Γερμανία: Στο 51% τα αποθέματα φυσικού αερίου ενόψει χειμώνα

Η Γερμανία εισέρχεται στη χειμερινή περίοδο με ιδιαίτερα αυξημένο βαθμό επισφάλειας στον ενεργειακό της εφοδιασμό, γεγονός που εγκυμονεί τον κίνδυνο σημαντικής επιβάρυνσης τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τη βιομηχανική παραγωγή. Η κατάσταση στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής οικονομίας παρουσιάζει σημαντική απόκλιση από τα συνήθη επίπεδα, ενώ η κυβέρνηση του Βερολίνου φαίνεται να τηρεί στάση αναμονής, αποφεύγοντας να υιοθετήσει επίσημες προειδοποιήσεις για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.

Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, το βασικό σενάριο στο οποίο φαίνεται να ποντάρει η γερμανική κυβέρνηση είναι αυτό ενός ήπιου χειμώνα, με θερμοκρασίες που δεν θα απαιτήσουν υπερβολική κατανάλωση ενέργειας. Ωστόσο, το ενδεχόμενο ενός παρατεταμένου κύματος ψύχους ή νέων αναταράξεων στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, εξαιτίας της γεωπολιτικής έντασης με το Ιράν, θα μπορούσε να ανατρέψει άρδην τα δεδομένα. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Γερμανία θα βρισκόταν σε δεινή θέση, αναγκαζόμενη να ανταγωνιστεί άλλες χώρες για την εξασφάλιση φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ακριβώς τη στιγμή που η παγκόσμια ζήτηση για το καύσιμο κορυφώνεται.

Πολιτικές πιέσεις και οικονομικές επιπτώσεις

Η αυξανόμενη ανησυχία για την ενεργειακή επάρκεια έχει εντείνει την πολιτική πίεση προς την υπουργό Οικονομίας, Katherina Reiche, η οποία έχει δεσμευτεί να συγκρατήσει το ενεργειακό κόστος, περιορίζοντας παράλληλα την κρατική παρέμβαση στην αγορά. Η στρατηγική αυτή, ωστόσο, βρίσκεται στο επίκεντρο έντονου σκεπτικισμού. Ο αντικαγκελάριος Lars Klingbeil, επικεφαλής των Σοσιαλδημοκρατών στον κυβερνητικό συνασπισμό, κατέστησε σαφές την περασμένη εβδομάδα ότι η ευθύνη για την αντιμετώπιση τυχόν ενεργειακών προβλημάτων βαρύνει αποκλειστικά την ίδια την υπουργό.

Οι οικονομικές προεκτάσεις αυτής της κατάστασης είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Όπως επισημαίνεται από το Bloomberg, εάν οι τιμές χονδρικής διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα, το κόστος του φυσικού αερίου για τους Γερμανούς καταναλωτές θα μπορούσε να εκτιναχθεί έως και κατά 3,8 δισεκατομμύρια ευρώ το επόμενο έτος. Το μέγεθος αυτής της επιβάρυνσης αποτυπώνεται στην εκτίμηση του Thorsten Storck, ειδικού σε θέματα ενέργειας της πλατφόρμας σύγκρισης τιμών Verivox. Ήδη, τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το φυσικό αέριο του χειμώνα διαπραγματεύονται σε επίπεδα υπερδιπλάσια σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Αναλυτές των Goldman Sachs και Energy Aspects προειδοποιούν ότι, σε περίπτωση που η παγκόσμια προσφορά παραμείνει περιορισμένη, οι τιμές θα μπορούσαν να προσεγγίσουν τα υψηλά επίπεδα της ενεργειακής κρίσης του 2022.

Ο Arham Muhammad, αναλυτής της BloombergNEF, υπογραμμίζει ότι τα χαμηλά αποθέματα συνεπάγονται μειωμένη ασφάλεια έναντι διαταραχών και δυνητικά πολύ υψηλότερες τιμές. Ο ίδιος προειδοποιεί για τις σοβαρές επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει αυτή η εξέλιξη σε τομείς της γερμανικής οικονομίας που δεν έχουν ακόμη ανακάμψει πλήρως από την προηγούμενη ενεργειακή κρίση. Παρ' όλα αυτά, εκτιμά ότι η Γερμανία θα αποφύγει τις πραγματικές ελλείψεις φυσικού αερίου, χάρη στην οικονομική της δυνατότητα να καταβάλει υψηλότερες τιμές για να εξασφαλίσει τις απαραίτητες προμήθειες.

