Η σιωπή του Νετανιάχου μπροστά στη συμφωνία Τραμπ-Ιράν

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, τηρεί σιγήν ιχθύος μετά την επίσημη ανακοίνωση και υπογραφή από τον Ντόναλντ Τραμπ της πολυσυζητημένης συμφωνίας με το Ιράν. Η συγκεκριμένη εξέλιξη, την οποία Ισραηλινοί αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν ως "στρατηγική και πολιτική καταστροφή", φαίνεται να έχει αιφνιδιάσει και να έχει φέρει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση τον μακροβιότερο πρωθυπουργό του Ισραήλ.

Υπενθυμίζεται ότι ο Νετανιάχου είχε δεσμευτεί δημόσια στο ισραηλινό κοινό για "πλήρη νίκη" έναντι της Τεχεράνης. Ωστόσο, αντί να επιτύχει τον στόχο αυτό, βρέθηκε να αποδέχεται το μνημόνιο κατανόησης που προώθησε ο Αμερικανός πρόεδρος, συνοδευόμενο μάλιστα από συχνές και δημόσιες επικρίσεις από τον ίδιο τον Τραμπ, μόλις τέσσερις μήνες πριν από τις κρίσιμες εκλογές στη χώρα του.

Στο διπλωματικό πεδίο, ο Νετανιάχου εμφανίζεται ολοένα και πιο απομονωμένος, καθώς η πεποίθησή του ότι η συμφωνία συνιστά σφάλμα και ότι ο πόλεμος θα έπρεπε να συνεχιστεί δεν βρίσκει ανταπόκριση. Ακόμη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία παραδοσιακά θεωρούνταν οι πιο "σκληροπυρηνικοί" παίκτες μεταξύ των κρατών του Κόλπου, επέλεξαν να ενταχθούν στην περιφερειακή συναίνεση που τάσσεται υπέρ της συμφωνίας.

Στην Ουάσινγκτον, η κατάσταση είναι εξίσου περίπλοκη για τον Ισραηλινό ηγέτη. Οι παραδοσιακοί σύμμαχοί του στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και στα συντηρητικά ΜΜΕ διστάζουν να απορρίψουν κατηγορηματικά μια συμφωνία που φέρει την υπογραφή του Τραμπ. Μια επανάληψη της δραματικής ομιλίας του Νετανιάχου στο Κογκρέσο το 2015, με την οποία είχε κινητοποιήσει την αντιπολίτευση απέναντι στη συμφωνία του Μπαράκ Ομπάμα, θεωρείται πλέον αδύνατη. Ο Νετανιάχου δεν μπορεί καν να εμφανιστεί στα τηλεοπτικά δίκτυα για να απορρίψει ευθέως τη συμφωνία, χωρίς να προκαλέσει ανοιχτή σύγκρουση με τον Αμερικανό πρόεδρο.

Αντί για δημόσιες καταγγελίες, Ισραηλινοί αξιωματούχοι επιλέγουν να εκφράζουν τις έντονες ανησυχίες τους σε παρασκηνιακές ενημερώσεις προς Ισραηλινούς δημοσιογράφους. Παράλληλα, τα μέσα ενημέρωσης που στηρίζουν τον Νετανιάχου, τα περισσότερα εκ των οποίων είναι έντονα φιλο-Τραμπ, έχουν αρχίσει να στρέφονται εναντίον του Αμερικανού προέδρου και της ομάδας του, σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios. Ενδεικτικό είναι ότι ένας παρουσιαστής του Channel 14 χαρακτήρισε τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς "αλήτη" και χρησιμοποίησε αντισημιτικό υβριστικό όρο για να κατηγορήσει τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ότι "ξεπούλησαν" το Ισραήλ για οικονομικό όφελος.

