Μέση Ανατολή: Το Ιράν απορρίπτει αλλαγές στην πρόταση 14 σημείων και η κρίση παρατείνεται

Το διπλωματικό αδιέξοδο στη Μέση Ανατολή παραμένει βαθύ, καθώς η ιρανική κυβέρνηση απέκλεισε το ενδεχόμενο τροποποίησης των προτάσεών της για έναν σταθερό τερματισμό του πολέμου. Η στάση της Τεχεράνης ήρθε μετά την απόρριψη της ιρανικής αντιπρότασης από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τη χαρακτήρισε «εντελώς απαράδεκτη» και «για τα σκουπίδια».

Ο επικεφαλής διαπραγματευτής της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ανέφερε μέσω X ότι δεν υπάρχει άλλη επιλογή πέρα από την αναγνώριση των δικαιωμάτων του ιρανικού λαού, όπως αυτά περιγράφονται στην πρόταση 14 σημείων της Τεχεράνης. Κατά τον ίδιο, κάθε διαφορετική προσέγγιση θα οδηγήσει σε πλήρη αδιέξοδο.

Ο Γαλιμπάφ, απόστρατος υποστράτηγος των Φρουρών της Επανάστασης και πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, έστειλε μήνυμα και προς τους Αμερικανούς διαπραγματευτές. Όπως υποστήριξε, όσο η Ουάσιγκτον καθυστερεί, τόσο μεγαλύτερο κόστος θα επωμίζονται οι Αμερικανοί φορολογούμενοι, σε ένα περιβάλλον όπου οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Η ιρανική απάντηση και οι όροι της Τεχεράνης

Η τοποθέτηση του Γαλιμπάφ εμφανίζεται ως απάντηση στις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απέρριψε την ιρανική αντιπρόταση και παρομοίασε την κατάπαυση του πυρός, που ισχύει από τις 8 Απριλίου, με ασθενή σε μηχανική υποστήριξη.

Το πλήρες περιεχόμενο της αρχικής αμερικανικής πρότασης προς την Τεχεράνη δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα. Σύμφωνα με ορισμένα μέσα ενημέρωσης, περιελάμβανε πρωτόκολλο συμφωνίας για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, οι οποίες έχουν προκαλέσει τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων, κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο, από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.

Η πρόταση φέρεται επίσης να περιείχε πλαίσιο διαπραγμάτευσης για το ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας, ένα ζήτημα που παραμένει στον πυρήνα της αντιπαράθεσης ανάμεσα στην Ουάσιγκτον, το Τελ Αβίβ και την Τεχεράνη.

Στην απάντησή της, η ιρανική κυβέρνηση ζητά άμεσο τερματισμό του πολέμου σε ολόκληρη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, όπου συνεχίζονται οι ανταλλαγές πυρών ανάμεσα στον ισραηλινό στρατό και τη Χεζμπολάχ, παρά την υποτιθέμενη ξεχωριστή κατάπαυση του πυρός.

Η Τεχεράνη απαιτεί ακόμη την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από το αμερικανικό πολεμικό ναυτικό, καθώς και την αποδέσμευση ιρανικών πόρων που έχουν παγώσει στο εξωτερικό, σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας.

Ορμούζ, πετρέλαιο και αμερικανικές εκτιμήσεις

Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ότι μπορεί να διατάξει την επανέναρξη της επιχείρησης συνοδείας εμπορικών πλοίων που επιδιώκουν να εξέλθουν από τον Κόλπο μέσω του Στενού του Ορμούζ. Το στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα έχει κλείσει de facto από το Ιράν, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Παρά τις διαβεβαιώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν υποστεί σοβαρά πλήγματα από τις αμερικανοϊσραηλινές επιχειρήσεις, αξιωματούχοι των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί. Πηγές που μίλησαν στους New York Times υπό καθεστώς ανωνυμίας ανέφεραν ότι η Τεχεράνη διατηρεί σημαντικές δυνατότητες στο πυραυλικό της οπλοστάσιο.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η δημόσια εικόνα που προβάλλει η κυβέρνηση Τραμπ για έναν σχεδόν κατεστραμμένο ιρανικό στρατό απέχει από τις απόρρητες εκτιμήσεις που παρουσιάζονται στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Οι εκτιμήσεις αυτές φέρονται να δείχνουν ότι το Ιράν έχει ανακτήσει πρόσβαση στις περισσότερες πυραυλικές βάσεις, στους εκτοξευτές και στις υπόγειες εγκαταστάσεις του.

Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι το Ιράν διατηρεί επιχειρησιακά ενεργές 30 από τις 33 εγκαταστάσεις εκτόξευσης πυραύλων που εκτιμάται ότι διαθέτει κατά μήκος του Στενού του Ορμούζ, καθώς και περίπου το 70% του πυραυλικού αποθέματος που διέθετε πριν από τον πόλεμο.

