Γυναικοκτονίες: Η κρίσιμη κατάσταση στην Ελλάδα

Η παιδοψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια Ευαγγελίνα Τζήμα, κατά τη διάρκεια της συμμετοχής της στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ΕΡΤnews, εξέφρασε έντονο προβληματισμό σχετικά με την αύξηση των γυναικοκτονιών στην Ελλάδα και την κλιμάκωση της βίας μεταξύ ανηλίκων. Η ειδικός προχώρησε σε μια εμπεριστατωμένη ανάλυση των ψυχοκοινωνικών παραγόντων που τροφοδοτούν την έμφυλη βία, εστιάζοντας στα προειδοποιητικά σημάδια που χαρακτηρίζουν τις κακοποιητικές σχέσεις, καθώς και στον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν η οικογένεια και η κοινωνία στην καλλιέργεια βίαιων προτύπων συμπεριφοράς.

Η κρίσιμη κατάσταση με τις γυναικοκτονίες

Αναφορικά με τη συνεχιζόμενη έξαρση των περιστατικών έμφυλης βίας, η κυρία Τζήμα επισήμανε ότι η χώρα βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα ανησυχητική συγκυρία, καθώς μέσα σε λίγους μήνες έχουν καταγραφεί πολλαπλές γυναικοκτονίες. Υπογράμμισε ότι το φαινόμενο δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε μεμονωμένα περιστατικά ψυχοπαθολογίας, αλλά αποτελεί έκφραση ενός ευρύτερου συστήματος πεποιθήσεων και κοινωνικών αντιλήψεων που διαμορφώνουν τη συμπεριφορά των δραστών. Σύμφωνα με την ίδια, σε πολλές περιπτώσεις, οι δράστες αναπτύσσουν εντός των σχέσεων μια έντονη ανάγκη για κυριαρχία και επιβολή, συνδέοντας την προσωπική τους αξία με τον απόλυτο έλεγχο του συντρόφου τους. Όταν αυτή η αίσθηση ελέγχου διαταράσσεται, είναι πιθανό να εκδηλωθούν βίαιες συμπεριφορές, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για έγκαιρη αναγνώριση των προειδοποιητικών σημαδιών.

Προειδοποιητικά σημάδια κακοποιητικών σχέσεων

Η κυρία Τζήμα αναφέρθηκε διεξοδικά σε συμπεριφορές που θα πρέπει να λειτουργούν ως «καμπανάκι» για τις γυναίκες. Σε αυτές περιλαμβάνονται η επιθετική ή βίαιη συμπεριφορά, η συναισθηματική κακοποίηση και η λεκτική βία, η χειραγώγηση, η απομόνωση από το κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον, ο έντονος έλεγχος στην καθημερινότητα, καθώς και η κτητικότητα και η τάση επιβολής. Όπως σημείωσε, τα παραπάνω στοιχεία συνθέτουν ένα μοτίβο σχέσης όπου η γυναίκα αντιμετωπίζεται ως «κτήμα» του συντρόφου, υποδηλώνοντας μια βαθιά ριζωμένη αντίληψη ιδιοκτησίας.

Το δίλημμα της αποχώρησης και ο κίνδυνος κλιμάκωσης

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο κρίσιμο ζήτημα της απομάκρυνσης από μια κακοποιητική σχέση. Η ειδικός προειδοποίησε ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η απόπειρα φυγής μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για τη γυναίκα, καθώς ο δράστης μπορεί να αντιδράσει με ακόμη μεγαλύτερη βιαιότητα. Για τον λόγο αυτό, τόνισε την απόλυτη ανάγκη υποστήριξης από οργανωμένες δομές, με τη συμβολή ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών και νομικής βοήθειας, ώστε η αποχώρηση να πραγματοποιείται με ασφάλεια και υπό καθεστώς προστασίας.

Τα παιδιά στο επίκεντρο του τραύματος

Με αφορμή την υπόθεση της δολοφονίας της 45χρονης αστυνομικού στη Δράμα, η κυρία Τζήμα στάθηκε ιδιαίτερα στις ψυχολογικές επιπτώσεις που βιώνουν τα παιδιά που εκτίθενται σε τέτοιες τραυματικές εμπειρίες. «Το τραύμα δεν εξαφανίζεται», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι οι εικόνες βίας μπορεί να χαραχθούν βαθιά στην ψυχή ενός παιδιού και να το συνοδεύουν για χρόνια, απαιτώντας εξειδικευμένη ψυχολογική υποστήριξη. Παράλληλα, επισήμανε την ευθύνη της κοινωνίας και των μέσων ενημέρωσης στη διαχείριση και αναπαραγωγή τέτοιων περιστατικών, καθώς η υπερπροβολή μπορεί να εντείνει τον ψυχικό πόνο των ανηλίκων.

Έκρηξη βίας ανηλίκων και κουλτούρα μίμησης

Σημαντικό μέρος της τοποθέτησής της αφορούσε την αύξηση της παραβατικότητας στους ανηλίκους. Η κυρία Τζήμα προειδοποίησε ότι η βία μεταξύ νέων κινδυνεύει να παγιωθεί ως «κουλτούρα», εάν δεν υπάρξει έγκαιρη παρέμβαση. Όπως εξήγησε, η έκθεση των παιδιών σε βίαια πρότυπα, τόσο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσο και στην καθημερινότητα, μπορεί να ενισχύσει τη μίμηση επιθετικών συμπεριφορών, ιδιαίτερα κατά την εφηβεία, όπου η ανάγκη για αποδοχή από την ομάδα είναι ιδιαίτερα έντονη.

Ο ρόλος των παρατηρητών και της κοινωνικής αδιαφορίας

Η ψυχολόγος αναφέρθηκε επίσης στο φαινόμενο της παθητικής στάσης που υιοθετούν οι παρευρισκόμενοι σε περιστατικά βίας, σημειώνοντας ότι σε μεγάλο ποσοστό, τόσο ανήλικοι όσο και ενήλικες παραμένουν απλοί θεατές. Αυτό το φαινόμενο σχετίζεται με την έλλειψη εκπαίδευσης στην ενεργή παρέμβαση και με την ανάγκη των νέων να ανήκουν σε ομάδες, ακόμη και όταν αυτές παρουσιάζουν παραβατική συμπεριφορά.

Η πρόληψη ξεκινά από την οικογένεια

Κλείνοντας, η Ευαγγελίνα Τζήμα υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση της βίας δεν μπορεί να περιορίζεται στην καταστολή, αλλά απαιτεί βαθιά πρόληψη από τα πρώτα στάδια κοινωνικοποίησης του παιδιού. Η οικογένεια αποτελεί τον βασικό πυρήνα διαμόρφωσης των σχέσεων, της αντίληψης για την αγάπη και της διαχείρισης των συγκρούσεων, ενώ η εκπαίδευση και η κοινωνία συνολικά έχουν καθοριστικό ρόλο στην αποτροπή της βίας.