Κατά τη διάρκεια της συνόδου G7, ο Τραμπ ευχαρίστησε τον Νετανιάχου για τη συνεργασία τους στον πόλεμο με το Ιράν, αλλά δεν παρέλειψε να του ασκήσει δημόσιες αιχμές. "Ο Μπίμπι είναι καλός άνθρωπος. Μερικές φορές ενθουσιάζεται λίγο. Αλλά έχουμε μια εξαιρετική συνεργασία. Εμείς είμαστε ο μεγάλος εταίρος και αυτός είναι ο πολύ μικρός", ανέφερε χαρακτηριστικά ο Τραμπ. Μέρες νωρίτερα, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δηλώσει στο Axios ότι ο Νετανιάχου "δεν έχει καμία κρίση", εξαιτίας της εντολής για επίθεση στη Βηρυτό που παραλίγο να τιναχτεί η συμφωνία στον αέρα.

Η ανακοίνωση της συμφωνίας από τον Τραμπ την Κυριακή φαίνεται ότι αιφνιδίασε τον Νετανιάχου, με Ισραηλινούς αξιωματούχους να υποστηρίζουν μέχρι και την Τρίτη ότι δεν είχαν λάβει ακόμη το πλήρες κείμενο του μνημονίου. Αμερικανός αξιωματούχος παραδέχθηκε ότι ο Νετανιάχου ίσως να μην είχε δει το τελικό κείμενο, αλλά υποστήριξε ότι το Ισραήλ δεν το είχε ζητήσει και ότι ο Λευκός Οίκος τον είχε ενημερώσει αναλυτικά κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Ο ίδιος αξιωματούχος σημείωσε ότι, παρά τον σκεπτικισμό του, ο Νετανιάχου είχε πει στους Βανς, Κούσνερ και Γουίτκοφ ότι αν το Ιράν τηρήσει τις πυρηνικές παραχωρήσεις που είχε δηλώσει πρόθυμο να κάνει, "θα ήταν μια εξαιρετική συμφωνία".

Το πιο άμεσο και κρίσιμο ζήτημα για τον Νετανιάχου είναι η κατάσταση στον Λίβανο. Το μνημόνιο προβλέπει ότι η κατάπαυση του πυρός περιλαμβάνει τις συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ και ότι το Ισραήλ θα πρέπει να αποσυρθεί από τον Λίβανο στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας. Σύμβουλος του Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί εαυτό του δεσμευμένο από το σκέλος της συμφωνίας για τον Λίβανο, τονίζοντας ότι ο Νετανιάχου είπε στον Τραμπ πως οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα αποσυρθούν από τον νότιο Λίβανο αν δεν αφοπλιστεί η Χεζμπολάχ. "Έχουμε μια μικρή διαφωνία για τον Λίβανο", παραδέχθηκε ο Τραμπ.

Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται για "μονόπλευρη εκεχειρία" και ότι το Ισραήλ θα μπορεί να ανταποδίδει αν η Χεζμπολάχ επιτεθεί. Οι ΗΠΑ ελπίζουν ότι το Ισραήλ θα αξιοποιήσει τις επόμενες 60 ημέρες για πρόοδο στις διαπραγματεύσεις με τον Λίβανο για μια πολιτική συμφωνία, με την αποχώρηση του Ισραήλ να προκύπτει από αυτές τις συνομιλίες και όχι απευθείας από τη συμφωνία με το Ιράν. Ο Τραμπ επέκρινε ξανά την ισραηλινή τακτική στον Λίβανο, λέγοντας ότι δεν είναι αποδεκτό "να γκρεμίζεις μια πολυκατοικία κάθε φορά που ψάχνεις κάποιον". Ακόμη και πρόεδροι με τους οποίους ο Νετανιάχου συχνά συγκρουόταν δεν ήταν τόσο ευθέως επικριτικοί προς το Ισραήλ, αποτελώντας ένα ακόμη πλήγμα που καλείται να απορροφήσει από τον πιο αναγκαίο σύμμαχό του.