Η παράλυση στο Στενό του Ορμούζ εξακολουθεί να πιέζει την παγκόσμια αγορά υδρογονανθράκων. Το βαρέλι του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας άγγιξε τα 108 δολάρια γύρω στα μεσάνυχτα, ενισχύοντας την ανησυχία για νέο κύμα ενεργειακής ακρίβειας.

Ο πρωθυπουργός του Κατάρ, σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντελραχμάν αλ Θάνι, δήλωσε ότι το Ιράν δεν πρέπει να χρησιμοποιεί το Στενό του Ορμούζ ως όπλο πίεσης. Το Κατάρ πλήττεται ιδιαίτερα από τον αποκλεισμό, καθώς η θαλάσσια οδός είναι κρίσιμη για τις εξαγωγές και την περιφερειακή ενεργειακή σταθερότητα.

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Οτάβας, Τομά Ζινό, χαρακτήρισε τον μοχλό του Ορμούζ κεφαλαιώδους σημασίας. Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η Τεχεράνη υπολογίζει ότι η άνοδος των τιμών των καυσίμων, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα αυξήσει την πίεση στον Τραμπ. Το κόστος του πολέμου, κατά το Πεντάγωνο, πλησιάζει ήδη τα 29 δισ. δολάρια.

Πεκίνο, Λίβανος και οι επόμενες διαπραγματεύσεις

Τα βλέμματα στρέφονται πλέον στο Πεκίνο, όπου αναμένεται να μεταβεί ο Αμερικανός πρόεδρος για συνάντηση με τον Κινέζο ομόλογό του, Σι Τζινπίνγκ. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει, σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, να ασκήσει πίεση ώστε η Κίνα, ως βασικός εισαγωγέας ιρανικού πετρελαίου, να χρησιμοποιήσει την επιρροή της στην Τεχεράνη.

Ο Τραμπ δήλωσε αρχικά ότι αναμένει μια μακρά συζήτηση με τον Σι για τον πόλεμο, λίγο αργότερα όμως φάνηκε να περιορίζει τη σχετική αναφορά, λέγοντας ότι υπάρχουν πολλά θέματα προς συζήτηση και ότι δεν θα έλεγε πως το Ιράν συγκαταλέγεται απαραίτητα σε αυτά. Παράλληλα, υποστήριξε ότι δεν χρειάζεται βοήθεια από το Πεκίνο για το ιρανικό ζήτημα.

Στην Τεχεράνη, η αβεβαιότητα επιβαρύνει την καθημερινότητα των πολιτών. Η 43χρονη εικαστικός Μαριάμ δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι ζει «μέρα τη μέρα», καθώς το μέλλον παραμένει εξαιρετικά αβέβαιο.

Στον Λίβανο, το δεύτερο μεγάλο μέτωπο του πολέμου, το υπουργείο Υγείας ανακοίνωσε ότι 13 άνθρωποι, ανάμεσά τους ένας στρατιώτης και δύο διασώστες, σκοτώθηκαν σε ισραηλινά αεροπορικά πλήγματα σε τρεις περιοχές στο νότιο τμήμα της χώρας.

Λίγες ώρες νωρίτερα, το ίδιο υπουργείο είχε αναφέρει ότι από την κήρυξη της υποτιθέμενης κατάπαυσης του πυρός, στις 17 Απριλίου, τουλάχιστον 380 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 1.200 έχουν τραυματιστεί από ισραηλινούς βομβαρδισμούς.

Νέες συνομιλίες, οι οποίες θεωρητικά θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, έχουν προγραμματιστεί για την Πέμπτη και την Παρασκευή στην Ουάσιγκτον, με συμμετοχή των κυβερνήσεων των δύο κρατών.

Ωστόσο, ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κάσεμ, ξεκαθάρισε ότι το ζήτημα του αφοπλισμού της οργάνωσής του, που αποτελεί πάγια απαίτηση του Ισραήλ, δεν πρόκειται να τεθεί στις διαπραγματεύσεις με τον εχθρό.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας εύθραυστης κατάπαυσης του πυρός, χωρίς ουσιαστική πολιτική συμφωνία και με πολλαπλά μέτωπα ανοιχτά. Το Ιράν επιμένει στην πρόταση 14 σημείων, οι Ηνωμένες Πολιτείες την απορρίπτουν, το Στενό του Ορμούζ παραμένει μοχλός παγκόσμιας πίεσης και ο Λίβανος συνεχίζει να αιμορραγεί, παρά τις διπλωματικές προσπάθειες για αποκλιμάκωση.