Σε φάση έντονης κινητικότητας βρίσκονται οι γονικές παροχές και οι δωρεές, καθώς το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ έχει οδηγήσει χιλιάδες οικογένειες σε μεταβιβάσεις περιουσίας χωρίς άμεση φορολογική επιβάρυνση. Τα μεγέθη είναι ενδεικτικά της τάσης, με τις πράξεις του προηγούμενου έτους να ξεπερνούν τις 100.000 και τα δημόσια έσοδα να προσεγγίζουν τα 245 εκατ. ευρώ.
Παρά τη μαζική αξιοποίηση του ευνοϊκού πλαισίου, οι φορολογικές αρχές εντοπίζουν αυξημένους κινδύνους καταστρατήγησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το αφορολόγητο φαίνεται να χρησιμοποιείται για τη μεταφορά κεφαλαίων αμφίβολης προέλευσης, κυρίως μέσω μετρητών ή δηλώσεων δωρεών που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική εικόνα.
Οι έλεγχοι που βρίσκονται σε εξέλιξη έχουν αποκαλύψει σημαντικό αριθμό δηλώσεων οι οποίες δεν πληρούσαν τις νόμιμες προϋποθέσεις. Καταθέσεις μετρητών απευθείας σε λογαριασμούς δικαιούχων, διαδοχικές μεταβιβάσεις με μικρό χρονικό διάστημα και δωρεές προς πρόσωπα εκτός των προβλεπόμενων κατηγοριών έχουν ενεργοποιήσει μηχανισμούς διασταύρωσης και καταλογισμών.
Οι φορολογικές συνέπειες σε τέτοιες περιπτώσεις αποδεικνύονται ιδιαίτερα επιβαρυντικές. Πρόστιμα και φόροι επιβάλλονται εκ των υστέρων, ανατρέποντας τον αρχικό οικογενειακό προγραμματισμό και δημιουργώντας αιφνιδιασμούς στους φορολογούμενους.
Το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ εφαρμόζεται αποκλειστικά σε μεταβιβάσεις περιουσίας προς πρόσωπα της πρώτης κατηγορίας συγγένειας, δηλαδή μεταξύ συζύγων, μερών συμφώνου συμβίωσης, τέκνων, εγγονών και γονέων. Μεταβιβάσεις προς αδέλφια, ανίψια ή άλλους συγγενείς δεν υπάγονται στο ίδιο καθεστώς.
Οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές απαιτείται να αποδεικνύονται αποκλειστικά μέσω τραπεζικών κινήσεων. Η χρήση μετρητών δημιουργεί αυξημένο φορολογικό κίνδυνο και δεν αναγνωρίζεται ως νόμιμος τρόπος μεταβίβασης.
Στις αγοραπωλησίες ακινήτων, η καταβολή του τιμήματος πραγματοποιείται μόνο μέσω τραπεζικών μέσων πληρωμής και η πρακτική αυτή αποτυπώνεται υποχρεωτικά στα συμβολαιογραφικά έγγραφα.
Χρηματικά ποσά που δηλώνονται ως γονικές παροχές σε μετρητά, χωρίς να προκύπτει τραπεζική ανάληψη, φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 10%, χωρίς εφαρμογή αφορολόγητου.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών. Όταν μέσω αλλεπάλληλων μεταβιβάσεων καταλήγει να ωφελείται πρόσωπο εκτός της πρώτης κατηγορίας συγγένειας, οι φορολογικές αρχές εξετάζουν τον χρόνο και τη σκοπιμότητα των πράξεων. Σε περίπτωση διαπίστωσης καταστρατήγησης, επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο, ενώ όταν οι μεταβιβάσεις απέχουν μεταξύ τους λιγότερο από έξι μήνες, ο έλεγχος θεωρείται δεδομένος.
Η προέλευση των χρημάτων του δωρητή δεν ελέγχεται κατά την αρχική υποβολή της δήλωσης, αλλά σε μεταγενέστερο στάδιο. Οι δωρητές οφείλουν να μπορούν να τεκμηριώσουν το Πόθεν Έσχες, ακόμη και μέσω ανάλωσης κεφαλαίου προηγούμενων ετών, χωρίς χρονικό περιορισμό.
Σε περιπτώσεις μεταφοράς χρημάτων σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό, εξετάζεται ποιος έκανε χρήση των ποσών. Αν προκύψει ότι τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν από τρίτο πρόσωπο, καταλογίζεται φόρος δωρεάς.
