Η ώρα των αποφάσεων για ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ – Πρόσωπα, προσχωρήσεις και στρατηγική

Η φράση της προέδρου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ ότι «ζούμε στη δημοκρατία των δημοσκοπήσεων» περιγράφει σε μεγάλο βαθμό το σημερινό πολιτικό σκηνικό. Οι αλλεπάλληλες μετρήσεις έχουν μετατραπεί σε μόνιμο υπόβαθρο της δημόσιας συζήτησης, με τα κόμματα να προσαρμόζουν στρατηγική, πρόσωπα και μηνύματα σε κάθε μεταβολή των ποσοστών.

Το βασικό πρόβλημα δεν βρίσκεται στην ύπαρξη των δημοσκοπήσεων. Βρίσκεται στην κόπωση μιας κοινωνίας που παρακολουθεί την πολιτική αντιπαράθεση να εξαντλείται στην τοξικότητα, στην εσωστρέφεια και στις συγκρούσεις μηχανισμών, την ώρα που τα προβλήματα της καθημερινότητας παραμένουν πιεστικά.

Το τοπίο, πάντως, έχει μεταβληθεί. Ο ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να έχει εξασφαλίσει μια προσωρινή παράταση πολιτικής ζωής, ενώ το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί, μέσα από στοχευμένες εκδηλώσεις, να παρουσιάσει το κυβερνητικό του πρόγραμμα και να αποδομήσει το επικοινωνιακό αφήγημα επιτυχίας που προβάλλει η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.

Κοινός στόχος των δύο κομμάτων είναι η μεγάλη δεξαμενή πολιτών που δηλώνουν στις μετρήσεις ότι επιθυμούν κυβερνητική αλλαγή. Πρόκειται για ψηφοφόρους που δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε συγκεκριμένη πολιτική επιλογή, εμφανίζουν έντονη δυσαρέσκεια προς την κυβέρνηση και αναζητούν αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση.

Για τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ, η επόμενη εκλογική αναμέτρηση αποκτά χαρακτηριστικά πολιτικής επιβίωσης. Οι δύο σχηματισμοί ξεκινούν από διαφορετικές αφετηρίες, βρίσκονται όμως αντιμέτωποι με την ίδια πίεση: να αποδείξουν ότι μπορούν να μετατρέψουν την κοινωνική δυσαρέσκεια σε πολιτική εκπροσώπηση.

Η τελευταία ευκαιρία του ΣΥΡΙΖΑ και ο ρόλος της νέας ηγετικής ομάδας

Για τον ΣΥΡΙΖΑ το διακύβευμα είναι ακόμη πιο δραματικό, καθώς κρίνεται η ίδια η κοινοβουλευτική του παρουσία. Οι διαδοχικές διασπάσεις, οι προσωπικές συγκρούσεις και η παρατεταμένη περίοδος πολιτικής σύγχυσης έχουν περιορίσει δραστικά την επιρροή ενός κόμματος που κυβερνούσε τη χώρα μέχρι το 2019.

Η επόμενη εκλογική μάχη μπορεί να αποτελέσει την τελευταία ευκαιρία για την πολιτική του επιβίωση. Για μεγάλο χρονικό διάστημα ο ΣΥΡΙΖΑ εξέπεμπε αντιφατικά μηνύματα, έδινε προτεραιότητα στις εσωτερικές συγκρούσεις και απομακρυνόταν από τα κοινωνικά ακροατήρια που κάποτε τον ανέδειξαν σε κυβερνητική δύναμη.

Η συλλογική ηγεσία, με κεντρικό συντονιστικό ρόλο του Νίκου Παππά, παρουσιάζεται πλέον ως η μόνη διαθέσιμη διέξοδος. Η επιτυχία του σχεδίου προϋποθέτει την εφαρμογή των αποφάσεων της Κεντρικής Επιτροπής, τον περιορισμό των προσωπικών στρατηγικών και την αποκατάσταση μιας στοιχειώδους κομματικής πειθαρχίας.

Η Ρένα Δούρου αναλαμβάνει ιδιαίτερα κρίσιμο ρόλο. Το πολιτικό προφίλ που έχει διαμορφώσει, με χαμηλότερους τόνους και έμφαση στη θεσμική αντιπαράθεση, μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας συνοχής για την Κοινοβουλευτική Ομάδα.

