Γκουτέρες: Τελευταία σύνοδος κλίματος πριν την αποχώρηση

Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, προεδρεύει σήμερα στη Νέα Υόρκη της τελευταίας του συνόδου κορυφής για το κλίμα πριν από την αποχώρησή του από το αξίωμα στα τέλη Δεκεμβρίου. Η σύνοδος αυτή πραγματοποιείται μία ημέρα αφότου ο Γκουτέρες προέβη σε δριμεία κριτική κατά της πετρελαϊκής βιομηχανίας, κατηγορώντας την ότι αντιμετωπίζει την ατμόσφαιρα του πλανήτη ως «ανοικτό υπόνομο».

Ο Αντόνιο Γκουτέρες, γνωστός για τις τολμηρές δηλώσεις του τα τελευταία χρόνια, στοχεύει στην κινητοποίηση της διεθνούς κοινότητας για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Η θητεία του ολοκληρώνεται λίγο πριν από τη διεξαγωγή της COP31 στην Τουρκία, μια κρίσιμη συγκυρία για τις παγκόσμιες κλιματικές διαπραγματεύσεις.

Το τελευταίο έτος της θητείας του σημαδεύτηκε από ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι πρωτοφανείς καύσωνες και πυρκαγιές στην Ευρώπη, καθώς και οι καταστροφικές πλημμύρες στο Νεπάλ που αποδόθηκαν στην κατάρρευση παγετώνα. Το φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι μπορεί να είναι το πιο σφοδρό στα χρονικά, επιδεινώνει περαιτέρω τις ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες παγκοσμίως.

Με αυτό το πλαίσιο, ο Γκουτέρες συγκάλεσε σήμερα στην έδρα του ΟΗΕ «συνάντηση υψηλού επιπέδου για την κλιματική δράση και τη δίκαιη μετάβαση». Μετά τον Γκουτέρες, τον λόγο θα λάβουν ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, και ο Πρωθυπουργός της Αυστραλίας, Άντονι Αλμπανέζι, καθώς οι δύο χώρες είναι συνδιοργανώτριες της επόμενης συνόδου των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα.

Παρά το γεγονός ότι η Τουρκία προεδρεύει και θα φιλοξενήσει την COP31 στην Αττάλεια από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου, η Αυστραλία έχει αναλάβει τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων, στο πλαίσιο ενός άνευ προηγουμένου πολιτικού συμβιβασμού.

Punchlines

Χθες, Τρίτη, ο κ. Γκουτέρες έδωσε τον τόνο, επιτιθέμενος στην πετρελαϊκή βιομηχανία, την οποία κατηγόρησε ότι εδώ και δεκαετίες αντιμετωπίζει «την ατμόσφαιρα σαν ανοικτό υπόνομο, αντλώντας κέρδη από τις συνέπειες». Ο πρώην Πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, 77 ετών, συνέκρινε τα κέρδη που πλησιάζουν το μισό τρισεκατομμύριο δολάρια από τις αρχές του 2022 με τα 43 δισεκατομμύρια των χρηματοδοτήσεων που έχουν ανακοινωθεί για να βοηθηθούν οι αναπτυσσόμενες χώρες να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή.

Η τοποθέτηση θύμισε προηγούμενες δηκτικές ατάκες του Γκουτέρες, όπως τη δήλωσή του ότι ο κόσμος έχει πάρει «τον δρόμο για την κλιματική κόλαση». Η Ρέιτσελ Κλίτους, από την αμερικανική οικολογική οργάνωση Union of Concerned Scientists, σχολίασε ότι «ο Γκουτέρες είναι εξαίρετος υπερασπιστής του κλίματος», επιδοκιμάζοντας τη βούλησή του «να προβάλλει τις φωνές των πιο ανίσχυρων και να υπογραμμίζει την ανάγκη για κλιματική δικαιοσύνη».

Ανάμεσα στα θέματα που θα συζητηθούν σήμερα αναμένεται να είναι η προώθηση μιας πιο πράσινης οικονομίας, η επαρκής χρηματοδότηση της ενεργειακής μετάβασης και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κοινωνιών, καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται ολοένα και περισσότερο.

Αντιφάσεις

Ένα από τα κεντρικά ζητήματα είναι ο εξηλεκτρισμός. Η Τουρκία, για παράδειγμα, υπόσχεται να αυξήσει το μερίδιο του ηλεκτρισμού στη συνολική κατανάλωση ενέργειας στο 35% έως το 2035, αλλά δεν διευκρινίζει αν η επιπρόσθετη παραγωγή θα προέλθει από πηγές απαλλαγμένες από εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, θέτοντας εν αμφιβόλω τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου.

Και η Αυστραλία, η άλλη συνδιοργανώτρια της COP31, βρίσκεται στο μικροσκόπιο. Αν και ο Πρωθυπουργός Αλμπανέζι προβάλλει την αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και αναφέρεται στο «κόστος της απραξίας», ο Υπουργός Κλιματικής Αλλαγής και Ενέργειας της κυβέρνησής του πραγματοποιεί ταξίδια στην Ινδία και τη Σαουδική Αραβία για να αυξήσει τον εφοδιασμό της χώρας με υδρογονάνθρακες.

Η σημερινή σύνοδος ενδέχεται να δώσει την ευκαιρία για δεσμεύσεις βοήθειας προς το Νεπάλ, όπου οι καταστροφικές πλημμύρες της 26ης Αυγούστου άφησαν πίσω, σύμφωνα με επίσημα δεδομένα, 1.446 νεκρούς και περίπου 6.700 αγνοούμενους. Ο Υπουργός Εξωτερικών του Νεπάλ, Σισίρ Χανάλ, τόνισε πρόσφατα ότι η οικονομική στήριξη «δεν είναι ζήτημα ελεημοσύνης» αλλά «νομική και ηθική ευθύνη» έναντι της χώρας, η οποία είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στην κλιματική αλλαγή.

Για τη Ρέιτσελ Κλίτους, η καταστροφή αυτή αποτελεί αληθινή δοκιμασία για το ταμείο επέμβασης σε περιπτώσεις απωλειών και ζημιών (FRLD), που ιδρύθηκε από τον ΟΗΕ για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων, αλλά αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη χρηματοδότησης.