Η σύρραξη στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται, όπως και εκείνη στην Ουκρανία, με τον κίνδυνο μιας παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης να παραμένει υπαρκτός και το ενδεχόμενο ενός γενικευμένου Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου, ακόμη και με χρήση πυρηνικών, να παύει να θεωρείται σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά να επανέρχεται ως πιθανότητα με συνέπειες που παραπέμπουν σε ολοκληρωτική καταστροφή.
Κι εδώ; Η χώρα ασχολείται με σκάνδαλα, με τη «γαλάζια γλίτσα», με τους «αρίστους», με τηλεοπτικά πρόσωπα και με τη νέα αγαπημένη υπόθεση, τη λεγόμενη «Μακαριάδα», η οποία παρουσιάζεται ως αποκάλυψη, ενώ στην πραγματικότητα επιβεβαιώνει μια γνώριμη εικόνα.
Ξαφνικά, άπαντες εμφανίζονται έκπληκτοι επειδή αποκαλύφθηκε ότι ένας κομματικός χειροκροτητής και στενός φίλος από παλιά του πρωθυπουργού Κυριάκος Μητσοτάκης, διορίστηκε επιστημονικός συνεργάτης υπουργού και στη συνέχεια υφυπουργός, χωρίς να διαθέτει αναγνωρισμένο πτυχίο ΑΕΙ, όπως απαιτείται για τη θέση που αρχικά κατείχε.
Ακολούθησε η αναμενόμενη αντεπίθεση, με επίδειξη «πτυχίου» από ιδιωτικό εκπαιδευτικό φορέα αμφίβολης αξίας και με δηλώσεις περί μη υποχρέωσης πιστοποίησης για μετακλητούς, συνοδευόμενες από παρουσίαση δεκάδων χιλιάδων ενσήμων, που αντί να πείσουν, δημιουργούν περισσότερα ερωτήματα από όσα απαντούν.
Και ενώ η ουσία βρίσκεται εκεί, η δημόσια συζήτηση εκτρέπεται με εντυπωσιακή ευκολία σε επίπεδο άγνοιας, με πολιτικούς, μέσα ενημέρωσης και σχολιαστές να ανακαλύπτουν ότι το Bachelor of Arts σημαίνει σπουδές στις… τέχνες, αγνοώντας βασικές έννοιες του αγγλοσαξονικού εκπαιδευτικού συστήματος.
Αγνοείται επίσης ότι στα πανεπιστήμια αυτά δεν αναγράφεται βαθμός πτυχίου και ότι η εξειδίκευση προκύπτει σε μεταγενέστερο στάδιο, λεπτομέρειες που φαίνεται να περισσεύουν όταν η ανάγκη για εύκολη καταγγελία υπερισχύει της στοιχειώδους γνώσης.
Πίσω από τη φασαρία, παραμένει η ουσία που ενοχλεί: οι μετακλητοί. Ένας μηχανισμός που διογκώνεται σταθερά, με τα επίσημα στοιχεία να καταγράφουν αύξηση σχεδόν 50% από το 2019 έως το 2025, με τον αριθμό να ανεβαίνει από περίπου 2.350 σε 3.600 και να κορυφώνεται στους 3.644 τον Νοέμβριο του 2025.
Όλα αυτά συμβαίνουν από μια πολιτική πλευρά που δηλώνει ότι θέλει λιγότερο κράτος, ενώ στην πράξη χτίζει ένα πυκνό δίκτυο διορισμών, εξασφαλίζοντας έλεγχο και επιρροή σε κάθε επίπεδο της διοίκησης.
Η «Μακαριάδα» δεν αποκαλύπτει κάτι νέο, απλώς επαναφέρει μπροστά στα μάτια όλων έναν μηχανισμό που λειτουργεί εδώ και χρόνια, με τους ίδιους όρους και τις ίδιες πρακτικές, χωρίς ουσιαστική λογοδοσία και χωρίς πραγματική αλλαγή.
Κι όμως, η συζήτηση συνεχίζει να κινείται επιφανειακά, με εύκολες κραυγές, πρόχειρες αναλύσεις και γενικεύσεις, την ώρα που το βασικό ζήτημα, το πώς στελεχώνεται το κράτος και με ποια κριτήρια, παραμένει στο περιθώριο.
Στην εποχή της ολικής ανακύκλωσης απορριμμάτων
Από το τιμόνι της ελληνικής κεντρικής τράπεζας, στον σχεδόν έναν αιώνα λειτουργίας της, έχουν περάσει -δόξα τω Θεώ- εξέχουσες προσωπικότητες. Χαρισματικοί «σοφοί» της εποχής τους, όπως ο Αλέξανδρος Διομήδης, οικονομολόγοι διεθνούς διαμετρήματος, όπως ο Ξενοφών Ζολώτας και ο Κυριάκος Βαρβαρέσσος, αλλά και πρότυπα ακεραιότητας όπως ο αείμνηστος ευπατρίδης Αλέξανδρος Κορυζής.
Μπροστά τους ο σημερινός διοικητής Γιάννης Στουρνάρας μοιάζει εντελώς ασήμαντος. Ένας επαγγελματίας κρατικοδίαιτος μάνατζερ δεύτερης διαλογής με μοναδικό χάρισμα την ικανότητα να αναρριχάται σε δημόσια αξιώματα εκμεταλλευόμενος τις άριστες διασυνδέσεις του. Μέσα και έξω από τη χώρα.
