Επί μακρόν, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ λειτουργούσε ως χώρος προώθησης ιδεών για τον παγκόσμιο οικονομικό συντονισμό και τη συλλογική διακυβέρνηση, κατευθύνσεις που συνδέθηκαν στενά με πρωτοβουλίες όπως η «Μεγάλη Επανεκκίνηση», έννοια που έφερε στο προσκήνιο ο ιδρυτής του θεσμού, Κλάους Σβαμπ.
Η φετινή συνάντηση στο Νταβός κινήθηκε σε διαφορετικό τόνο. Το βάρος μετατοπίστηκε στον διάλογο γύρω από καθιερωμένες παραδοχές και στην επανεξέτασή τους, χωρίς την προβολή ενός συνεκτικού αφηγήματος για το μέλλον. Έννοιες που επί χρόνια αποτελούσαν κοινό τόπο στις συζητήσεις πολιτικών και επιχειρηματιών, όπως ο «καπιταλισμός των ενδιαφερόμενων μερών», τέθηκαν υπό αμφισβήτηση.
Από τις εργασίες του Νταβός το 2026 προέκυψαν έξι βασικές διαπιστώσεις.
Η συζήτηση για το Net Zero συνάντησε τα όρια της βιομηχανικής πραγματικότητας. Παρότι η κλιματική αλλαγή παρέμεινε κεντρικό θέμα, αρκετές παρεμβάσεις εστίασαν σε ζητήματα εθνικής κυριαρχίας και στρατηγικής εξάρτησης. Ο υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ, Χάουαρντ Λούτνικ, επισήμανε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική απανθρακοποίησης οδηγεί σε αυξημένη εξάρτηση από χώρες όπως η Κίνα, υπογραμμίζοντας ότι βασικά στοιχεία της κυριαρχίας δεν μπορούν να στηρίζονται σε τρίτους.
Οι αυστηροί ευρωπαϊκοί κλιματικοί κανόνες συνδυάστηκαν με τη μεταφορά μεγάλου μέρους της βιομηχανικής αλυσίδας εκτός ΕΕ. Το αποτέλεσμα είναι έντονη εξάρτηση από την Κίνα σε τομείς όπως οι μπαταρίες, τα σπάνια μέταλλα και τα κρίσιμα ορυκτά. Ο Λούτνικ έθεσε ευθέως το ερώτημα της σκοπιμότητας ενός στόχου μηδενικών εκπομπών έως το 2030, όταν η παραγωγή βασικών τεχνολογιών βρίσκεται εκτός ευρωπαϊκών συνόρων.
Στο ίδιο πνεύμα, ο διευθύνων σύμβουλος της Honeywell, Βιμάλ Καπούρ, σημείωσε ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν επαρκούν σήμερα για να καλύψουν τις υψηλές ενεργειακές ανάγκες της βαριάς βιομηχανίας, όπως η παραγωγή τσιμέντου και χάλυβα. Τόνισε ότι παραμένουν μέρος του ενεργειακού μείγματος, χωρίς να μπορούν να υποστηρίξουν από μόνες τους την κατασκευή των παγκόσμιων υποδομών.
Στο πεδίο της γεωπολιτικής, ακούστηκαν δηλώσεις που αποτύπωσαν το τέλος μιας εποχής. Ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϋ, μίλησε ανοιχτά για την ολοκλήρωση της διεθνούς τάξης που βασιζόταν σε κανόνες, καλώντας τις μεσαίες δυνάμεις να αναζητήσουν νέες μορφές συνεργασίας. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, αναφέρθηκε στις εμπορικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, κάνοντας λόγο για πολιτικές που πλήττουν τη θέση της Ευρώπης.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η απουσία του Κλάους Σβαμπ από το φόρουμ, για πρώτη φορά στα 55 χρόνια του θεσμού, μετά την αποχώρησή του από την προεδρία. Η «Μεγάλη Επανεκκίνηση», όρος που κατά την πανδημία συνδέθηκε με προτάσεις για συνολική αναδιάρθρωση οικονομιών και κοινωνιών, δεν βρέθηκε στο επίκεντρο των συζητήσεων.
Το ίδιο συνέβη και με τον «καπιταλισμό των ενδιαφερόμενων μερών», έννοια που εισήγαγε ο Σβαμπ τη δεκαετία του 1970 και η οποία οδήγησε τις επιχειρήσεις στην υιοθέτηση περιβαλλοντικών, κοινωνικών και διοικητικών στόχων παράλληλα με την κερδοφορία, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από όσους τη θεώρησαν συγκεχυμένη σύζευξη κράτους και εταιρειών.
Στο Νταβός ακούστηκαν και φωνές ανοιχτά εχθρικές προς την παγκοσμιοποίηση. Ο πρόεδρος της Αργεντινής, Χαβιέ Μιλέι, επιτέθηκε στον σοσιαλισμό, περιγράφοντας το 2026 ως χρονιά επιστροφής στις αρχές της ελεύθερης αγοράς. Επανέλαβε ότι το μέλλον της Δύσης συνδέεται με τις ιδέες της ελευθερίας και της ατομικής πρωτοβουλίας, επεκτείνοντας τη ρητορική που είχε αναπτύξει και σε προηγούμενες παρεμβάσεις του στο φόρουμ.
Το γενικό κλίμα χαρακτηρίστηκε από μεγαλύτερη σοβαρότητα. Οι γεωπολιτικές εντάσεις κυριάρχησαν, με τον Γερμανό καγκελάριο Φρήντριχ Μερτς να μιλά για έναν κόσμο μεγάλων δυνάμεων, όπου η ισχύς και η αποτρεπτική δύναμη καθορίζουν τις εξελίξεις. Αναφέρθηκε επίσης στις χρόνιες αδυναμίες της γερμανικής και ευρωπαϊκής οικονομίας, επισημαίνοντας ότι η καθυστέρηση μεταρρυθμίσεων και η υπερρύθμιση περιόρισαν το αναπτυξιακό δυναμικό της ενιαίας αγοράς.
Τέλος, η παρουσία του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, καθόρισε την ατζέντα. Οι παρεμβάσεις του κάλυψαν ευρύ φάσμα θεμάτων, από γεωπολιτικές πρωτοβουλίες έως τον ρόλο της αμερικανικής οικονομίας, την οποία παρουσίασε ως κινητήρια δύναμη της παγκόσμιας ανάπτυξης. Ασκώντας σκληρή κριτική στις ευρωπαϊκές πολιτικές, κάλεσε τις χώρες της ΕΕ να προχωρήσουν σε βαθιές αλλαγές στους τομείς της ενέργειας, του εμπορίου, της μετανάστευσης και της ανάπτυξης, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν ισχυρούς συμμάχους και μια Ευρώπη με πραγματική ισχύ.
