Το φιλόδοξο αμυντικό πρόγραμμα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», προϋπολογισμού που προσεγγίζει τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ, εξελίσσεται σε πεδίο έντονου ανταγωνισμού μεταξύ ελληνικών και ξένων αμυντικών βιομηχανιών. Το έργο, το οποίο αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας, θεωρείται κομβικής σημασίας για την ενίσχυση της εθνικής άμυνας και την αναζωογόνηση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Η αρχιτεκτονική του συστήματος
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» σχεδιάζεται ως ένα ενοποιημένο δίκτυο που θα ενσωματώνει αντιαεροπορικά, αντιβαλλιστικά και συστήματα κατά των drones, μαζί με προηγμένους αισθητήρες, ραντάρ και κέντρα διοίκησης και ελέγχου. Στόχος είναι η δημιουργία μιας πολυεπίπεδης ασπίδας προστασίας έναντι πυραυλικών επιθέσεων, drones, UAVs, αεροσκαφών και άλλων ασύμμετρων απειλών, με αρχική έμφαση στη Θράκη και το ανατολικό Αιγαίο.
Το ενδιαφέρον των ξένων αμυντικών κολοσσών επικεντρώνεται σε τέσσερις βασικούς τομείς: τα συστήματα μεγάλου βεληνεκούς, τις λύσεις μεσαίου βεληνεκούς, τα συστήματα anti-drone και τα κέντρα διασύνδεσης και διοίκησης. Στην πρώτη γραμμή των διεκδικήσεων βρίσκονται ισραηλινές εταιρείες, καθώς το μοντέλο της ελληνικής «Ασπίδας του Αχιλλέα» παραπέμπει σε αντίστοιχα συστήματα ολοκληρωμένης αεράμυνας που χρησιμοποιεί το Ισραήλ.
Οι ισραηλινές λύσεις
Η Israel Aerospace Industries (IAI) προωθεί το σύστημα Barak MX, ένα ολοκληρωμένο αντιαεροπορικό και αντιβαλλιστικό σύστημα πολλαπλών αποστάσεων, ικανό να αντιμετωπίσει αεροσκάφη, drones, πυραύλους cruise και βαλλιστικές απειλές. Το σύστημα αυτό θεωρείται από τα επικρατέστερα για τον βασικό πυλώνα της ελληνικής αρχιτεκτονικής αεράμυνας.
Παράλληλα, η Rafael Advanced Defense Systems διεκδικεί σημαντικό μέρος του έργου μέσω των συστημάτων David’s Sling και Spyder. Το πρώτο αφορά κυρίως την αναχαίτιση πυραύλων και προηγμένων απειλών μέσης και μεγάλης εμβέλειας, ενώ το δεύτερο χρησιμοποιείται για την προστασία μικρότερων περιοχών και την αντιμετώπιση UAVs και αεροπορικών στόχων. Το ισραηλινό ενδιαφέρον ενισχύεται από τη στενή αμυντική συνεργασία που έχουν αναπτύξει οι δύο χώρες τα τελευταία χρόνια σε επίπεδο εκπαίδευσης, τεχνολογίας και εξοπλιστικών προγραμμάτων.
Ευρωπαϊκές και αμερικανικές εταιρείες έχουν επίσης εκδηλώσει ενδιαφέρον για επιμέρους υποσυστήματα, κυρίως σε τομείς αισθητήρων, ραντάρ, ηλεκτρονικού πολέμου και συστημάτων διασύνδεσης. Ωστόσο, οι ισραηλινές λύσεις εμφανίζονται να διαθέτουν προβάδισμα λόγω επιχειρησιακής ωριμότητας και δυνατότητας άμεσης ενσωμάτωσης.
Η συμμετοχή της ελληνικής βιομηχανίας
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει ισχυρή συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, με στόχο σημαντικό μέρος της προστιθέμενης αξίας να παραμείνει στην Ελλάδα. Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας πιέζει για συμπαραγωγές, συμμετοχή ελληνικών εργοστασίων και ανάληψη έργου συντήρησης και τεχνικής υποστήριξης από ελληνικές εταιρείες. Στόχος είναι τουλάχιστον το 25% του έργου να περάσει στην εγχώρια βιομηχανία μέσω συμπαραγωγών και ανάπτυξης υποσυστημάτων, ενώ μεγάλη έμφαση θα δοθεί σε καινοτόμα συστήματα σύγχρονης τεχνολογίας που επεξεργάζεται το ΕΛΚΑΚ.
