Έντονη ειρωνεία προκάλεσαν σε τουρκικούς διαδικτυακούς κύκλους τα νέα βίντεο που δημοσίευσε το Γενικό Επιτελείο Στρατού για την προβολή της «νέας θητείας» στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030. Το υλικό παρουσιάστηκε ως εικόνα εκσυγχρονισμένης στρατιωτικής εκπαίδευσης, ωστόσο οι σκηνές που προβλήθηκαν θύμισαν περισσότερο πρακτικές άλλων δεκαετιών, με ασκήσεις και σενάρια που απέχουν αισθητά από τις απαιτήσεις του σύγχρονου πεδίου μάχης.
Το πρόβλημα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς το οπτικοακουστικό υλικό που δημοσιοποιεί το ΓΕΣ δεν απευθύνεται μόνο στο εσωτερικό ακροατήριο. Κάθε εικόνα, κάθε κίνηση και κάθε εκπαιδευτικό σενάριο εξετάζεται από στρατιωτικούς αναλυτές στην απέναντι πλευρά, οι οποίοι αξιολογούν τις πραγματικές δυνατότητες, τις αδυναμίες και τη φιλοσοφία εκπαίδευσης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι το υλικό αυτό δεν αποτελεί απλή επικοινωνιακή παραγωγή. Αν όσα προβάλλονται αντιστοιχούν σε πραγματικές πρακτικές εκπαίδευσης στο πλαίσιο της νέας θητείας, τότε ανακύπτουν σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο η διαδικασία προσαρμόζεται στις συνθήκες πολέμου του 2026, όπου τα drones, τα μέσα επιτήρησης και τα πλήγματα ακριβείας έχουν αλλάξει ριζικά τους κανόνες επιβίωσης στο πεδίο.
Το βίντεο με την υπαίθρια διαβίωση
Ένα από τα βίντεο είχε τίτλο «Νέα Εκπαίδευση – υπαίθρια διαβίωση» και έδειχνε μεγάλο αριθμό στρατευσίμων να στήνουν σκηνές σε ανοιχτούς χώρους, δημιουργώντας εικόνα εκτεταμένης κατασκήνωσης. Ανάμεσα στα πλάνα εμφανιζόταν και το σήμα της «Agenda 2030», στοιχείο που υποτίθεται ότι παρέπεμπε σε ανανέωση και σύγχρονη προσέγγιση της θητείας.
Στο ίδιο υλικό γινόταν αναφορά στην κατασκευή καταλυμάτων για προστασία από τα στοιχεία της φύσης, σε σημεία που προσφέρουν κάλυψη από πυρά, απόκρυψη από παρατήρηση και δυνατότητα επιτήρησης του χώρου. Ωστόσο, οι εικόνες που δημοσιοποιήθηκαν δημιουργούν το αντίθετο μήνυμα, καθώς παρουσιάζουν μεγάλη συγκέντρωση προσωπικού και υλικού σε χώρους που μπορούν εύκολα να εντοπιστούν από εναέρια μέσα.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι ορισμένα πλάνα έχουν τραβηχτεί από drone. Η ίδια η διαφημιστική λήψη αποδεικνύει το βασικό επιχειρησιακό πρόβλημα: ό,τι καταγράφει ένα φιλικό drone για τις ανάγκες ενός βίντεο, μπορεί σε πραγματικές συνθήκες να το εντοπίσει πολύ πιο αποτελεσματικά ένα εχθρικό drone αναγνώρισης, από μεγαλύτερη απόσταση και με μεγαλύτερη ακρίβεια.
Η ειρωνεία από τουρκικά social media
Τούρκοι χρήστες της σελίδας Turkish Century σχολίασαν σκωπτικά το υλικό, συνδέοντάς το με τις εξαγγελίες του Νίκου Δένδια για τη δημιουργία του ισχυρότερου στρατού στην ιστορία της Ελλάδας. Η ειρωνεία επικεντρώθηκε στα παλαιά τυφέκια και στις σκηνές, τις οποίες παρουσίασαν ως εικόνα στρατού που επιχειρεί να εκσυγχρονιστεί με μέσα και πρακτικές ξεπερασμένων εποχών.
