Η κρίση στη Θέουτα και η δύσκολη πολιτική μάχη του Πέδρο Σάντσεθ

Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, εξασφάλισε μήνυμα ευρωπαϊκής στήριξης για τη διαχείριση της κρίσης στη Θέουτα, κατά τη σύσκεψη των υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι παρεμβάσεις επικεντρώθηκαν στην ανάγκη προστασίας των εξωτερικών συνόρων, στην αντιμετώπιση των δικτύων διακίνησης και στην επιτάχυνση των επιστροφών παράτυπων μεταναστών.

Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιχείρησαν να εμφανίσουν εικόνα ενότητας, αφήνοντας προσωρινά πίσω την έντονη αντιπαράθεση που είχε προηγηθεί με τη Μαδρίτη. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν επίσης η οργανωμένη παραπληροφόρηση μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και η χρήση ψευδών πληροφοριών για την κινητοποίηση μεταναστευτικών ροών προς τα ισπανικά σύνορα.

Η ευρωπαϊκή σύμπνοια καταγράφηκε λίγες ώρες μετά από μια σφοδρή εσωτερική σύγκρουση στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Σάντσεθ είχε εξαπολύσει δημόσια επίθεση εναντίον κυβερνήσεων που άσκησαν κριτική στον τρόπο με τον οποίο η Ισπανία αντιμετώπισε την κρίση στα νότια σύνορά της.

Η αντιπαράθεση ανέδειξε για ακόμη μία φορά την αδυναμία των κρατών-μελών να συμφωνήσουν σε μια ενιαία ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις για τη φύλαξη των συνόρων, τις επιστροφές και την κατανομή των ευθυνών εξακολουθούν να προκαλούν σοβαρές εντάσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Σε επιστολή του προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο Ισπανός πρωθυπουργός κατήγγειλε αντιδράσεις που, κατά την άποψή του, υπαγορεύονταν από προκαταλήψεις, ψευδείς ειδήσεις, άγνοια ή πολιτικές σκοπιμότητες.

Παράλληλα, ζήτησε την άμεση σύγκληση ευρωπαϊκής σύσκεψης, προκειμένου η κρίση στη Θέουτα να αντιμετωπιστεί συλλογικά και να σταλεί σαφές μήνυμα ότι η προστασία των εξωτερικών συνόρων δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη της Ισπανίας. Η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε και οδήγησε σε δημόσια στήριξη προς τη Μαδρίτη.

Η σύγκρουση με τον Τραμπ και η στάση για τη Μέση Ανατολή

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Πέδρο Σάντσεθ βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών και διεθνών εξελίξεων. Κατά την έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης, πραγματοποίησε δεκάλεπτο τηλεοπτικό διάγγελμα για την αποτίμηση της διεθνούς κατάστασης και την υπεράσπιση των επιλογών της κυβέρνησής του.

Η παρέμβασή του ακολούθησε την απειλή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για διακοπή των εμπορικών σχέσεων με την Ισπανία. Αφορμή αποτέλεσε η άρνηση της Μαδρίτης να επιτρέψει τη χρήση δύο κοινά διαχειριζόμενων στρατιωτικών βάσεων στην Ανδαλουσία για επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.

Ο Σάντσεθ, ο οποίος εκείνη την περίοδο βρισκόταν πίσω στις δημοσκοπήσεις, παρουσίασε δημόσια το σκεπτικό της ισπανικής κυβέρνησης. Υποστήριξε ότι η εμπλοκή σε έναν νέο πόλεμο στη Μέση Ανατολή θα προκαλούσε μεγάλες ανθρώπινες απώλειες, θα ενίσχυε τη διεθνή αστάθεια και θα δημιουργούσε σοβαρές οικονομικές συνέπειες για την Ευρώπη.

Η αυστηρή γλώσσα απέναντι στην Ουάσιγκτον δεν αποτέλεσε εξαίρεση για τον Ισπανό πρωθυπουργό. Ο Σάντσεθ συγκαταλέγεται στους πλέον έντονους Ευρωπαίους επικριτές της πολιτικής του Ισραήλ στη Γάζα και έχει επανειλημμένα καταγγείλει τις συνέπειες των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον άμαχο πληθυσμό.

Έχει κατηγορήσει την ισραηλινή κυβέρνηση ότι πλήττει έναν ανυπεράσπιστο λαό, βομβαρδίζει νοσοκομεία και οδηγεί αθώα παιδιά στον θάνατο μέσω της πείνας. Παράλληλα, έχει ταχθεί κατά μιας αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης που θα είχε στόχο την ανατροπή του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο.

