Η Γροιλανδία ως στοίχημα υστεροφημίας και γεωπολιτικής ισχύος

Ο François Mitterrand είχε πει κάποτε ότι οι πολιτικοί μένουν στη μνήμη είτε κάνοντας πολέμους είτε χτίζοντας κτίρια. Την εποχή εκείνη, ο Γάλλος πρόεδρος αποφάσισε να μεταμορφώσει το Παρίσι, δημιουργώντας μια σειρά νέων κτιρίων που έμειναν στην Ιστορία, τα γνωστά «Grands Travaux». Στις Ηνωμένες Πολιτείες η αρχιτεκτονική δεν έχει τον ίδιο πολιτικό αντίκτυπο, αλλά η λογική της υστεροφημίας μέσω κατακτήσεων παραμένει εφαρμόσιμη.

Με αυτό το σκεπτικό κινείται ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump, θέτοντας στο επίκεντρο τη Γροιλανδία. Η απόκτηση αυτού του εδάφους, όπως δηλώνει ο ίδιος, θα γίνει «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο». Για έναν πρόεδρο που ήθελε να παρουσιαστεί ως «πρόεδρος της ειρήνης», η κίνηση ακούγεται ασυνήθιστη. Η κατάκτηση όμως ενός τόπου όπως η Γροιλανδία έχει άμεσο αποτέλεσμα: αλλάζει τον χάρτη και μάλιστα σε τεράστια κλίμακα. Η Γροιλανδία δεν είναι μια μικρή λωρίδα γης, αλλά μια τεράστια περιοχή με γεωπολιτική και στρατηγική σημασία, με δυνατότητα ελέγχου της Αρκτικής και εκμετάλλευσης των φυσικών της πόρων.

Η πολιτική σκοπιμότητα συνδέεται με ισχυρά προσωπικά κίνητρα, αλλά και με την πραγματικότητα ότι η απόκτηση της Γροιλανδίας ενισχύει τις ΗΠΑ στρατιωτικά, γεωπολιτικά και οικονομικά. Η δυνατότητα εφαρμογής της δεν αντιμετωπίζει στρατιωτικά εμπόδια. Οποιαδήποτε αντίσταση από τη Δανία ή την Ευρώπη είναι αδύνατη, και μια τέτοια πράξη θα πραγματοποιηθεί χωρίς ένοπλη σύγκρουση. Το μόνο θεωρητικό αντικίνητρο είναι μια πιθανή αποσταθεροποίηση του ΝΑΤΟ, αλλά η ίδια η στάση του Trump δείχνει ότι η Ευρώπη θα έπρεπε να ενεργήσει για κάτι τέτοιο, ενώ μια τέτοια κίνηση θα έθετε την ήπειρο σε σοβαρό στρατιωτικό κίνδυνο.

Η πραγματική αντίσταση για τον Trump προέρχεται από την εσωτερική πολιτική σκηνή των ΗΠΑ. Ένα μεγάλο μέρος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος εκφράζει επιφυλάξεις και το Κογκρέσο περιορίζει την ελευθερία δράσης του προέδρου. Παράλληλα, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Αμερικανοί δεν υποστηρίζουν τέτοια δραστηριότητα. Ο ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Thom Tillis χαρακτήρισε το θέμα «δράμα», υποδεικνύοντας ότι η κοινωνική αποδοχή δεν είναι δεδομένη.

Η χρονική πίεση είναι καθοριστική. Σε δέκα μήνες, τον Νοέμβριο του 2026, οι ΗΠΑ εισέρχονται σε ενδιάμεσες εκλογές. Οι πιθανότητες για τους Δημοκρατικούς να ανακτήσουν τη Γερουσία είναι μικρές, αλλά στη Βουλή των Αντιπροσώπων οι πιθανότητες είναι υψηλές. Η επιστροφή των Δημοκρατικών περιορίζει δραματικά τη δυνατότητα μεγάλης διεθνούς παρέμβασης. Η απόφαση για τη Γροιλανδία δεν είναι μακρινό ενδεχόμενο. Είναι επείγουσα και άμεσα σχετική με τον χρόνο.

Η Ευρώπη γνώριζε τη χρονική πίεση του Trump και επέλεξε να εφαρμόσει πολιτική καθυστέρησης, μέσω κολακευτικής διπλωματίας και διαρκούς διαπραγμάτευσης, διατηρώντας εκκρεμή ζητήματα όπως η Ουκρανία και οι δασμοί. Η αίσθηση επείγοντος για τη Γροιλανδία αλλάζει τα δεδομένα. Εάν ο Trump αποφασίσει να δράσει πριν ξεκινήσει η προεκλογική περίοδος, η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με απρόβλεπτες αλλαγές χωρίς να διαθέτει πλέον χρόνο για αντίδραση.