Όλα κάτω της βάσης. Η πολιτική εξαθλιωμένη. Το πολιτικό προσωπικό κατώτερο των περιστάσεων. Η εκπαίδευση χωρίς πραγματική προστασία για τους μαθητές. Το Εθνικό Σύστημα Υγείας με αμέτρητες ελλείψεις. Η κοινωνία σε μαρασμό. Η οικονομία σε αποσύνθεση. Το εμπόριο σε ελεύθερη πτώση. Και ενώ όλα γύρω μας μοιάζουν να κατρακυλούν, η πολιτική σκηνή δεν αναζητεί λύσεις. Αναζητεί διεξόδους διαφυγής.
Αυτό είναι ίσως το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο της εποχής μας. Δεν έχουμε απλώς μια πολιτική τάξη που αποτυγχάνει. Έχουμε μια πολιτική τάξη που δεν αντέχει ούτε το βάρος των ίδιων της των αποφάσεων. Επιλέγουν, αποφασίζουν, παρίστανται, συνδιαλέγονται, μετακινούνται, δοκιμάζουν νέες ισορροπίες και όταν ερωτώνται γιατί το έπραξαν, σφυρίζουν αδιάφορα. Σαν να μην οφείλουν καμία εξήγηση σε κανέναν. Σαν η πολιτική να είναι ιδιωτική υπόθεση και όχι δημόσιο χρέος.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα η στάση του κ. Ζαχαριάδη. Παρών στο κάλεσμα του Αλέξη Τσίπρα, ενώ ανήκει —τουλάχιστον έτσι γνωρίζουμε— στον ΣΥΡΙΖΑ. Όταν ερωτάται για την εμφάνισή του αυτή, απαντά με την άνεση ανθρώπου που θεωρεί ότι μπορεί να παίζει με τις εντυπώσεις: «Ε, δεν πήγα και στον Μητσοτάκη».
Μα το ζήτημα, κύριε Ζαχαριάδη, δεν είναι αν πήγατε στον Μητσοτάκη. Το ζήτημα είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα χάσει δυνάμεις και προς τον Μητσοτάκη και προς τον Τσίπρα. Το βαθύτερο ζήτημα, όμως, είναι άλλο: ότι η πολιτική μετατρέπεται ξανά σε υπόθεση προσωπικής διάσωσης, ατομικής διαπραγμάτευσης και μελλοντικής τακτοποίησης. Ότι πίσω από τις μεγάλες λέξεις για την κοινωνία, την πρόοδο, τη δημοκρατία και την ευθύνη, κρύβεται συχνά η αγωνία για μία θέση. Για μία καρέκλα. Για μία επόμενη εξασφάλιση, αν αυτή δεν έχει ήδη διασφαλιστεί.
Και ο λαός; Ο λαός παρακολουθεί. Άλλοτε απογοητευμένος, άλλοτε εξοργισμένος, άλλοτε κουρασμένος. Κάποιες φορές, όμως, εξακολουθεί να πιστεύει όσους τον εξαπατούν με την ίδια ευκολία που τον κολακεύουν. Εκεί βρίσκεται η μεγάλη τραγωδία. Όχι μόνο στο ότι υπάρχουν πολιτικοί καιροσκόποι. Αλλά στο ότι η κοινωνία, έχοντας χάσει τα σταθερά της κριτήρια, εξακολουθεί να παρασύρεται από πρόσωπα που αλλάζουν στρατόπεδα, ρητορικές και αφηγήματα με την άνεση επαγγελματία επιβιώσαντα.
Να γιατί η κοινωνία μας έχασε ό,τι είχε και άξιζε. Να γιατί τα παιδιά μας δεν βρίσκουν νόημα, προοπτική και στήριγμα. Να γιατί η απελπισία φωλιάζει σε σπίτια που κάποτε κρατούσαν όρθια την αξιοπρέπεια της χώρας. Να γιατί κάθε ατζέντα περνά σχεδόν απαρατήρητη και αλλάζει αθόρυβα τα όρια, τις αντοχές και τα πρότυπα της κοινωνίας. Να γιατί, αν συνεχίσουμε έτσι, σε λίγα χρόνια δεν θα έχει απομείνει σχεδόν τίποτα από το αξιακό χθες που συγκρατούσε ακόμη αυτόν τον τόπο.
Δεν είναι μόνο οικονομική η κρίση. Δεν είναι μόνο θεσμική. Είναι πρωτίστως κρίση χαρακτήρα. Κρίση ευθύνης. Κρίση δημόσιου ήθους. Όταν η πολιτική παύει να είναι αποστολή και γίνεται επάγγελμα επιβίωσης, τότε η χώρα δεν κυβερνάται. Διαχειρίζεται την παρακμή της.
Και το χειρότερο είναι ότι αυτή η παρακμή δεν έρχεται με θόρυβο. Έρχεται με χαμόγελα, δηλώσεις, τηλεοπτικά πάνελ, προσκλήσεις, επανεκκινήσεις, δήθεν νέα ξεκινήματα και παλαιά πρόσωπα που παριστάνουν τους ανανεωτές. Έρχεται με ανθρώπους που δεν απολογούνται ποτέ. Που δεν εξηγούν ποτέ. Που δεν αναλαμβάνουν ποτέ το κόστος των επιλογών τους.
Όλα κάτω της βάσης, λοιπόν. Όχι επειδή απέτυχαν οι αριθμοί. Αλλά επειδή απέτυχαν οι άνθρωποι που είχαν την ευθύνη να τους υπηρετήσουν. Και μαζί τους κινδυνεύει να αποτύχει μια ολόκληρη κοινωνία, αν δεν ξαναβρεί το μέτρο, την κρίση και το θάρρος να απορρίπτει όσους την αντιμετωπίζουν ως εκλογικό υλικό και όχι ως έθνος με μνήμη, πόνο και μέλλον.
