Στην καρδιά της κρίσης, όταν ο Μάριο Ντράγκι ήταν πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, απέκτησε τη φήμη του ανθρώπου που έσωσε το ευρώ. Εκτοτε λειτουργεί σαν το ξυπνητήρι της Ευρώπης στα οικονομικά θέματα, χτυπώντας καμπανάκια και προτείνοντας ιδέες για το άλυτο πρόβλημα, πώς να γίνει η Ευρώπη πλουσιότερη.
Οι ιδέες που κατεβάζει είναι πολλές και ποικίλες, αλλά όχι πάντα εύκολο να τις κατηγοριοποιήσεις. Κατά καιρούς έχει προτείνει πράγματα επωφελή και τολμηρά μέχρι πιο αμφιλεγόμενα, όπως όταν πριν από μια εβδομάδα είπε ότι πρέπει να γίνουμε μια ενιαία ομοσπονδία κρατών. Σχέδιο που θα μπορούσε να λειτουργήσει ομαλά για μια πολυεθνική εταιρεία, αλλά όχι για 27 ξεχωριστές χώρες με διαφορετικά συμφέροντα και ιστορίες.
Προχθές ο Μάριο Ντράγκι δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει διπλάσια ποσά απ’ όσα έκανε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλιώς η παρακμή δεν πρόκειται να αναστραφεί. Από την άτυπη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε., που πραγματοποιήθηκε στο κάστρο Alden Biesen στο Βέλγιο και είχε θέμα την ανταγωνιστικότητα και την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, ο Ντράγκι τόνισε: «Η Ευρώπη χρειάζεται επιπλέον επενδύσεις 800 δισεκατομμυρίων ευρώ τον χρόνο για να μπορέσει να ανταγωνιστεί ΗΠΑ και Κίνα».
Μαζί με τον Ιταλό συμφώνησε και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, που ανέβασε το ποσό. Η Ε.Ε. χρειάζεται 1,2 τρισ. ευρώ ετησίως, σύμφωνα με τον Μακρόν, ο οποίος ζήτησε νέα έκδοση κοινού χρέους για να καλυφθεί μέρος αυτού του ποσού.
Το πρόβλημα με τις προτάσεις Ντράγκι είναι ότι οι Βρυξέλλες εφαρμόζουν μόνο τις πιο εύκολες ή δεν τις εφαρμόζουν καθόλου, ειδικά όταν απαιτείται έκδοση κοινού χρέους, κάτι στο οποίο στυλώνει τα πόδια η Γερμανία, άρα και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Ο «συναγερμός» από τον Ντράγκι δεν είναι καινούργιος. Πρωτοδιατύπωσε την εκτίμησή του για άμεσες ανάγκες 800 δισεκατομμυρίων ετησίως σε ένα έγγραφο 400 σελίδων που παρουσίασε τον Σεπτέμβριο του 2024. Του είχε ανατεθεί να εξηγήσει τους λόγους για την αναιμική ανάπτυξη της Ε.Ε. και γιατί υστερεί οικονομικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Στη στρατηγική έκθεση του Ντράγκι, ο πρώην τραπεζίτης της ΕΚΤ παρουσίασε 383 συστάσεις, προειδοποιώντας ότι η Ευρώπη αντιμετώπιζε μια «υπαρξιακή πρόκληση», εκτός αν γίνει πιο παραγωγική. Το σχέδιό του παρουσιάστηκε από την Κομισιόν σαν «ευαγγέλιο», που θα ακολουθούσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία δεσμεύτηκε να κινηθεί γρήγορα. Μέχρι στιγμής όμως υπολογίζεται ότι μόνο ένα απογοητευτικό 11,2% των ιδεών του Ντράγκι έχει υλοποιηθεί.
Στην προχθεσινή παρουσίαση από την άτυπη Σύνοδο Κορυφής, ο Ιταλός υιοθέτησε ακόμα πιο δραματικό τόνο, επειδή η ευρωπαϊκή οικονομία χειροτέρεψε κι άλλο από τότε που δημοσιεύτηκε η εμβληματική του έκθεση το 2024. «Η οικονομία επιδεινώνεται, είναι επείγον να δράσουμε», τόνισε.
Το ζητούμενο για τον Ντράγκι είναι να γίνει η Ε.Ε. πιο ανταγωνιστική, επειδή έχει μείνει επικίνδυνα πίσω από τους παγκόσμιους ανταγωνιστές της. Η Ευρώπη δεν παράγει πλέον μεγάλες εταιρίες. Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις δεν μπορούν να συγκεντρώσουν κεφάλαια για να επεκταθούν εντός της Ε.Ε. και κατευθύνονται στις ΗΠΑ.
Ως αντίδοτο, ο Ντράγκι απαιτεί μαζικές ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις, σε κλίμακα που δεν έχει ξαναδεί η Ευρώπη από τις δεκαετίες του 1960-1970. Πρέπει να φτάσουν περίπου σε επιπλέον 800 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Η αύξηση των επενδύσεων πρέπει να είναι «άνευ προηγουμένου». Ο ίδιος έχει πει ότι «έχουμε φτάσει στο σημείο όπου χωρίς δράση θα πρέπει είτε να θέσουμε σε κίνδυνο την ευημερία μας είτε το περιβάλλον μας ή την ελευθερία μας. Δεν θα μπορέσουμε να χρηματοδοτήσουμε το κοινωνικό μας μοντέλο». Ζητά επίσης να ελαχιστοποιηθούν οι εθνικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των 27 κρατών, από τις αγορές μέχρι το κόστος ενέργειας.
Στην πράξη, η Ε.Ε. εξαρτάται από τη Γερμανία, με τους δορυφόρους της και την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η γερμανική ατμομηχανή στυλώνει τα πόδια σε κοινή χρηματοδότηση, εκτός αν ωφελούνται στενά οι δικές της εταιρίες. Η Γερμανία είναι πρόθυμη μόνο για δαπάνες στην ευρωπαϊκή άμυνα, ενώ σε άλλους τομείς είτε αναβάλει είτε αντιδρά ξεκάθαρα αρνητικά.
Το επιπλέον πρόβλημα με τις προτάσεις Ντράγκι είναι ότι δύσκολα θα καταφέρουν να σώσουν την Ευρώπη, γιατί οι δύο μεγάλοι ανταγωνιστές της – ΗΠΑ και Κίνα – λειτουργούν με εντελώς διαφορετικό τρόπο από τη γηραιά ήπειρο. Στις ΗΠΑ, ο πρόεδρος μπορεί να αναπροσανατολίσει την πολιτική της κυβέρνησής του μέσα σε ένα βράδυ. Στην Κίνα, το κράτος ασκεί τεράστιο έλεγχο στην οικονομία.
Η Ευρώπη είναι ένα σύνολο κρατών που πρέπει κάθε φορά να συμφωνήσουν μέσα από χρονοβόρες διαδικασίες. Αν η Ε.Ε. λειτουργούσε με γνώμονα την ευημερία των κοινωνιών της και όχι των επιχειρηματικών καρτέλ, η άποψη των ψηφοφόρων για περισσότερη «ευρωπαϊκή ολοκλήρωση» μπορεί να ήταν διαφορετική. Σήμερα, κανείς δεν θέλει να παραδώσει περισσότερη εξουσία αποφάσεων στη Φον ντερ Λάιεν και στις Βρυξέλλες.