Η κατάσταση των αποθεμάτων και ο ανταγωνισμός

Η συνήθης πρακτική των εμπόρων ενέργειας είναι η αποθήκευση φθηνού φυσικού αερίου κατά τους θερινούς μήνες, ώστε να χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Τα αποθέματα αυτά καλύπτουν συνήθως περίπου το ένα τρίτο των αναγκών της Ευρώπης για τη χειμερινή περίοδο. Για τη Γερμανία, η πρακτική αυτή έχει καταστεί ακόμη πιο κρίσιμη μετά τη διακοπή των ρωσικών ροών φυσικού αερίου μέσω αγωγών το 2022. Ωστόσο, φέτος, η άνοδος των τιμών έχει καταστήσει την αποθήκευση λιγότερο ελκυστική οικονομικά, καθώς τα συμβόλαια για το καλοκαίρι διαπραγματεύονται σε υψηλότερα επίπεδα από εκείνα για τον χειμώνα.

Τα γερμανικά αποθέματα είναι αυτή τη στιγμή γεμάτα μόλις κατά 51%, ένα ποσοστό που αντιπαραβάλλεται με το σχεδόν 82% της Ιταλίας και τον μέσο όρο του 63% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κατάσταση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, δεδομένου ότι οι γερμανικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης είναι οι μεγαλύτερες στην ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε πίεση στη γερμανική αγορά είναι πιθανό να μεταδοθεί και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές αγορές, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο αυξημένου ανταγωνισμού για τις διαθέσιμες ποσότητες φυσικού αερίου. Ήδη, καταναλωτικές και βιομηχανικές ενώσεις έχουν προχωρήσει τις τελευταίες ημέρες σε σειρά προειδοποιήσεων για τις πιθανές συνέπειες.

Το στοίχημα του καιρού και οι εναλλακτικές

Οι μετεωρολόγοι και τα καιρικά μοντέλα εκτιμούν ότι το φετινό φαινόμενο El Niño ευνοεί έναν ηπιότερο, αλλά πιο θυελλώδη, ξεκίνημα της περιόδου θέρμανσης σε τμήματα της Ευρώπης. Ωστόσο, το σκηνικό θα μπορούσε να αλλάξει αργότερα μέσα στον χειμώνα, με πιθανά κύματα ψύχους να καθορίζουν τελικά το ύψος των ενεργειακών αναγκών της Γερμανίας. Σε αντίθεση με τη Γαλλία και την Ιταλία, οι οποίες προσφέρουν κίνητρα για την ενίσχυση των αποθεμάτων τους, η βασική εναλλακτική του Βερολίνου σε περίπτωση ανεπάρκειας της αγοράς θα ήταν οι δαπανηρές αγορές έκτακτης ανάγκης, οι οποίες με τη σειρά τους θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις τιμές ακόμη υψηλότερα.

Προς το παρόν, η γερμανική κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να αντισταθεί σε μια τέτοια επιλογή. Ο Georg Zachmann, ανώτερος συνεργάτης του think tank Bruegel στο Βερολίνο, σχολιάζει ότι η Γερμανία βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσμενή θέση. Οι traders εκτιμούν σήμερα ότι η κυβέρνηση δεν θα μπορέσει να τηρήσει τη δέσμευσή της να αποχωρήσει από την κρατική χρηματοδότηση της πλήρωσης των αποθηκών, ουσιαστικά στοιχηματίζοντας ότι το κράτος τελικά θα υποχωρήσει.

Το έλλειμμα σε φορτία LNG

Για να φτάσουν οι γερμανικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης στο 80% έως το τέλος Νοεμβρίου, επίπεδο που θεωρείται κρίσιμο για τις περισσότερες μονάδες, η χώρα θα χρειαστεί σήμερα περίπου 36 επιπλέον φορτία LNG, σύμφωνα με τον David Lewis, ανώτερο αναλυτή φυσικού αερίου και LNG στη Wood Mackenzie. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στο σύνολο των φορτίων που έχει παραλάβει η Γερμανία τους τελευταίους τέσσερις μήνες, σύμφωνα με στοιχεία ναυτιλιακών μεταφορών που συγκέντρωσε το Bloomberg.

Ωστόσο, τα περιθώρια κάλυψης του ελλείμματος μέσω πρόσθετων εισαγωγών από γειτονικές χώρες είναι περιορισμένα. Ο Lewis αναμένει ότι οι εισαγωγές από Βέλγιο και Ολλανδία θα μειωθούν αυτόν τον χειμώνα, παρόλο που οι δύο χώρες κάλυψαν περίπου 20% έκαστη των γερμανικών εισαγωγών φυσικού αερίου πέρυσι. Η Γερμανία αναμένεται να αντισταθμίσει μέρος της απώλειας περιορίζοντας τις εξαγωγές φυσικού αερίου προς Τσεχία, Πολωνία και Αυστρία κατά περίπου 23% σε σχέση με τον περασμένο χειμώνα, εκτιμά ο αναλυτής.