Καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή απέναντι στο Ιράν συνεχίζεται χωρίς ενδείξεις αποκλιμάκωσης, ένα από τα βασικά ζητήματα που απασχολούν τη διεθνή συζήτηση αφορά τα διαθέσιμα πυραυλικά αποθέματα και ειδικά τα βλήματα αναχαίτισης που χρησιμοποιούνται από αντιαεροπορικά και αντιβαλλιστικά συστήματα.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Defence Point, η Ελλάδα συμμετέχει στις κινήσεις ενίσχυσης αποθεμάτων συμμάχων, παραχωρώντας μερικές δεκάδες, περίπου 40 έως 50, βλήματα αναχαίτισης από το απόθεμα του συστήματος Patriot που διαθέτει. Υπενθυμίζεται ότι στις 19 Φεβρουαρίου 1999 είχε ανακοινωθεί η υπογραφή σύμβασης μεταξύ της τότε Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και της αμερικανικής εταιρείας Raytheon, σήμερα RTX, ύψους 1,139 δισ. δολαρίων, περίπου 960,26 εκατ. ευρώ, για την προμήθεια τεσσάρων μονάδων πυρός PAC-3 με έξι εκτοξευτές Μ901 η καθεμία και δύο κέντρων πληροφοριών και συντονισμού, με πρόβλεψη προαίρεσης αγοράς δύο ακόμη μονάδων που ενεργοποιήθηκε τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, ενώ στο πακέτο περιλαμβάνονταν και 200 βλήματα PAC-2 GEM.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι την προηγούμενη εβδομάδα προσγειώθηκε στην αεροπορική βάση της Τανάγρας, στην 114 Πτέρυγα Μάχης, μεγάλο αεροσκάφος στρατηγικών μεταφορών τύπου C-17 Globemaster προερχόμενο από το Μπαχρέιν, το οποίο παρέλαβε τα πρώτα 24 βλήματα. Εντύπωση προκάλεσε ότι το αεροσκάφος ανήκε στην αεροπορία του Κατάρ και όχι στην αμερικανική Πολεμική Αεροπορία, ενώ το φορτίο κατευθύνθηκε προς την αεροπορική βάση Al Udeid.
Η συγκεκριμένη βάση φιλοξενεί 8.000 έως 10.000 στελέχη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων και λειτουργεί ως προκεχωρημένο στρατηγείο της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, γνωστής ως CENTCOM. Σημειώνεται ότι πρώην αρχηγός ΓΕΑ, ο αντιπτέραρχος Χρήστος Βαΐτσης, που υπηρέτησε από τις 27 Φεβρουαρίου 2015 έως τις 16 Ιανουαρίου 2017, κατέχει θέση συμβούλου στην αεροπορική δύναμη του εμιράτου, χωρίς να υπάρχει γνωστή πληροφορία για τυχόν εμπλοκή του στη συμφωνία.
Δημοσιεύματα της περιόδου αναφέρουν ότι ο αντιπτέραρχος Βαΐτσης είχε απορρίψει πρόταση να αναλάβει τη θέση του πρώτου Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, επιλέγοντας να παραμείνει στη θέση του στο εξωτερικό. Τη θέση ανέλαβε τελικά την 1η Αυγούστου 2019 ο αντιναύαρχος Αλέξανδρος Διακόπουλος, ο οποίος παρέμεινε έως τις 20 Αυγούστου 2020 και σήμερα είναι πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας.
Η μεταφορά των ελληνικών βλημάτων πραγματοποιήθηκε προς το Κατάρ και όχι προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, γεγονός που προκάλεσε ενδιαφέρον δεδομένου ότι η Ελλάδα έχει υπογράψει διμερές αμυντικό σύμφωνο με τα Εμιράτα, το οποίο περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής σε περίπτωση επίθεσης. Κατά την κρίση του 2020 το Άμπου Ντάμπι είχε αναπτύξει σημαντικό αριθμό μαχητικών F-16 Block 60 στην 115 Πτέρυγα Μάχης στην Κρήτη, τα οποία παρέμειναν για μεγάλο διάστημα πραγματοποιώντας εκπαιδευτικές δραστηριότητες με ελληνικά αεροσκάφη και ενισχύοντας την αποτρεπτική εικόνα της χώρας.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν επίσης διαθέσει ανταλλακτικά για φρεγάτες τύπου S και για επιθετικά ελικόπτερα AH-64 Apache της Ελλάδας, κινήσεις που ενίσχυσαν τη συνεργασία των δύο χωρών. Σήμερα, με αστικά κέντρα των Εμιράτων να βρίσκονται στο στόχαστρο βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, το ζήτημα της αμοιβαιότητας τίθεται στο προσκήνιο, την ώρα που η μεταφορά των βλημάτων προς το Κατάρ καταγράφεται ως εξέλιξη με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η διεθνής εικόνα δείχνει έντονη πίεση στα αποθέματα, καθώς ο ρυθμός κατανάλωσης πυραύλων και πυρομαχικών στους πολέμους της Ουκρανίας και στη σύγκρουση Ισραήλ-ΗΠΑ με το Ιράν είναι σημαντικά υψηλότερος από τον ρυθμό αναπλήρωσης της παραγωγής.
Παρά τις συμφωνίες στις Ηνωμένες Πολιτείες για αύξηση της παραγωγής από τη βιομηχανία αμυντικού υλικού, η αποκατάσταση των αποθεμάτων εκτιμάται ότι θα απαιτήσει χρόνο. Επιπλέον, τα βλήματα που χρησιμοποιεί επιχειρησιακά η Πολεμική Αεροπορία για το σύστημα Patriot έχουν πάψει να παράγονται.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ανάγκη αναβάθμισης του συστήματος ώστε να μπορεί να αξιοποιεί σύγχρονα βλήματα αναχαίτισης με αντιβαλλιστικές δυνατότητες. Η διαδικασία εκσυγχρονισμού και η προμήθεια νέων πυραύλων συνεπάγονται υψηλό οικονομικό κόστος, στοιχείο που λαμβάνεται υπόψη καθώς προωθούνται νέες προμήθειες συστημάτων όπως τα David’s Sling, BARAK MX και SPYDER στο πλαίσιο του σχεδίου αεράμυνας που έχει ονομαστεί «Θόλος του Αχιλλέα».
Υπενθυμίζεται ότι μία πυροβολαρχία Patriot της Ελλάδας βρίσκεται ήδη ανεπτυγμένη στη Σαουδική Αραβία, συνοδευόμενη από αριθμό βλημάτων αναχαίτισης. Δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής πληροφορίες για τυχόν επιχειρησιακή χρήση τους στον πρόσφατο κύκλο επιθέσεων που επηρέασε και σαουδαραβικές περιοχές.
Οι μεγάλες καθυστερήσεις στην αναπλήρωση των αποθεμάτων αναδεικνύονται σε σημαντική πρόκληση για πολλές χώρες. Το ενδεχόμενο παρατεταμένης περιόδου με μειωμένη διαθεσιμότητα πυραυλικών αποθεμάτων δημιουργεί κίνδυνο περιορισμένης κάλυψης του ελληνικού χώρου και πιθανό παράθυρο τρωτότητας. Οι καθυστερήσεις στην παράδοση οπλικών συστημάτων και πυρομαχικών καταγράφονται σε πολλές περιπτώσεις διεθνώς, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την προμήθεια συστημάτων Patriot από την Ελβετία που αντιμετωπίζει καθυστερήσεις περίπου πέντε ετών.