Τη σκληρή περίοδο των Μνημονίων ο Στουρνάρας, από τη θέση του υπουργού Οικονομικών, έπαιξε καταστροφικό ρόλο ως ο «εκλεκτός των δανειστών». Προσκύνησε τον ξένο παράγοντα, έδωσε διαπιστευτήρια τυφλής υπακοής στους Γερμανούς και έμεινε γνωστός για το ανυπέρβλητο «Forget it, Yannis» που του είπε καγχάζοντας ο Σόιμπλε μόλις, μπροστά στο φάσμα εκλογικής κατάρρευσης της Ν.Δ., τόλμησε να του προτείνει μια συμβολική ελάφρυνση στο δημόσιο χρέος.
Αλλά και αργότερα, ως διοικητής της ΤτΕ, ο συγκεκριμένος άνθρωπος εξακολουθούσε να λειτουργεί ως η «μακρά χειρ» των ξένων. Πάνω που η χώρα πάλευε να βγει από την επιτήρηση, εκείνος πρότεινε «πιστοληπτική γραμμή στήριξης» που θα παρέτεινε την άμεση δανειακή εξάρτηση στο διηνεκές.
Ο Στουρνάρας, μέσα στο μικρό του διαμέτρημα, είχε εντελώς διαφορετική φιλοσοφία από τους διακεκριμένους προκατόχους του. Ο Διομήδης ξεμπρόστιασε τους Γερμανούς και ζητούσε δημοσίως τις αποζημιώσεις, εξηγώντας πώς στη διάρκεια της Κατοχής «σκότωσαν τη δραχμή». Ο Βαρβαρέσσος έδινε μάχη για τα συμφέροντα της κατεστραμμένης Ελλάδας στη διεθνή διάσκεψη του Bretton Woods και ο Ζολώτας, αυτό το ιερό τέρας μόρφωσης, στους βαρυσήμαντους λόγους του επέλεγε να μιλά στα αγγλικά με ελληνικές λέξεις. Μα πάνω απ’ όλους ξεχωρίζει η ηρωική μορφή του Αλέξανδρου Κορυζή, που αρνήθηκε να φυγαδεύσει, όπως οι υπουργοί του, την οικογένειά του στη Κρήτη με την εξόριστη κυβέρνηση Τσουδερού και, όταν κατάλαβε ότι το παιχνίδι μετά τη γερμανική εισβολή είχε ολότελα χαθεί, προτίμησε να αυτοκτονήσει με το περίστροφό του.
Ο Στουρνάρας δεν έχει σχέση με αυτούς τους ανθρώπους. Ούτε στο επίπεδο των γνώσεων και της ευρυμάθειας ούτε στο επίπεδο της ηθικής ανωτερότητας ούτε (πολύ περισσότερο) στο επίπεδο της ανιδιοτελούς αγάπης για την πατρίδα. Δεν λειτουργεί ως τραπεζίτης που διαφυλάσσει τα συμφέροντα της χώρας, αλλά ως μάνατζερ που κοιτά να κρατά τις ισορροπίες ανάμεσα σε ισχυρές εγχώριες ομάδες συμφερόντων και ταυτόχρονα να κάνει τα χατίρια ξένων.
Στις μέρες του οι συστημικές τράπεζες, τις οποίες τυπικά εποπτεύει, αφού αφελληνίστηκαν, μετατράπηκαν σε μηχανές λεηλασίας της περιουσίας του ελληνικού λαού. Επί διοίκησης Στουρνάρα η ΤτΕ έφτασε να κάνει τα στραβά μάτια στην ωμή καταπάτηση του κώδικα δεοντολογίας από τους servicers, που αρπάζουν τα σπίτια του κοσμάκη. Και ταυτόχρονα άφησε τις ανακεφαλαιοποιημένες από το υστέρημα των φορολογουμένων τράπεζες να τους ληστεύουν απροκάλυπτα θησαυρίζοντας από τις εκκωφαντικές διαφορές των επιτοκίων.
Παρά το οικογενειακό του ιστορικό που συχνά επικαλείται, αν ζούσε την περίοδο της Κατοχής, ο Γιάννης Στουρνάρας μάλλον δεν θα ήταν από εκείνους τους ήρωες που πολέμησαν τον κατακτητή. Το πιθανότερο είναι ότι θα είχε περάσει από τα Αισχροδικεία του Τσολάκογλου για τον σύγχρονο «μαυραγοριτισμό» που επιτρέπει ως εποπτεύουσα Αρχή στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Στις μέρες του άλλωστε άλλαξαν χέρια εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα, όπως ακριβώς και στο διάστημα 1941-44.
Αυτόν τον εξαιρετικό κύριο, λοιπόν, επιλέγει ο λάτρης της αριστείας πρωθυπουργός για τρίτη εξαετή θητεία στο τιμόνι της Τραπέζης της Ελλάδος αποδεικνύοντας ότι ζούμε στην εποχή της ολικής ανακύκλωσης απορριμμάτων. Το φαινόμενο Στουρνάρα δεν είναι δυστυχώς μεμονωμένο. Είναι απολύτως ενδεικτικό της κατάπτωσης αξιών που συνοδεύει την παθογένεια της Μεταπολίτευσης και συνοδεύει άρρηκτα τη… χρηστή διακυβέρνηση των τελευταίων έξι ετών.
