Η πρόσφατη σύνοδος κορυφής μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Κινέζου ομολόγου του, Σι Τζινπίνγκ, παρουσιάστηκε ως μία θερμή επανένωση παλιών φίλων, με την αυλαία να πέφτει την Παρασκευή με μία ιδιωτική ξενάγηση στο Τζονγκνανχάι, το απόρρητο κυβερνητικό συγκρότημα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας. Κατά τη διάρκεια της βόλτας στους κήπους, ο Τραμπ σχολίασε ότι τα λουλούδια ήταν "τα πιο όμορφα τριαντάφυλλα που έχει δει ποτέ κανείς", με τον Σι να υπόσχεται να του στείλει σπόρους.
Η διπλωματική χορογραφία και η σκληρή πραγματικότητα
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται σε ανάλυση του Axios, αυτή η διπλωματική "χορογραφία" των δύο ημερών επιχείρησε να αποκρύψει μία επίμονη πραγματικότητα: σχεδόν κάθε παράγοντας που διαμορφώνει τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας τείνει να τις απομακρύνει. Ο Τραμπ, στο ταξίδι του στο Πεκίνο, επιδίωξε να ενισχύσει τους δεσμούς με την Κίνα, μετά από μία δεκαετία αποσύνδεσης στην οποία ο ίδιος συνέβαλε περισσότερο από κάθε άλλον Αμερικανό πρόεδρο.
Τα αποτελέσματα της συνόδου ήταν μέτρια, χτίζοντας πάνω στην εκεχειρία του εμπορικού πολέμου που είχε επιτευχθεί το προηγούμενο φθινόπωρο. Ο Τραμπ δήλωσε ότι "κάναμε μερικές φανταστικές εμπορικές συμφωνίες", ενώ στο Fox News ανέφερε ότι η Κίνα δεσμεύτηκε να αγοράσει 200 αεροσκάφη Boeing. Ο Ύπατος Εκπρόσωπος για το Εμπόριο των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ αναμένουν από την Κίνα να δεσμευτεί για τουλάχιστον 10 δισεκατομμύρια δολάρια σε ετήσιες αγορές αμερικανικών αγροτικών προϊόντων για τα επόμενα τρία χρόνια, επιπλέον των υφιστάμενων δεσμεύσεων για τη σόγια. Παράλληλα, οι δύο πλευρές διαπραγματεύονται τη δημιουργία ενός κοινού "Συμβουλίου Εμπορίου" που θα καλύπτει περίπου 30 δισεκατομμύρια δολάρια σε μη ευαίσθητα αγαθά.
Το ζήτημα του Ιράν και οι αντιφάσεις
Παρά τις εμπορικές συμφωνίες, οι δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ για τη στάση του Σι απέναντι στο Ιράν άφησαν περισσότερα ερωτήματα. Ο Τραμπ ανέφερε στο Fox News ότι ο Σι δεσμεύτηκε πως η Κίνα δεν θα προμηθεύει το Ιράν με στρατιωτικό εξοπλισμό, αλλά πρόσθεσε ότι "αγοράζουν πολύ μεγάλο μέρος του πετρελαίου τους από εκεί, και θα ήθελαν να συνεχίσουν να το κάνουν". Στο Τζονγκνανχάι, ο Τραμπ δήλωσε ότι συζήτησαν για το Ιράν, τονίζοντας ότι "δεν θέλουμε να έχουν πυρηνικό όπλο" και "θέλουμε τα στενά ανοιχτά", αναφερόμενος στα Στενά του Ορμούζ, κρίσιμα για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Το παρασκήνιο και οι αντιφάσεις της κυβέρνησης Τραμπ
Στο παρασκήνιο, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ που τηρούν σκληρότερη στάση απέναντι στην Κίνα εργάστηκαν για να υπονομεύσουν τα επιχειρήματα υπέρ της προσέγγισης. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επέβαλε κυρώσεις σε τρεις κινεζικές εταιρείες για παροχή δορυφορικών εικόνων που βοήθησαν το Ιράν, ενώ το Υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε κινεζικά μικρά διυλιστήρια για αγορά ιρανικού πετρελαίου. Το Πεκίνο απάντησε δίνοντας εντολή στις εταιρείες του να μην συμμορφωθούν με τις αμερικανικές κυρώσεις.
