Ως «εθνική αποστολή» και κορυφαία κρατική προτεραιότητα αντιμετωπίζει η Κύπρος την ανάληψη της ευρωπαϊκής προεδρίας, όπως τόνισε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης σε δείπνο προς τιμήν Ευρωπαίων δημοσιογράφων στη Λευκωσία το βράδυ της Τετάρτης 14 Ιανουαρίου. Ο Κύπριος Πρόεδρος περιέγραψε μια μικρή χώρα που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως έντιμος μεσολαβητής στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, τις περιφερειακές της σχέσεις και την εμπειρία της κατοχής, προκειμένου να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας πιο αυτόνομης και γεωπολιτικά ώριμης Ευρώπης.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης παρουσίασε την επικείμενη προεδρία ως αποτέλεσμα μακράς και συστηματικής προετοιμασίας, με τη συμμετοχή ολόκληρου του υπουργικού συμβουλίου σε ένα κυβερνητικό σχήμα έντεκα υπουργών, υπό τον συντονισμό της υφυπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων. Υπενθύμισε ότι για τη Λευκωσία η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004 αποτελεί το σημαντικότερο γεγονός από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960, θέση που, όπως ανέφερε, συμμερίζεται η συντριπτική πλειονότητα της κυπριακής κοινωνίας.
Τη «διαφορετικότητα» της κυπριακής προεδρίας τη θεμελίωσε σε πέντε βασικούς άξονες: στο μικρό μέγεθος της χώρας που διευκολύνει την υπέρβαση στενών εθνικών ατζεντών, στη μοναδική γεωγραφική εγγύτητα με τη Μέση Ανατολή, στο καθεστώς ξένης κατοχής που –κατά τον ίδιο– επιτρέπει βαθύτερη κατανόηση της ουκρανικής κρίσης, στον ξεκάθαρο δυτικό προσανατολισμό της εξωτερικής πολιτικής και στο γεγονός ότι η Κύπρος δεν περιορίζεται πλέον σε έναν μονοθεματικό ρόλο εντός της ΕΕ, παρεμβαίνοντας αποκλειστικά σε ζητήματα που αφορούν την Τουρκία. Στο ίδιο πλαίσιο επικαλέστηκε τη θετική πορεία της οικονομίας, με ανάπτυξη άνω του 3%, ανεργία κάτω από το 5%, δημόσιο χρέος κάτω του 60% του ΑΕΠ και αναβάθμιση σε κατηγορία «Α» από τους οίκους αξιολόγησης, ως ένδειξη σταθερότητας σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας της κυπριακής προεδρίας τοποθέτησε την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την οποία συνέδεσε άμεσα με βαθύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Δεύτερη προτεραιότητα αποτελεί η αναβάθμιση της σχέσης της ΕΕ με τη γειτονιά της Ανατολικής Μεσογείου και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, μια περιοχή που, όπως υπογράμμισε, συχνά προσεγγίζεται από την Ευρώπη μόνο μέσα από το πρίσμα των κρίσεων, παρά το σημαντικό αναξιοποίητο δυναμικό της. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η άτυπη Ευρωπαϊκή Σύνοδος του Απριλίου, όπου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει το υπό διαμόρφωση Σύμφωνο για τη Μεσόγειο, με στόχο μια πιο δομημένη και θεσμική συνεργασία.
Τρίτος βασικός άξονας είναι τα ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών, όπως η στέγαση, το κόστος της ενέργειας και η προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας έκανε λόγο για έναν σαφή οδικό χάρτη, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι με την ολοκλήρωση της προεδρίας το συνολικό αποτύπωμα θα είναι θετικό.
Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Νίκος Χριστοδουλίδης συνέδεσε τη δική του εμπειρία κατοχής με την κατάσταση που αντιμετωπίζει το Κίεβο, τονίζοντας ότι η αποδοχή απώλειας εδαφών θα άνοιγε, κατά την εκτίμησή του, το «κουτί της Πανδώρας» για νέες εδαφικές διεκδικήσεις στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη. Όπως ανέφερε, το ζήτημα αυτό αποτέλεσε κεντρικό αντικείμενο των συνομιλιών του με τον Ουκρανό Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τόσο στο Κίεβο όσο και κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο.
Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ, σημείωσε ότι, παρά το γεγονός πως η Κύπρος δεν είναι μέλος της Συμμαχίας, αν δεν υπήρχαν πολιτικά εμπόδια «θα εντασσόταν αύριο», με βασικό ανασταλτικό παράγοντα την Άγκυρα. Τόνισε τη στενή συνεργασία με τις ΗΠΑ σε θέματα άμυνας και ασφάλειας, ιδιαίτερα μετά την άρση του αμερικανικού εμπάργκο όπλων, με έμφαση στις υποδομές σε Λεμεσό και Πάφο και σε κοινές πρωτοβουλίες, όπως ο ανθρωπιστικός διάδρομος προς τη Γάζα.
Στο ίδιο γεωπολιτικό πλαίσιο εντάσσονται και οι ισχυρές σχέσεις της Κύπρου με χώρες όπως η Αίγυπτος, ο Λίβανος, η Ιορδανία, το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ινδία, με τη Λευκωσία να προβάλλεται ως πύλη προς την Ευρώπη στη μετά-Brexit εποχή, ιδίως για ινδικές επενδύσεις στους τομείς της άμυνας, της τεχνολογίας και των φαρμακευτικών προϊόντων. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης αναφέρθηκε επίσης σε πρωτοβουλίες όπως ο IMEC, ως αντίβαρο στο κινεζικό Belt and Road, καθώς και σε ενεργειακές και υδατικές συνεργασίες που ενισχύουν τη σύγκλιση συμφερόντων με τις ΗΠΑ.
Σε σχέση με τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, υπογράμμισε ότι η Κύπρος εφάρμοσε πλήρως τα ευρωπαϊκά μέτρα, πληρώνοντας σημαντικό οικονομικό κόστος, με απώλεια περίπου ενός εκατομμυρίου Ρώσων τουριστών και το κλείσιμο δεκάδων χιλιάδων εταιρειών-κελυφών και 126.000 ρωσικών τραπεζικών λογαριασμών.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κυπριακή προεδρία φιλοδοξεί να παρουσιαστεί ως μια μικρή αλλά αποφασισμένη δύναμη επιτάχυνσης των ευρωπαϊκών αποφάσεων, από το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο έως τα πρώτα βήματα για μια πιο συνεκτική και γεωπολιτικά ισχυρή Ευρώπη.
