχυση του εφεδρικού στρατού, με σκοπό την προστασία του γερμανικού εδάφους στο χειρότερο σενάριο.