Ένα υπόμνημα του Λευκού Οίκου, γραμμένο από τον σύμβουλο Μάικλ Κράτσιος, κατηγόρησε κινεζικές οντότητες για εκστρατείες κλοπής τεχνολογίας AI. Επιπλέον, 48 ώρες πριν την άφιξη Τραμπ, ομοσπονδιακοί εισαγγελείς κατηγόρησαν τον δήμαρχο της Αρκέιντια της Καλιφόρνια ως παράνομο πράκτορα της Κίνας. Διαρροές από το εσωτερικό της κυβέρνησης σκιαγραφούν μία ακόμη πιο εχθρική εικόνα.
Μία έκθεση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, που δημοσιεύθηκε από τη Washington Post, διαπίστωσε ότι η Κίνα εκμεταλλεύεται τον πόλεμο στο Ιράν για να κερδίσει έδαφος. Οι New York Times ανέφεραν ότι κινεζικές εταιρείες διαπραγματεύονται μυστικές πωλήσεις όπλων στο Ιράν, διοχετεύοντας τον οπλισμό μέσω τρίτων χωρών. Παρά τις διαβεβαιώσεις του Σι, η ένταση παραμένει.
Ο Σι, ενώ προειδοποίησε τον Τραμπ για το ζήτημα της Ταϊβάν, συμμετείχε σε μία "χορογραφημένη" επίδειξη φιλίας. Το Πεκίνο έστρωσε κόκκινο χαλί για τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, διατηρώντας ωστόσο σε ισχύ τις κυρώσεις που του είχε επιβάλει. Στο επίσημο δείπνο, ο Σι είπε ότι η "μεγάλη αναζωογόνηση" της Κίνας και το "Make America Great Again" θα μπορούσαν να συμβαδίσουν.
Κίνητρα και στρατηγικές αντιθέσεις
Και οι δύο ηγέτες έχουν κίνητρα να διατηρήσουν την εκεχειρία. Ο Τραμπ δεν χρειάζεται οικονομικά σοκ σε εκλογική χρονιά, ειδικά μετά την απαγόρευση εξαγωγών σπάνιων γαιών από τον Σι. Ο Σι πιστεύει ότι η "στρατηγική σταθερότητα" θα βοηθήσει την Κίνα στον στρατιωτικό εκσυγχρονισμό και την τεχνολογική κυριαρχία. Ωστόσο, στο παρασκήνιο, οι κυβερνήσεις τους εργάζονται για να μειώσουν την αμοιβαία εξάρτηση.
Η πίεση του Τραμπ για στενότερους οικονομικούς δεσμούς έρχεται σε σύγκρουση με το πολιτικό κλίμα στις ΗΠΑ, όπου τα κινεζικά κεφάλαια θεωρούνται "τοξικά". Οι κινεζικές επενδύσεις στις ΗΠΑ έχουν συρρικνωθεί από 45 δισεκατομμύρια δολάρια το 2016 σε λιγότερα από 3 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι. Ο Υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι συζητείται ένα πλαίσιο για την κατεύθυνση των κινεζικών επενδύσεων σε μη ευαίσθητους τομείς.
Το Axios καταλήγει: "Δύο ηλικιωμένοι εθνικιστές ηγέτες, που προεδρεύουν της πιο επικίνδυνης αντιπαλότητας στον κόσμο, πέρασαν την εβδομάδα υποδυόμενοι μια φιλία, την οποία καμία από τις δύο κυβερνήσεις τους δεν φαίνεται διατεθειμένη να συντηρήσει".
