Η Γαλλία και η Ιταλία έχουν ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Ιράν για να εξασφαλίσουν την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων τους από το στρατηγικό Στενό του Hormuz, όπως αναφέρουν οι Financial Times επικαλούμενοι πηγές με γνώση των συνομιλιών. Οι επαφές γίνονται καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας σε ένα πέρασμα από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Η ένταση στην περιοχή μετά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και αναταράξεις στις αγορές ενέργειας.
Η πρωτοβουλία του Παρισιού και της Ρώμης αντανακλά την ευρωπαϊκή ανησυχία για πιθανές διακοπές ενεργειακών ροών και για την εκτόξευση των τιμών πετρελαίου, που πλησιάζουν τα 100 δολάρια το βαρέλι. Οι συνομιλίες προκαλούν και διαφωνίες εντός Ευρώπης, καθώς ορισμένες χώρες είναι επιφυλακτικές σε άμεσες επαφές με την Τεχεράνη. Παράλληλα, εξετάζονται στρατιωτικά μέτρα για την προστασία της ναυσιπλοΐας, όπως συνοδεία πλοίων ή διεθνείς αποστολές, αν η κατάσταση στο Στενό συνεχίσει να επιδεινώνεται.
Το Στενό του Hormuz αποτελεί κρίσιμο κόμβο για την παγκόσμια οικονομία. Μέσω αυτού περνούν τεράστιες ροές πρώτων υλών και καυσίμων, που δεν μπορούν να αντικατασταθούν γρήγορα με άλλες διαδρομές. Το πέρασμα συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, και το στενό πλάτος του περίπου 50 χιλιόμετρα και βάθος έως 60 μέτρα το καθιστούν ευάλωτο. Ο Γενικός Γραμματέας του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, Arsenio Dominguez, κάλεσε τις ναυτιλιακές εταιρείες να αποφύγουν την περιοχή και να δείξουν μέγιστη προσοχή.
Σύμφωνα με το Γραφείο Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ, το 2024 και το πρώτο τρίμηνο του 2025 μέσω του Hormuz περνούσε πάνω από το ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου. Το ένα πέμπτο του παγκόσμιου LNG περνά επίσης από το Στενό, με σημαντικό μέρος να προέρχεται από το Κατάρ. Η παγκόσμια ζήτηση για πετρέλαιο τον Φεβρουάριο του 2026 εκτιμήθηκε στα 104,87 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ οι ασιατικές χώρες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αυτές τις ροές. Οι εναλλακτικές διαδρομές καλύπτουν λιγότερο από το 40% των αναγκών εξαγωγών της Κίνας.
Η Κίνα και άλλες ασιατικές χώρες αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο για την ενεργειακή τους ασφάλεια και την οικονομία τους. Η αύξηση των τιμών πετρελαίου πλήττει την παραγωγή και το εθνικό δίκτυο ενέργειας, ενώ οι αγορές αντέδρασαν με πτώσεις 4%-8% στα χρηματιστήρια και περιορισμούς στις αερομεταφορές. Η μειωμένη προσφορά κατά 20 εκατ. βαρέλια οδήγησε άμεσα σε άνοδο της τιμής του Brent και οι προβλέψεις εκτιμούν ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι αν η διακοπή συνεχιστεί. Οι ναυτιλιακές εταιρείες ανακατευθύνουν πλοία μέσω μακρύτερων διαδρομών, αυξάνοντας κόστος και ασφάλιστρα, ενώ οι ασφαλιστικές εταιρείες έχουν ήδη προσαρμόσει τις τιμές και ακυρώσει συμβόλαια πολεμικού κινδύνου, επηρεάζοντας τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και τις τιμές καταναλωτικών αγαθών.
Ο εναέριος χώρος των ΗΑΕ και του Κατάρ έχει κλείσει, διακόπτοντας τον κύριο αεροπορικό διάδρομο μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, με συνέπεια οι μεταφορείς να επιλέγουν μεγαλύτερες διαδρομές μέσω Κεντρικής Ασίας ή Αφρικής. Οι κεντρικές τράπεζες αντιμετωπίζουν αυξανόμενο πληθωρισμό και αβεβαιότητα στις αγορές, ενώ η στρατηγική επίθεση στο Στενό του Hormuz επηρεάζει άμεσα την τιμή του πετρελαίου και τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας. Ακόμη και περιορισμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν θα αφήσουν παρατεταμένες επιπτώσεις, από αλλαγές συμβολαίων και στρατηγικές ενεργειακών αποθεμάτων έως ανατιμήσεις ασφαλίστρων και συνθήκες ακραίας ανασφάλειας. Η διατήρηση της ενεργειακής ασφάλειας καθορίζει πλέον την οικονομική επιβίωση και τη στρατηγική ισχύ των κρατών.
