Η Συρία σε κρίσιμο στάδιο πολιτικής μετάβασης

Η πολιτική μετάβαση στη Συρία βρίσκεται σε ένα εξαιρετικά εύθραυστο αλλά και κρίσιμο στάδιο, σύμφωνα με τον αναπληρωτή ειδικό απεσταλμένο του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για τη Συρία, Κλαούντιο Κορντόνε. Μιλώντας ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας, ο κ. Κορντόνε υπογράμμισε την επιτακτική ανάγκη για τη συγκρότηση της Λαϊκής Συνέλευσης, την ενίσχυση των κρατικών θεσμών και τη διασφάλιση της ουσιαστικής εκπροσώπησης των γυναικών και όλων των κοινοτήτων στη μεταβατική διαδικασία.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη μεταβατική δικαιοσύνη, με τον αξιωματούχο του ΟΗΕ να ζητά λογοδοσία για όλους τους δράστες εγκλημάτων θηριωδίας, ανεξαρτήτως της σύνδεσής τους με το προηγούμενο καθεστώς. Τόνισε, επίσης, την ανάγκη αναγνώρισης των εμπειριών των γυναικών και των επιζώντων σεξουαλικής βίας που σχετίζεται με τη σύγκρουση, ένα ζήτημα που συχνά παραμένει στο περιθώριο των διαπραγματεύσεων.

Αναφορικά με τις εξελίξεις στο πεδίο, ο κ. Κορντόνε σημείωσε πρόοδο στα βορειοανατολικά, όπου η εφαρμογή της συμφωνίας μεταξύ της κυβέρνησης της Συρίας και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων προχωρά, με την απελευθέρωση περίπου 1.300 κρατουμένων να αποτελεί ένα θετικό βήμα. Αντιθέτως, για την περιοχή της Σουέιντα, η εικόνα είναι απογοητευτική, καθώς δεν έχει σημειωθεί καμία πρόοδος στον οδικό χάρτη επανένταξης. Η δυσπιστία, η ανασφάλεια και οι πολιτικές διαιρέσεις έχουν οδηγήσει σε αποκλεισμό περισσότερων από 13.500 μαθητών από τις εξετάσεις, ενώ η συνεχιζόμενη ισραηλινή στρατιωτική δραστηριότητα στη νότια Συρία εγείρει σοβαρά ζητήματα σεβασμού της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας.

Στο ανθρωπιστικό μέτωπο, ο αναπληρωτής βοηθός γενικός γραμματέας για Ανθρωπιστικές Υποθέσεις, Ιντρίκα Ρατβάτε, μιλώντας εκ μέρους του Τομ Φλέτσερ, ανέφερε ότι οι ανάγκες παραμένουν σοβαρές παρά τα σημάδια ανάκαμψης. Από τον Δεκέμβριο του 2024, περίπου 1,6 εκατομμύρια πρόσφυγες έχουν επιστρέψει, ενώ σχεδόν 2 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένοι έχουν επιστρέψει στις εστίες τους. Ωστόσο, η πρόσβαση σε προστασία, βασικές υπηρεσίες και μέσα διαβίωσης παραμένει κρίσιμη για την επιβίωση και την ομαλή επανένταξή τους.

Ο κ. Ρατβάτε υπογράμμισε ότι ένα καλύτερο μέλλον για τη Συρία παραμένει εφικτό, αλλά προειδοποίησε ότι η ανθρωπιστική έκκληση ύψους 2,92 δισ. δολαρίων έχει χρηματοδοτηθεί μόλις κατά 20%. Κάλεσε το Συμβούλιο Ασφαλείας να στηρίξει τη συνέχιση της ανθρωπιστικής ανταπόκρισης, το όραμα "Χωρίς Καταυλισμούς, Χωρίς Σκηνές" και τις επενδύσεις σε προστασία, αποναρκοθέτηση, βασικές υπηρεσίες, μέσα διαβίωσης και ανάκαμψη. Η επείγουσα βοήθεια, η ανάκαμψη και η μακροπρόθεσμη σταθερότητα πρέπει να προωθηθούν από κοινού, τόνισε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά της Ελλάδας, η μόνιμη αντιπρόσωπος στα Ηνωμένα Έθνη, πρέσβυς Αγ. Μπαλτά, υπογράμμισε ότι μια σταθερή και κυρίαρχη Συρία αποτελεί βασικό παράγοντα σταθερότητας για την Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή. Η Ελλάδα τόνισε ότι η σταθερότητα της χώρας προϋποθέτει μια συμπεριληπτική, συριακής καθοδήγησης και συριακής ιδιοκτησίας πολιτική διαδικασία, με ουσιαστική συμμετοχή όλων των Σύρων, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών, ανεξαρτήτως εθνότητας ή θρησκείας.

Η κ. Μπαλτά σημείωσε ότι η μεταβατική δικαιοσύνη και η λογοδοσία πρέπει να προχωρήσουν σε πνεύμα συνεργασίας με τον ΟΗΕ, τονίζοντας ότι οι δικαστικές διαδικασίες οφείλουν να τηρούν τα σχετικά διεθνή νομικά πρότυπα. Αναφερόμενη στην κατάσταση ασφαλείας, εξέφρασε ανησυχία για τη Σουέιντα και τη βορειοανατολική Συρία, υπενθυμίζοντας ότι η επιτροπή Έρευνας του ΟΗΕ επιβεβαίωσε περισσότερες από 1.030 δολοφονίες σε σχέση με τη βία στη Σουέιντα το προηγούμενο έτος.

Η κ. Μπαλτά υπογράμμισε ότι η πρόληψη νέας σεχταριστικής βίας και η λογοδοσία για παραβιάσεις αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για βιώσιμη ειρήνη. Για την ανθρωπιστική κατάσταση, επισήμανε ότι παραμένει σοβαρή, με σχεδόν 16 εκατομμύρια Σύρους να βρίσκονται σε επείγουσα ανάγκη ανθρωπιστικής βοήθειας, ενώ τόνισε τη σημασία της ασφαλούς και απρόσκοπτης ανθρωπιστικής πρόσβασης σε όλη τη χώρα.

Κλείνοντας, η Ελλάδα επανέλαβε τη σταθερή δέσμευσή της στο όραμα μιας ειρηνικής, ευημερούσας και χωρίς αποκλεισμούς Συρίας, αντάξιας των προσδοκιών του συριακού λαού, όπου το κράτος δικαίου και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των προτεραιοτήτων. Ο ΟΗΕ παραμένει ένας απαραίτητος εταίρος για τη Συρία στην πορεία της προς την ανάκαμψη και την ευημερία, και για τον λόγο αυτό η Ελλάδα συνεχίζει να υποστηρίζει την έγκαιρη μετεγκατάσταση του γραφείου του ειδικού απεσταλμένου στη Δαμασκό.