Μεταξύ των ελληνικών εταιρειών που διεκδικούν ρόλο στο πρόγραμμα είναι η Intracom Defense, με εμπειρία σε ηλεκτρονικά και συστήματα επικοινωνιών, η THEON International στα οπτρονικά και τα συστήματα επιτήρησης, καθώς και η METLEN Energy & Metals, η οποία επιδιώκει μεγαλύτερη παρουσία στην ευρωπαϊκή αμυντική αλυσίδα αξίας. Στο ίδιο πλαίσιο βρίσκονται τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα και η ΕΑΒ, κυρίως για έργα ολοκλήρωσης, υποστήριξης και συντήρησης. Ενδιαφέρον παρουσιάζεται και από εταιρείες όπως οι Miltech, Scytalys, Akmon και Ναυπηγεία Σαλαμίνας, ενώ εξετάζεται και συμμετοχή των ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και AKTOR σε κατασκευαστικό και υποστηρικτικό έργο.
Η ΕΛΒΟ έχει ήδη τοποθετηθεί δημόσια υπέρ της συμμετοχής της, υπογραμμίζοντας ότι διαθέτει τεχνογνωσία σε στρατιωτικά οχήματα, ειδικές πλατφόρμες και ολοκληρωμένα αμυντικά συστήματα. Η εταιρεία εκτιμάται ότι ενδιαφέρεται κυρίως για το σκέλος των κινητών φορέων εκτόξευσης, των οχημάτων διοίκησης και μεταφοράς συστημάτων, καθώς και για έργο τεχνικής υποστήριξης. Παράλληλα, ελληνικές εταιρείες ηλεκτρονικών, λογισμικού, τηλεπικοινωνιών και αμυντικών εφαρμογών διερευνούν τη συμμετοχή τους στην ανάπτυξη λογισμικού διαχείρισης μάχης, στην ενσωμάτωση αισθητήρων και στη διασύνδεση των επιμέρους συστημάτων.
Το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί σταδιακά έως το τέλος της δεκαετίας. Η πρώτη φάση, η πλέον κρίσιμη, αναμένεται να αφορά την εγκατάσταση των βασικών συστημάτων αεράμυνας και αντιβαλλιστικής προστασίας σε κρίσιμες γεωγραφικές περιοχές. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η ανάπτυξη πρόσθετων δυνατοτήτων anti-drone προστασίας, η ενσωμάτωση περισσότερων αισθητήρων και η επέκταση της επιχειρησιακής κάλυψης.
Το πρόγραμμα επρόκειτο να εισαχθεί προς τελική έγκριση στο ΚΥΣΕΑ εντός του 2026, ώστε να ξεκινήσουν οι οριστικές συμβατικές διαπραγματεύσεις με τους υποψήφιους αναδόχους. Τεχνικά και νομικά κλιμάκια των ενδιαφερόμενων εταιρειών βρίσκονται ήδη σε επαφή με την ελληνική πλευρά για τη διαμόρφωση του τελικού μοντέλου συνεργασίας. Οι δεσμευτικές προσφορές και η οριστικοποίηση των βασικών συμφωνιών εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθούν εντός του 2026 ή στις αρχές του 2027. Εφόσον δεν υπάρξουν καθυστερήσεις, η σταδιακή παράδοση των πρώτων συστημάτων θα μπορούσε να ξεκινήσει από το 2027 και να εξελιχθεί σε πολλαπλές φάσεις μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Στρατηγική σημασία
Στην αγορά εκτιμάται ότι η «Ασπίδα του Αχιλλέα» θα αποτελέσει έναν από τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης για την ελληνική αμυντική βιομηχανία τα επόμενα χρόνια, δημιουργώντας ένα ευρύτερο οικοσύστημα τεχνολογίας, υποστήριξης και βιομηχανικής συνεργασίας. Το πρόγραμμα συνδέεται επίσης με την ευρύτερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει την αμυντική αυτονομία της Ευρώπης και να αυξήσει την παραγωγική ικανότητα των κρατών-μελών στον τομέα της άμυνας. Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» εντάσσεται στο νέο μακροπρόθεσμο εξοπλιστικό πρόγραμμα της χώρας, το οποίο εκτείνεται σε ορίζοντα 12ετίας και περιλαμβάνει μεγάλες επενδύσεις σε αεροπορία, ναυτικό, συστήματα αεράμυνας και ψηφιακές υποδομές άμυνας.
