Η Ελλάδα παραμένει μία από τις ακριβότερες χώρες στην Ευρώπη όσον αφορά την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, σύμφωνα με νέα μελέτη του think tank The Green Tank. Η ανάλυση, με τίτλο "Τάσεις στη λιανική αγορά ηλεκτρισμού της Ελλάδας", καλύπτει τη διετία 2024-2025 και βασίζεται σε δεδομένα της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και της Eurostat.
Η θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έκθεσης, κατά το 2025 η χώρα μας κατέλαβε την πρώτη θέση στην ΕΕ-27 στο ανταγωνιστικό σκέλος των τιμολογίων, όταν αυτά υπολογίζονται με βάση την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Σε ονομαστικές τιμές, η Ελλάδα ήταν η τρίτη ακριβότερη αγορά ηλεκτρισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που καταδεικνύει τη διαχρονική πίεση που δέχονται οι καταναλωτές.
Οι τέσσερις βασικοί παράγοντες
Η μελέτη εντοπίζει τέσσερις κύριες αιτίες που διατηρούν τις τιμές λιανικής σε υψηλά επίπεδα. Πρώτον, η μεγάλη εξάρτηση του ελληνικού ηλεκτρικού συστήματος από το φυσικό αέριο, το οποίο αποτελεί βασικό καύσιμο για την ηλεκτροπαραγωγή. Δεύτερον, η στενή σύνδεση μεταξύ της λιανικής και της χονδρεμπορικής αγοράς, που μεταφέρει άμεσα τις διακυμάνσεις του κόστους στους καταναλωτές. Τρίτον, η περιορισμένη κινητικότητα των καταναλωτών μεταξύ των διαφορετικών παρόχων και τιμολογίων, η οποία μειώνει τον ανταγωνισμό. Τέταρτον, η υψηλή συγκέντρωση της αγοράς γύρω από έναν κυρίαρχο πάροχο, ο οποίος ελέγχει περίπου το 70% των οικιακών μετρητών.
Η συσχέτιση με τη χονδρεμπορική αγορά
Η ανάλυση υπογραμμίζει την ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των τιμών λιανικής και χονδρεμπορικής. Ο συντελεστής συσχέτισης για τα πράσινα τιμολόγια ανήλθε στο 0,63, γεγονός που, σύμφωνα με το The Green Tank, αποδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο του μίγματος ηλεκτροπαραγωγής στη διαμόρφωση των τελικών τιμών. Οι υψηλές τιμές χονδρικής οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην αυξημένη ηλεκτροπαραγωγή από ορυκτό αέριο, το οποίο παραμένει ακριβό και ασταθές καύσιμο.
Η κυριαρχία των πράσινων τιμολογίων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη θέση των πράσινων τιμολογίων, τα οποία, παρά το γεγονός ότι ήταν σημαντικά ακριβότερα, συνέχισαν να κυριαρχούν στην αγορά. Συγκεκριμένα, η έκθεση δείχνει ότι τα πράσινα τιμολόγια ήταν κατά μέσο όρο 13,3% ακριβότερα από τα μπλε σταθερά και 27,3% ακριβότερα από τα κίτρινα, τα οποία αναδείχθηκαν στη φθηνότερη επιλογή σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της διετίας. Παρόλα αυτά, στο τέλος του 2025, τα πράσινα τιμολόγια διατηρούσαν μερίδιο 58% στους οικιακούς μετρητές, αν και η τάση ήταν πτωτική.
Παράδοξη συμπεριφορά καταναλωτών
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης είναι η συμπεριφορά των καταναλωτών που εγκατέλειψαν τα πράσινα τιμολόγια. Αντί να στραφούν προς τα φθηνότερα κίτρινα, επέλεξαν σε μεγάλο βαθμό τα ακριβότερα μπλε σταθερά τιμολόγια. Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο των μπλε τιμολογίων σχεδόν τετραπλασιάστηκε μεταξύ Αυγούστου 2024 και Δεκεμβρίου 2025. Το The Green Tank αποδίδει αυτή την εικόνα στο έλλειμμα ενημέρωσης των καταναλωτών, οι οποίοι δεν έχουν πρόσβαση σε επαρκή στοιχεία για να συγκρίνουν τις διαθέσιμες επιλογές.
Το κόστος της άγνοιας
Η έκθεση ποσοτικοποιεί το κόστος αυτής της έλλειψης ενημέρωσης. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της μελέτης, αν όλοι οι καταναλωτές που παρέμειναν σε πράσινα τιμολόγια είχαν επιλέξει κάθε μήνα το φθηνότερο κίτρινο τιμολόγιο, θα είχαν εξοικονομήσει συνολικά 1,23 δισ. ευρώ στη διετία 2024-2025. Το ποσό αυτό είναι ενδεικτικό του μεγέθους της επιβάρυνσης που υφίστανται τα νοικοκυριά λόγω της μη βέλτιστης επιλογής τιμολογίου.
Αυξημένα περιθώρια κέρδους
Κατά το δεύτερο μισό του 2025, η μελέτη καταγράφει μια αισθητή διεύρυνση της απόστασης μεταξύ των τιμών χονδρικής και λιανικής. Αυτή η εξέλιξη, σύμφωνα με την ανάλυση, αντικατοπτρίζει υψηλότερα περιθώρια κέρδους για τους προμηθευτές, γεγονός που μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος για τους τελικούς καταναλωτές. Η συγκέντρωση της αγοράς και η περιορισμένη κινητικότητα των πελατών επιτρέπουν στους παρόχους να διατηρούν υψηλές τιμές χωρίς σημαντική ανταγωνιστική πίεση.
Προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος
Η έκθεση του The Green Tank καταλήγει με μια σειρά προτάσεων για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Αυτές περιλαμβάνουν τον περιορισμό της χρήσης φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή, την επιτάχυνση της ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) και των συστημάτων αποθήκευσης, την ενίσχυση των ελέγχων στη λιανική αγορά και την ανάπτυξη ανταγωνιστικών διζωνικών και δυναμικών τιμολογίων. Παράλληλα, ζητείται η επιτάχυνση της εγκατάστασης έξυπνων μετρητών, η μεγαλύτερη διαφάνεια στους λογαριασμούς και η διεξαγωγή εκτεταμένης εκστρατείας ενημέρωσης των καταναλωτών για τις διαθέσιμες επιλογές τιμολογίων και τα εργαλεία σύγκρισης τιμών.
