Το πολιτικό σύστημα μπαίνει στο καλοκαίρι του 2026 με μια εικόνα πολύ διαφορετική από εκείνη που υπήρχε πριν από λίγους μήνες. Η Νέα Δημοκρατία δεν εμφανίζει δυναμική κατάρρευσης, όπως ανέμεναν αρκετοί από τους αντιπάλους της. Αντίθετα, στις τελευταίες μετρήσεις δείχνει να σταθεροποιείται και σε ορισμένες περιπτώσεις να ανακτά μικρό μέρος των απωλειών της.
Την ίδια ώρα, η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα με την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη δεν καταγράφεται ως απλό επικοινωνιακό γεγονός, αλλά ως οργανωμένη δημοσκοπική μεταβολή που επηρεάζει όλο το αντιπολιτευτικό πεδίο. Το Dnews καταγράφει ότι στις δέκα δημοσκοπήσεις μετά την ίδρυση της ΕΛ.Α.Σ. το νέο κόμμα κινείται από 12,1% έως 18,2% στην πρόθεση ψήφου και διατηρεί σταθερά τη δεύτερη θέση.
Διαμορφώνεται δεύτερος πόλος γύρω από τον Τσίπρα
Η βασική πολιτική εικόνα είναι καθαρή: η ΝΔ εξακολουθεί να είναι πρώτη, αλλά απέναντί της δεν εμφανίζεται πλέον ένα θολό και κατακερματισμένο αντιπολιτευτικό πεδίο. Αρχίζει να διαμορφώνεται ένας δεύτερος πόλος γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Τσίπρας είναι έτοιμος να κερδίσει εκλογές. Σημαίνει, όμως, ότι κερδίζει τον ρόλο του βασικού αντιπάλου του Κυριάκου Μητσοτάκη, αφαιρώντας ζωτικό χώρο από το ΠΑΣΟΚ, την Πλεύση Ελευθερίας και μέρος της ψήφου διαμαρτυρίας.
Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις
Η δημοσκόπηση της Real Polls για το Protagon αποτύπωσε μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες του νέου σκηνικού: στην πρόθεση ψήφου η ΝΔ καταγράφεται στο 25,8%, η ΕΛ.Α.Σ. στο 18,2%, η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» στο 9,4% και το ΠΑΣΟΚ στο 8,9%.
Στην εκτίμηση ψήφου, η ΝΔ ανεβαίνει στο 28,3% και η ΕΛ.Α.Σ. στο 21,4%, με τη μεταξύ τους διαφορά να γίνεται μονοψήφια.
Η εικόνα αυτή δεν είναι μεμονωμένη. Η Alco για τον Alpha έδωσε στη ΝΔ 23,3%, στην ΕΛ.Α.Σ. 14,2%, στο ΠΑΣΟΚ 10,3% και στην «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» 8,1%, με τη διαφορά ΝΔ - ΕΛ.Α.Σ. στις 9,1 μονάδες.
Η Interview για την Politic κατέγραψε τη ΝΔ στο 28,1%, την ΕΛ.Α.Σ. στο 14,5%, το ΠΑΣΟΚ στο 12,3% και την «Ελπίδα» στο 5,4%, με το κόμμα Τσίπρα να ενισχύεται κατά 1,7 μονάδες και το κόμμα Καρυστιανού να χάνει 2,1 μονάδες σε σχέση με τον Μάιο.
Η GPO για τα «Παραπολιτικά» δίνει στην πρόθεση ψήφου ΝΔ 26%, ΕΛ.Α.Σ. 14,5%, ΠΑΣΟΚ 10,2%, Ελληνική Λύση 8,2%, ΚΚΕ 8%, «Ελπίδα» 6,9% και Πλεύση Ελευθερίας 3,8%.
Το πρώτο συμπέρασμα: Η ΝΔ αντέχει
Το πρώτο συμπέρασμα είναι ότι η ΝΔ αντέχει. Όχι επειδή έχει λύσει τα προβλήματα που φθείρουν την κυβέρνηση, αλλά επειδή οι αντίπαλοί της δεν έχουν ακόμη πείσει ότι αποτελούν ασφαλή εναλλακτική διακυβέρνησης.
Η κυβέρνηση εξακολουθεί να πληρώνει την ακρίβεια, τη φθορά της εξουσίας και τα ανοιχτά μέτωπα σε θεσμούς, οικονομία και καθημερινότητα. Όμως η δημοσκοπική της βάση δεν διαλύεται.
Η ΝΔ παραμένει ο βασικός κορμός του συστήματος εξουσίας και το ερώτημα πλέον δεν είναι αν πέφτει, αλλά αν μπορεί να ξαναχτίσει συνθήκες αυτοδυναμίας ή έστω πολιτικής κυριαρχίας.
Το δεύτερο συμπέρασμα: Ο Τσίπρας παίρνει τον χώρο που δεν πήρε το ΠΑΣΟΚ
Το δεύτερο συμπέρασμα είναι ότι ο Αλέξης Τσίπρας πετυχαίνει κάτι που δεν κατάφερε το ΠΑΣΟΚ: να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια σε αναγνωρίσιμο αντιπολιτευτικό πόλο.
Η παρουσίαση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης στο Θησείο, με αναφορές σε «προοδευτική πανστρατιά» και έντονη επίθεση σε ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, δημιούργησε νέο σημείο αναφοράς στο κέντρο και την κεντροαριστερά.
Στην πρώτη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου της ΕΛ.Α.Σ., ο Τσίπρας επιχείρησε να δώσει ιδεολογικό πλαίσιο με τα συνθήματα της «Νέας Μεταπολίτευσης», του «Νέου Πατριωτισμού» και της «Ηθικής Επανάστασης», θέτοντας απέναντι στο κυβερνητικό δίλημμα «σταθερότητα ή περιπέτεια» το δικό του δίλημμα περί διαφθοράς, εντιμότητας και αλλαγής πολιτικής.
Το αδύναμο σημείο της ΕΛ.Α.Σ.
Ωστόσο, η ΕΛ.Α.Σ. έχει και σοβαρό πρόβλημα βάθους. Η δημοσκοπική άνοδος δεν σημαίνει αυτόματα κυβερνητική αξιοπιστία.
Στην έρευνα της Interview, το 42% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι τα στελέχη της ΕΛ.Α.Σ. δεν έχουν πειστική πολιτική παρουσία, ενώ το 29% βλέπει ανακύκλωση παλιών πολιτικών προσώπων. Μόλις το 15% βλέπει πρόσωπα με επάρκεια και σοβαρότητα.
Άρα ο Τσίπρας κερδίζει το πρώτο στοίχημα, που είναι η πολιτική επανείσοδος. Δεν έχει κερδίσει ακόμη το δεύτερο, που είναι η εμπιστοσύνη διακυβέρνησης.
Το ΠΑΣΟΚ σε στρατηγικό αδιέξοδο
Το μεγάλο πρόβλημα μεταφέρεται στο ΠΑΣΟΚ. Η Χαριλάου Τρικούπη βλέπει την επιστροφή Τσίπρα να αφαιρεί τον ρόλο που διεκδικούσε: αυτόν του βασικού αντιπάλου της ΝΔ.
Το ΠΑΣΟΚ σε αρκετές μετρήσεις παραμένει τρίτο, σε άλλες υποχωρεί ακόμη χαμηλότερα, αλλά το ουσιαστικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η θέση στην κατάταξη. Είναι η πολιτική στασιμότητα.
Η Interview το εμφανίζει στο 12,3%, αμετάβλητο σε σχέση με τον Μάιο, ενώ η GPO το καταγράφει σε πτώση στην πρόθεση ψήφου από 10,8% σε 10,2% και στην εκτίμηση ψήφου από 12,4% σε 11,5%.
Για τον Νίκο Ανδρουλάκη, το πρόβλημα είναι πλέον διπλό. Από τη μία, η ΝΔ εξακολουθεί να τραβά ψηφοφόρους που αναζητούν σταθερότητα. Από την άλλη, ο Τσίπρας ξαναμπαίνει στο πεδίο της κεντροαριστεράς με μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα, πιο ισχυρό προσωπικό αποτύπωμα και αφήγημα σύγκρουσης.
Το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει να μείνει εγκλωβισμένο ανάμεσα σε δύο συμπληγάδες: πολύ θεσμικό για την ψήφο διαμαρτυρίας, αλλά όχι αρκετά ισχυρό για την ψήφο διακυβέρνησης.
Η φθορά της «Ελπίδας» και το δύσκολο στοίχημα της Καρυστιανού
Η τρίτη μεγάλη μεταβολή αφορά τη Μαρία Καρυστιανού. Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» ξεκίνησε με ισχυρό ηθικό και συναισθηματικό κεφάλαιο, το οποίο συνδέθηκε με την τραγωδία των Τεμπών και το αίτημα δικαιοσύνης.
Όμως η μετάβαση από το κοινωνικό κύμα στο οργανωμένο κόμμα αποδεικνύεται δύσκολη. Οι αποχωρήσεις στελεχών, μεταξύ αυτών του Βασίλη Κοκοτσάκη, του πτέραρχου ε.α. Αθανάσιου Παπανικολάου και στη συνέχεια στελεχών από την Κρήτη, δημιούργησαν εικόνα οργανωτικής κρίσης.
Δημοσιεύματα καταγράφουν ότι οι αποχωρήσαντες άφησαν αιχμές για τον τρόπο λειτουργίας του κινήματος σε κεντρικό επίπεδο.
Η ίδια η Μαρία Καρυστιανού απάντησε με σκληρή γραμμή, λέγοντας ότι η «ΕΛΠΙΔΑ αλλάζει μορφή, καθαρίζει και συνεχίζει». Η δήλωση αυτή συσπειρώνει τους πιστούς υποστηρικτές της, αλλά ταυτόχρονα δείχνει ότι το κόμμα μπαίνει σε φάση εσωτερικής άμυνας πριν ακόμη αποκτήσει πλήρη πολιτική και οργανωτική ωρίμανση.
Το δημοσκοπικό πρόβλημα είναι ορατό: στην Interview η «Ελπίδα» πέφτει στο 5,4% από 7,5% τον Μάιο, ενώ στη GPO υποχωρεί στην πρόθεση ψήφου στο 6,9% από 9,2% και στην εκτίμηση ψήφου στο 7,8% από 10,5%.
Πτώση δυναμικής και για την Πλεύση Ελευθερίας
Η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου επίσης δείχνει να χάνει τη δυναμική που είχε σε προηγούμενη φάση.
Στη Real Polls καταγράφεται στο 2,8% στην πρόθεση ψήφου και στο 3,1% στην εκτίμηση ψήφου, δηλαδή γύρω από το όριο εισόδου στη Βουλή. Στην Interview βρίσκεται στο 3,0%, ενώ στη GPO στο 3,8% στην πρόθεση και στο 4,3% στην εκτίμηση ψήφου.
Η κάμψη αυτή δείχνει ότι η ψήφος διαμαρτυρίας δεν είναι σταθερή ιδιοκτησία κανενός κόμματος. Μετακινείται γρήγορα όταν εμφανίζεται ισχυρότερος πόλος ή πιο πειστικό αφήγημα.
Ο παράγοντας Σαμαράς στα δεξιά της ΝΔ
Στο δεξιό ακροατήριο, ο Αντώνης Σαμαράς παραμένει ένας παράγοντας που το Μαξίμου δεν μπορεί να αγνοήσει.
Η Interview κατέγραψε ότι 12% των πολιτών θα ψήφιζε «πολύ» ή «αρκετά» ένα κόμμα με επικεφαλής τον πρώην πρωθυπουργό, ενώ ένα ακόμη 8% απάντησε «λίγο». Την ίδια ώρα, το 78% απαντά «καθόλου», στοιχείο που δείχνει ότι υπάρχει μεν αποτύπωμα, αλλά όχι ακόμη μαζικό ρεύμα.
Το ζήτημα για τη ΝΔ δεν είναι αν ο Σαμαράς μπορεί σήμερα να απειλήσει την πρωτιά της. Το ζήτημα είναι αν μπορεί να αποσπάσει κρίσιμες μονάδες από τα δεξιά της σε μια εκλογική αναμέτρηση όπου κάθε μονάδα θα μετρά για την αυτοδυναμία.
Το πολιτικό συμπέρασμα
Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι το πολιτικό σκηνικό δεν οδηγείται ακόμη σε καθαρή ανατροπή, αλλά σε καθαρή αναδιάταξη.
Η ΝΔ παραμένει πρώτη, αλλά δεν είναι άτρωτη. Ο Τσίπρας επιστρέφει ως βασικός αντίπαλος, αλλά δεν έχει λύσει το πρόβλημα αξιοπιστίας και στελεχών. Το ΠΑΣΟΚ πιέζεται επικίνδυνα, γιατί χάνει τον ρόλο της φυσικής εναλλακτικής. Η Καρυστιανού δοκιμάζεται στη μετάβαση από το ηθικό σύμβολο στο κόμμα. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου χάνει μέρος της αντισυστημικής ορμής. Και ο Σαμαράς λειτουργεί ως πιθανή νάρκη στη δεξιά πλευρά της ΝΔ.
Με απλά λόγια: η ΝΔ δεν πέφτει ακόμη, αλλά το σύστημα γύρω της αλλάζει. Ο Τσίπρας δεν κερδίζει ακόμη, αλλά ξαναμοιράζει την τράπουλα. Το ΠΑΣΟΚ δεν καταρρέει, αλλά χάνει τον στρατηγικό του χώρο. Και τα κόμματα διαμαρτυρίας ανακαλύπτουν ότι άλλο πράγμα είναι η συγκίνηση της στιγμής και άλλο η αντοχή στην κάλπη.