Η φωνή του Ισπανού πρωθυπουργού γίνεται σταδιακά πιο έντονη στα διεθνή φόρα, παραμένει όμως σε αρκετές περιπτώσεις απομονωμένη. Οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν έχουν προσφέρει στον Σάντσεθ την πολιτική στήριξη που ο ίδιος θα επιθυμούσε στις συγκρούσεις του με την Ουάσιγκτον και το Ισραήλ.

Η στάση αυτή διαφοροποιείται από την αντιμετώπιση που είχε η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν. Η Δανή πολιτικός ενίσχυσε το ευρωπαϊκό της προφίλ όταν επιχείρησε να συσπειρώσει τους ηγέτες της Ευρώπης απέναντι στις διεκδικήσεις του Τραμπ για τη Γροιλανδία.

Ο Σάντσεθ, αντιθέτως, εξελίχθηκε σε έναν από τους ελάχιστους Ευρωπαίους ηγέτες που απέρριψαν ανοιχτά και κατηγορηματικά απαιτήσεις του Αμερικανού προέδρου, χωρίς να εξασφαλίσει αντίστοιχη ευρωπαϊκή συσπείρωση γύρω από τις θέσεις του.

Η εσωτερική πίεση και η πολιτική επιμονή του Σάντσεθ

Ο Πέδρο Σάντσεθ, ο τελευταίος σοσιαλιστής πρωθυπουργός σε μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα, διανύει μία από τις δυσκολότερες περιόδους από το 2018, όταν ανέλαβε την ηγεσία της ισπανικής κυβέρνησης. Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν ισχυρή πίεση, ενώ η αντιπολίτευση ζητεί την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες.

Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα, το οποίο εμφανίζεται να προηγείται στις μετρήσεις, κατηγορεί την κυβέρνηση για πολιτική φθορά και αδυναμία διαχείρισης των κρίσεων. Η ηγεσία του ζητεί εκλογές, επιδιώκοντας να αξιοποιήσει τη μείωση της δημοτικότητας του Ισπανού πρωθυπουργού.

Από την πλευρά του, το ακροδεξιό Vox καταγγέλλει τους Σοσιαλιστές για τη συγκρότηση ενός «μαφιόζικου συστήματος», ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο τους τόνους της πολιτικής αντιπαράθεσης. Οι επιθέσεις επικεντρώνονται τόσο στη λειτουργία της κυβέρνησης όσο και στις επιλογές της στο μεταναστευτικό και στην εξωτερική πολιτική.

Πίεση ασκείται και από το εσωτερικό του κυβερνητικού συνασπισμού. Το αριστερό κόμμα Sumar, που συμμετέχει στην κυβέρνηση, έχει προειδοποιήσει τον Σάντσεθ ότι δεν πρέπει να παραβιάσει συγκεκριμένες πολιτικές «κόκκινες γραμμές», κυρίως σε κοινωνικά και διεθνή ζητήματα.

Παρά την εσωτερική φθορά και τη δυσκολία εξασφάλισης σταθερής ευρωπαϊκής υποστήριξης, ο Ισπανός πρωθυπουργός εμφανίζεται αποφασισμένος να διατηρήσει τη γραμμή του. Η στάση του απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ισραήλ και στους Ευρωπαίους εταίρους του αποτυπώνει την προσπάθειά του να διαμορφώσει έναν διακριτό πολιτικό ρόλο για την Ισπανία.

Η προσωρινή ευρωπαϊκή στήριξη για την κρίση στη Θέουτα αποτελεί πολιτική ανάσα για τη Μαδρίτη. Δεν αναιρεί, ωστόσο, τις βαθιές διαφωνίες στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε τις πιέσεις που αντιμετωπίζει ο Σάντσεθ στο εσωτερικό της χώρας του.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός επιχειρεί πλέον να μετατρέψει τις διεθνείς συγκρούσεις του σε στοιχείο πολιτικής ταυτότητας. Η επιμονή του μπορεί να ενισχύσει το προφίλ ενός ηγέτη που αντιστέκεται στις ισχυρές πιέσεις, ενέχει όμως και τον κίνδυνο περαιτέρω απομόνωσης, σε μια στιγμή κατά την οποία η κυβέρνησή του χρειάζεται σταθερές συμμαχίες στην Ευρώπη και στο εσωτερικό της Ισπανίας.