Η τουρκική αντίδραση δεν έχει μόνο επικοινωνιακή διάσταση. Αντίπαλα επιτελεία παρακολουθούν συστηματικά το υλικό που δημοσιοποιεί η ελληνική πλευρά, αναζητώντας στοιχεία για τη δομή, την εκπαίδευση, τη νοοτροπία και τις προτεραιότητες του Ελληνικού Στρατού. Όταν ένα βίντεο προβάλλει εικόνες που δείχνουν συγκεντρωμένο προσωπικό σε εμφανή σημεία, το πρόβλημα ξεπερνά το επίπεδο της δημόσιας εικόνας.
Στους σύγχρονους πολέμους, η συγκέντρωση μεγάλου αριθμού στρατιωτών και υλικού σε ανοιχτούς χώρους αποτελεί σοβαρό επιχειρησιακό σφάλμα. Οι συγκρούσεις των τελευταίων ετών έχουν αποδείξει ότι τα drones επιτήρησης, τα περιφερόμενα πυρομαχικά και τα πλήγματα ακριβείας μπορούν να προκαλέσουν βαριές απώλειες μέσα σε ελάχιστο χρόνο σε μονάδες που εντοπίζονται εύκολα.
Το ζήτημα της σύγχρονης εκπαίδευσης
Η σύγχρονη τακτική απαιτεί διασπορά, μικρές ομάδες, προσαρμοσμένη απόκρυψη, διαρκή μετακίνηση και προστασία από εναέρια παρατήρηση. Η επιβίωση στο πεδίο μάχης εξαρτάται πλέον από την ικανότητα αποφυγής εντοπισμού, την ταχεία αλλαγή θέσης και την προσαρμογή σε περιβάλλον όπου ο αντίπαλος μπορεί να παρακολουθεί σχεδόν συνεχώς.
Υπό αυτό το πρίσμα, η προβολή πρακτικών που παραπέμπουν σε μαζικές εγκαταστάσεις υπαίθριας διαβίωσης δημιουργεί αρνητικές εντυπώσεις. Η εικόνα δεν στηρίζει το αφήγημα του εκσυγχρονισμού, καθώς αποτυπώνει μια λογική εκπαίδευσης που δείχνει αποκομμένη από τα διδάγματα της Ουκρανίας, της Μέσης Ανατολής και των σύγχρονων επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας.
Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί άλλο βίντεο για τη «νέα θητεία», στο οποίο φέρονται να παρουσιάζονται τακτικές εφόδου που θυμίζουν παλαιότερες πολεμικές περιόδους. Η δημοσιοποίησή του εκθέτει την ελληνική πλευρά, καθώς τέτοιες εικόνες είναι βέβαιο ότι παρακολουθούνται από ξένα επιτελεία και αξιοποιούνται για συμπεράσματα.
Τα συγκεκριμένα βίντεο θα έπρεπε να αποσυρθούν άμεσα και να επανεξεταστεί συνολικά ο τρόπος με τον οποίο το ΓΕΣ προβάλλει τη νέα στρατιωτική εκπαίδευση. Η ανάγκη αναβάθμισης της θητείας είναι υπαρκτή και κρίσιμη, όμως η επικοινωνιακή της παρουσίαση πρέπει να ανταποκρίνεται στις πραγματικές απαιτήσεις του σύγχρονου πολέμου. Διαφορετικά, ο εκσυγχρονισμός μετατρέπεται σε εικόνα αμηχανίας και προσφέρει υλικό σε όσους αναζητούν αφορμές για υποτίμηση των ελληνικών αμυντικών δυνατοτήτων.
