Η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια για πρώτη φορά από το 2023

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) προχώρησε σε μια κρίσιμη και πολυαναμενόμενη κίνηση, αυξάνοντας τα βασικά της επιτόκια για πρώτη φορά από το 2023. Η απόφαση αυτή ελήφθη στο πλαίσιο της έντονης ανησυχίας που προκαλεί η αναζωπύρωση του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη, η οποία τροφοδοτείται από τη συνεχιζόμενη ενεργειακή κρίση που έχει πυροδοτήσει η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή.

Συγκεκριμένα, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αποφάσισε να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, επιβεβαιώνοντας πλήρως τις προβλέψεις των αναλυτών και των αγορών. Η κίνηση αυτή αποτελεί την πρώτη προσπάθεια της τράπεζας να τιθασεύσει τον πληθωρισμό, ο οποίος τον Μάιο ενισχύθηκε περαιτέρω στο 3,2%, έναντι 3% τον Απρίλιο και 2,6% τον Μάρτιο. Με αυτή την απόφαση, η ΕΚΤ γίνεται η πρώτη από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως που υιοθετεί μια πιο επιθετική στάση σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής, με πολλούς οικονομικούς αναλυτές να μην αποκλείουν το ενδεχόμενο μιας δεύτερης αύξησης των επιτοκίων πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους.

Η επίσημη ανακοίνωση και οι στόχοι της ΕΚΤ

Στην επίσημη ανακοίνωσή της, η ΕΚΤ υπογράμμισε τη δέσμευσή της να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%. Η απόφαση για αύξηση των επιτοκίων κρίθηκε ως η κατάλληλη απάντηση σε μια σειρά σεναρίων που περιγράφουν πώς η διαταραχή στην ενεργειακή αγορά, λόγω της πολεμικής σύρραξης, θα μπορούσε να επηρεάσει τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές για την οικονομία της ζώνης του ευρώ. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί σημαντικές πληθωριστικές πιέσεις, καθιστώντας αναγκαία την παρέμβαση της νομισματικής αρχής.

Σύμφωνα με το βασικό σενάριο των εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος, ο γενικός πληθωρισμός προβλέπεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3,0% για το 2026, στο 2,3% για το 2027 και να υποχωρήσει στο 2,0% το 2028. Όσον αφορά τον δομικό πληθωρισμό, ο οποίος εξαιρεί την ενέργεια και τα τρόφιμα, οι προβλέψεις τον τοποθετούν στο 2,5% για τα έτη 2026 και 2027, και στο 2,2% για το 2028. Σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Μαρτίου, οι ειδικοί έχουν αναθεωρήσει προς τα πάνω τις εκτιμήσεις τους για τον πληθωρισμό, κυρίως λόγω της ανοδικής πορείας των τιμών της ενέργειας, η οποία αναμένεται να μετακυλιστεί σταδιακά και σε άλλους τομείς, όπως τα τρόφιμα, τα αγαθά και οι υπηρεσίες.

Οι επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη

Παράλληλα, η ΕΚΤ αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της για την οικονομική ανάπτυξη. Το βασικό σενάριο προβλέπει ότι η οικονομία της Ευρωζώνης θα αναπτυχθεί με ρυθμό 0,8% το 2026, 1,2% το 2027 και 1,5% το 2028. Η αναθεώρηση αυτή αντανακλά την εντονότερη από την αναμενόμενη επίδραση του πολέμου στις αγορές βασικών εμπορευμάτων, στα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών και στην επιχειρηματική εμπιστοσύνη. Οι προοπτικές παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες, με ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς κινδύνους για την ανάπτυξη.

Η τελική έκταση των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από την ένταση και τη διάρκεια της ενεργειακής διαταραχής, καθώς και από τις έμμεσες και δευτερογενείς επιδράσεις της. Το Διοικητικό Συμβούλιο τόνισε ότι θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την κατάσταση, υιοθετώντας μια ευέλικτη προσέγγιση που βασίζεται στα εκάστοτε διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία, λαμβάνοντας αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση.

Τα νέα βασικά επιτόκια

Ως αποτέλεσμα της απόφασης, το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων αυξάνεται στο 2,25%, το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης διαμορφώνεται στο 2,40%, ενώ το επιτόκιο της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης ανέρχεται στο 2,65%. Οι νέες τιμές τίθενται σε ισχύ από τις 17 Ιουνίου 2026. Η ΕΚΤ σημείωσε επίσης ότι τα χαρτοφυλάκια των προγραμμάτων αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP και PEPP) συνεχίζουν να μειώνονται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν προχωρά σε επανεπενδύσεις των ποσών από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους.

Το Διοικητικό Συμβούλιο παραμένει σε ετοιμότητα να προσαρμόσει όλα τα διαθέσιμα μέσα, εντός της εντολής του, για να διασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών και την ομαλή λειτουργία του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Το μέσο για την προστασία της μετάδοσης (TPI) παραμένει διαθέσιμο για να αντιμετωπίσει τυχόν ανεπιθύμητες και άτακτες εξελίξεις στην αγορά που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ενιαία νομισματική πολιτική σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ.