Χρυσός 72 δισ. ευρώ: Η Ολλανδία μειώνει την έκθεσή της στις ΗΠΑ και ενισχύει το Λονδίνο

Σε μια κίνηση που αποτυπώνει την αυξανόμενη ανησυχία για το διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον, η κεντρική τράπεζα της Ολλανδίας προχώρησε σε σημαντική αναδιάταξη των αποθεμάτων χρυσού της, μεταφέροντας μέρος τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά προς ευρωπαϊκό έδαφος και αυξάνοντας αισθητά την παρουσία της στο Λονδίνο.

Η De Nederlandsche Bank (DNB) αποφάσισε να ανακατανείμει συνολικά 86 τόνους χρυσού, μειώνοντας την έκθεσή της στα θησαυροφυλάκια της Νέας Υόρκης και της Οτάβα. Η απόφαση συνδέεται, σύμφωνα με την ίδια την τράπεζα, με την εντεινόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα και την ανάγκη τα αποθέματα να μπορούν να αξιοποιηθούν ταχύτερα εφόσον προκύψει μια σοβαρή κρίση.

Το Λονδίνο επιλέχθηκε λόγω του ιδιαίτερα ανεπτυγμένου και ρευστού διεθνούς εμπορίου χρυσού που διαθέτει. Σε αντίθεση με άλλα σημεία αποθήκευσης, τα αποθέματα που βρίσκονται στη βρετανική πρωτεύουσα μπορούν να αγοραστούν, να πωληθούν, να δανειστούν ή να χρησιμοποιηθούν ως εξασφάλιση με μεγαλύτερη ταχύτητα.

Η DNB εξήγησε ότι αυτό καθιστά το Λονδίνο την πλέον λειτουργική τοποθεσία σε περίπτωση που η κεντρική τράπεζα χρειαστεί κάποτε να αξιοποιήσει άμεσα μέρος του χρυσού της.

Ο πρόεδρος της DNB, Όλαφ Σλάιπεν, ανέφερε ότι η κίνηση ενισχύει την επιχειρησιακή ετοιμότητα της τράπεζας, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι η βασική προσδοκία είναι να μη χρειαστεί ποτέ να χρησιμοποιηθούν τα συγκεκριμένα αποθέματα σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης.

612 τόνοι χρυσού αξίας άνω των 72 δισ. ευρώ

Τα συνολικά αποθέματα χρυσού της Ολλανδίας ανέρχονταν στα τέλη του 2025 σε περίπου 612,4 τόνους, με συνολική αποτίμηση 72,2 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχούσε περίπου σε 83,7 δισ. δολάρια.

Πριν από τη νέα ανακατανομή, το 31,3% του ολλανδικού χρυσού φυλασσόταν στη Νέα Υόρκη και άλλο 19,7% στην Οτάβα. Μετά τη μεταφορά, το ποσοστό που παραμένει σε κάθε μία από αυτές τις δύο τοποθεσίες μειώθηκε στο 18,5%.

Την ίδια στιγμή, το μερίδιο που διατηρείται στο Λονδίνο αυξήθηκε εντυπωσιακά, από 18,1% σε 32,1%, καθιστώντας τη βρετανική πρωτεύουσα τον σημαντικότερο εξωτερικό κόμβο φύλαξης του ολλανδικού χρυσού.

Η Ολλανδία, πάντως, εξακολουθεί να κρατά σημαντικό μέρος των αποθεμάτων εντός της επικράτειάς της. Περίπου το 30,8% του συνολικού χρυσού παραμένει σε ολλανδικό έδαφος.

Η επιχείρηση μεταφοράς ήταν πολύπλοκη και πραγματοποιήθηκε με συνδυασμό χρηματοοικονομικών συναλλαγών και πραγματικής φυσικής μετακίνησης των ράβδων.

Σύμφωνα με την DNB, περισσότεροι από 27 τόνοι φυσικού χρυσού μεταφέρθηκαν από τις ΗΠΑ και τον Καναδά προς την πόλη Ζάιστ στην Ολλανδία. Στη συνέχεια, αντίστοιχη ποσότητα μετακινήθηκε από το Ζάιστ προς το Λονδίνο.

Η συγκεκριμένη διαδικασία επιλέχθηκε ώστε να μη χρειαστεί να λιώσουν και να επαναδιαμορφωθούν οι ράβδοι που βρίσκονταν ήδη αποθηκευμένες εκτός Ευρώπης.

Η τράπεζα διευκρίνισε ότι ο συνδυασμός αγοραπωλησιών και φυσικής μεταφοράς επέτρεψε τον επιμερισμό των κινδύνων που συνεπάγεται η μετακίνηση πολύ μεγάλων ποσοτήτων χρυσού.

Η αναδιάταξη πραγματοποιήθηκε σε διάστημα αρκετών μηνών, από τον Μάρτιο μέχρι τον Αύγουστο του 2026, υπό αυξημένα μέτρα ασφαλείας και με στόχο να μην υπάρξει επιχειρησιακή έκθεση σε μία μόνο μεγάλης κλίμακας μεταφορά.

Γεωπολιτική αβεβαιότητα και αυξανόμενος προβληματισμός για τις ΗΠΑ

Η απόφαση της Ολλανδίας έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές κεντρικές τράπεζες επανεξετάζουν εδώ και χρόνια τη γεωγραφική κατανομή των αποθεμάτων τους.

Ο Λοράν Σβαρτς, πρόεδρος του National Gold Counter με έδρα το Παρίσι, επισήμανε ότι οι μετακινήσεις χρυσού από κεντρικές τράπεζες αποτελούν τάση που εξελίσσεται εδώ και περίπου μία δεκαετία.

Ο ίδιος σημείωσε ότι το σημερινό πολιτικό περιβάλλον στις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να οδηγήσει ορισμένες κεντρικές τράπεζες στην επιλογή διαφορετικών σημείων αποθήκευσης, ιδιαίτερα όταν ζητούμενο είναι η μεγαλύτερη γεωγραφική διασπορά και η άμεση πρόσβαση στα αποθέματα.

Το Λονδίνο διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα και βαθύτερα κέντρα εμπορίας χρυσού στον κόσμο. Η υψηλή ρευστότητα της αγοράς επιτρέπει στις κεντρικές τράπεζες να χρησιμοποιήσουν ευκολότερα τον χρυσό τους, ακόμη και μέσω δανεισμού προς άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και η εκτίμηση του αναλυτή της Cite Gestion Private Bank, Τζον Πλασάρντ, ο οποίος θεωρεί ότι η ολλανδική απόφαση αποσκοπεί πρωτίστως στη διασφάλιση ταχύτερης πρόσβασης στα αποθέματα σε περίπτωση κρίσης.

Κατά τον ίδιο, η μεταφορά εξακολουθεί να αποτελεί προς το παρόν μια σχετικά μεμονωμένη κίνηση. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι εάν περισσότερες κεντρικές τράπεζες αρχίσουν να απομακρύνουν μεγάλα τμήματα των αποθεμάτων τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τότε θα μπορούσαν να προκύψουν ευρύτερα ερωτήματα για το επίπεδο εμπιστοσύνης προς το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Ο προβληματισμός δεν περιορίζεται στην Ολλανδία. Στις αρχές του έτους είχε ανοίξει αντίστοιχη συζήτηση στη Γερμανία για την ασφάλεια του γερμανικού χρυσού που φυλάσσεται στη Νέα Υόρκη.

Παρά τις σχετικές ανησυχίες, η Bundesbank αποφάσισε να μη μετακινήσει προς το παρόν τα αποθέματά της από τη Federal Reserve Bank της Νέας Υόρκης.

Η γερμανική κεντρική τράπεζα είχε επισημάνει τον Ιανουάριο ότι η Fed της Νέας Υόρκης παραμένει σημαντικό σημείο αποθήκευσης για τα γερμανικά αποθέματα χρυσού, επιχειρώντας να περιορίσει τη συζήτηση περί πιθανής αποχώρησης.

Η ολλανδική κίνηση, πάντως, δείχνει ότι οι κεντρικές τράπεζες δεν αντιμετωπίζουν πλέον τον χρυσό μόνο ως ένα στατικό αποθεματικό ασφάλειας. Η γεωγραφική τοποθέτηση των ράβδων, η δυνατότητα άμεσης ρευστοποίησης και η πολιτική σταθερότητα των χωρών φύλαξης αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Η μεταφορά 86 τόνων από την Ολλανδία δεν αποτελεί πλήρη αποχώρηση από τη Βόρεια Αμερική. Αποτελεί όμως σαφή μεταβολή ισορροπιών, με τη DNB να μειώνει αισθητά την εξάρτησή της από τη Νέα Υόρκη και την Οτάβα και να ενισχύει το Λονδίνο και την εγχώρια ευρωπαϊκή παρουσία των αποθεμάτων της.

Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, κυρώσεων, εμπορικών συγκρούσεων και αβεβαιότητας γύρω από τις μεγάλες οικονομίες, ο χρυσός επιστρέφει έτσι στο επίκεντρο ως εργαλείο νομισματικής ασφάλειας, ρευστότητας και στρατηγικής ανθεκτικότητας.