Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει περικοπές στη φορολογία και στοχευμένες επιδοτήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα, προκειμένου να προστατεύσει καταναλωτές και βιομηχανίες από το διογκούμενο κόστος ενέργειας που επιτείνεται εξαιτίας της συνεχιζόμενης σύρραξης στο Ιράν.
Το ζήτημα αυτό ήταν στο επίκεντρο των δηλώσεων της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου μετά τη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες στις 19 Μαρτίου.
«Οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος διαμορφώνονται από το κόστος ενέργειας, τις χρεώσεις δικτύου, την τιμολόγηση άνθρακα και τους φόρους», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, επισημαίνοντας πως οι μέσοι φόροι και τέλη στην Ε.Ε. αντιστοιχούν περίπου στο 15%.
Παράλληλα, αποκάλυψε σχέδιο που προβλέπει τη θέσπιση υποχρεωτικά χαμηλότερων φορολογικών συντελεστών για το ηλεκτρικό συγκριτικά με τα ορυκτά καύσιμα, τονίζοντας: «Σε κάποιες περιπτώσεις, το ηλεκτρικό ρεύμα φορολογείται πολύ περισσότερο από το φυσικό αέριο, ακόμα και έως δεκαπέντε φορές παραπάνω. Αυτό δεν γίνεται να συνεχιστεί».
Σήμερα, ο κύριος όγκος της φορολόγησης στο ρεύμα προέρχεται από τον ΦΠΑ και την Οδηγία για τη Φορολόγηση της Ενέργειας, ενώ επιπλέον τέλη προστίθενται από τα κράτη-μέλη. Βάσει στοιχείων της Eurostat της 29ης Οκτωβρίου 2025, οι τιμές ρεύματος για τα νοικοκυριά στην Ε.Ε. διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο στα 28,72 ευρώ ανά 100 κιλοβατώρες το πρώτο εξάμηνο του 2025, παραμένοντας σχετικά σταθερές σε σχέση με το δεύτερο εξάμηνο του 2024, παρότι καταγράφηκε ελαφρά μείωση στις τιμές προ φόρων. Αξιοσημείωτο είναι ότι το μερίδιο φόρων και τελών αυξήθηκε από 24,7% σε 27,6%.
Μεγάλες διαφορές παρατηρούνται στις τιμές ηλεκτρικού ανά χώρα της Ε.Ε., με τη Γερμανία να καταγράφει το υψηλότερο κόστος στα 38,35 ευρώ ανά 100 κιλοβατώρες, ακολουθούμενη από το Βέλγιο και τη Δανία. Αντίθετα, οι χαμηλότερες τιμές εντοπίζονται στην Ουγγαρία, τη Μάλτα και τη Βουλγαρία. Σε αιτήσια βάση, καταγράφηκαν αυξήσεις τιμών στο Λουξεμβούργο, την Ιρλανδία και την Πολωνία, ενώ πτώσεις σημειώθηκαν στη Σλοβενία, τη Φινλανδία και την Κύπρο.
Η φον ντερ Λάιεν τόνισε πως, μέχρι στιγμής, η βασική επίπτωση της κρίσης με το Ιράν για την Ευρώπη είναι η άνοδος των τιμών ενέργειας και όχι η διακοπή της φυσικής ροής. «Η Ε.Ε. έχει διασφαλίσει τη διαφοροποίηση των πηγών φυσικού αερίου, κάτι που την προστάτευσε από ελλείψεις», εξήγησε.
Το 2025, η Νορβηγία αποτέλεσε τον μεγαλύτερο προμηθευτή φυσικού αερίου για την Ε.Ε. με μερίδιο 31,1% στις εισαγωγές, ακολουθούμενη από τις Ηνωμένες Πολιτείες με 25,4%, τη Ρωσία με 13,1% και χώρες της Βόρειας Αφρικής με 12,8%. Πέρυσι, η Ε.Ε. εισήγαγε πάνω από 140 δισ. κυβικά μέτρα υγροποιημένου φυσικού αερίου, εκ των οποίων το 58% περίπου προήλθε από τις Η.Π.Α.
«Το κόστος ενέργειας συνιστά κατά μέσο όρο το 56% της τελικής τιμής του ηλεκτρικού», ανέφερε η φον ντερ Λάιεν. Επισήμανε πως τα κράτη-μέλη έχουν στη διάθεσή τους εργαλεία κρατικής ενίσχυσης για την αντιστάθμιση του κόστους και γνωστοποίησε ότι η Επιτροπή σχεδιάζει περαιτέρω χαλάρωση των σχετικών κανόνων, προκειμένου να διευρυνθεί η στήριξη προς ευάλωτα νοικοκυριά και ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Διακριτή συμβολή στις τιμές έχει και το κόστος χρήσης των δικτύων, που αντιπροσωπεύει περίπου 18% της τελικής τιμής. Η Ε.Ε. προτίθεται να προχωρήσει σε νομικές μεταρρυθμίσεις με στόχο τη βελτίωση της αποδοτικότητας των υποδομών, με την προοπτική να μειωθούν οι σχετικές χρεώσεις, ιδίως για βαριά βιομηχανία.
Στο στόχαστρο βρίσκεται επίσης το σύστημα εμπορίας ρύπων της Ε.Ε., που υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να αγοράζουν δικαιώματα εκπομπών για κάθε τόνο διοξειδίου του άνθρακα που παράγουν. Η φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε ότι το σύστημα έχει συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και στην προσέλκυση επενδύσεων σε «καθαρές» μορφές ενέργειας, ωστόσο παραδέχθηκε ότι η μεταβλητότητα των τιμών έχει προκαλέσει ανησυχίες στη βιομηχανία. «Η Επιτροπή θα προτείνει μέτρα για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος, διατηρώντας ωστόσο τους περιβαλλοντικούς του στόχους», διαβεβαίωσε.
Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επιδιώκουν να ολοκληρώσουν την αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας ρύπων μέχρι τον Ιούλιο, παρά τις σημαντικές διαφορές απόψεων μεταξύ κρατών-μελών ως προς το βάθος των αναγκαίων αλλαγών.
Ο Ιταλός υπουργός Βιομηχανίας, Αντόλφο Ούρσο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πιο ριζικών παρεμβάσεων, λέγοντας στις 9 Μαρτίου: «Η αναστολή του ETS θα μπορούσε να αποτελέσει λύση έκτακτης ανάγκης, σε περίπτωση που οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις δεν προχωρήσουν άμεσα», ενώ επικαλέστηκε εκτιμήσεις της βιομηχανίας ότι η κατάργηση του συστήματος θα μπορούσε να μειώσει τις τιμές ηλεκτρικού κατά 25 έως 30 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