Παράλληλα, θεωρείται το πρόσωπο που διαθέτει τις περισσότερες δυνατότητες να προσεγγίσει βουλευτές οι οποίοι αποχώρησαν ή ανεξαρτητοποιήθηκαν. Ενδεχόμενη επιστροφή στελεχών θα είχε πολιτική και συμβολική σημασία, καθώς θα έστελνε μήνυμα ανασύνταξης ενός χώρου που τα προηγούμενα χρόνια διαλύθηκε μέσα από αλλεπάλληλες αποχωρήσεις.

Στο έργο αυτό αναμένεται να έχει τη στήριξη του εκπροσώπου Τύπου Δημήτρη Μελίδη και του γραμματέα Οργανωτικού Γιάννη Μπουλέκου. Το ζητούμενο είναι να συγκροτηθεί ένας σταθερός μηχανισμός πολιτικής και οργανωτικής λειτουργίας, ικανός να επαναφέρει το κόμμα σε συνθήκες κανονικής εκλογικής προετοιμασίας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και ο ρόλος του Παύλου Πολάκη. Στελέχη που συμμετείχαν στην τελευταία συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής αποχώρησαν με την πεποίθηση ότι η παρουσία του θα είναι ενισχυμένη και καθοριστική.

Ο σχεδιασμός προβλέπει να συμμετάσχει στην εκπροσώπηση του κόμματος στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης και να αναλάβει την κατάθεση των ψηφοδελτίων στον Άρειο Πάγο. Η επιλογή αποτυπώνει την προσπάθεια αξιοποίησης της επιρροής του σε ένα τμήμα της κομματικής βάσης που παραμένει ενεργό και απαιτεί σκληρότερη αντιπολιτευτική γραμμή.

Την κεντρική ευθύνη για τη συνοχή και την εφαρμογή του σχεδίου έχει ο Νίκος Παππάς. Η αποστολή του δεν περιορίζεται στην οργανωτική διαχείριση. Καλείται να αποτρέψει νέες συγκρούσεις, να συγκρατήσει διαφορετικές ομάδες και να διαμορφώσει ενιαία πολιτική κατεύθυνση.

Υπό την προϋπόθεση ότι θα περιοριστούν οι προσωπικές φιλοδοξίες, ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να οικοδομήσει άμεσα καθαρό πολιτικό αφήγημα απέναντι στη Νέα Δημοκρατία και στην Ελληνική Λύση. Το βάρος αναμένεται να δοθεί στην οικονομία, στην ακρίβεια, στις κοινωνικές ανισότητες και σε ζητήματα ταυτότητας, όπως η θεσμοθέτηση των ιδιωτικών πανεπιστημίων.

Το ΠΑΣΟΚ πιέζεται για διεύρυνση και καθαρή εναλλακτική πρόταση

Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει κυβερνητικό πρόγραμμα, το οποίο επιχειρεί να παρουσιάσει στους πολίτες μέσα από θεματικές εκδηλώσεις και παρεμβάσεις. Η προσπάθεια ξεκίνησε με καθυστέρηση, καθώς για μεγάλο διάστημα η Χαριλάου Τρικούπη δυσκολευόταν να μετατρέψει τις επιμέρους προτάσεις της σε ενιαίο και αναγνωρίσιμο πολιτικό σχέδιο.

Η ηγεσία του κόμματος επιλέγει υψηλούς τόνους απέναντι στην κυβέρνηση, αμφισβητώντας το οικονομικό και κοινωνικό success story του Μεγάρου Μαξίμου. Η αντιπαράθεση επικεντρώνεται στην ακρίβεια, στη στεγαστική κρίση, στις δημόσιες υπηρεσίες και στη διάσταση ανάμεσα στους θετικούς μακροοικονομικούς δείκτες και στην πραγματική κατάσταση των νοικοκυριών.

Σκληρή γραμμή σχεδιάζεται επίσης απέναντι στην Ελληνική Λύση και στον Αλέξη Τσίπρα. Η Χαριλάου Τρικούπη αντιλαμβάνεται ότι η πιθανότητα νέας πολιτικής παρέμβασης του πρώην πρωθυπουργού μπορεί να περιορίσει τον χώρο στον οποίο επιδιώκει να κυριαρχήσει το ΠΑΣΟΚ.

Παράλληλα, η άνοδος της Ελληνικής Λύσης δημιουργεί πίεση στο συνολικό κομματικό σύστημα και ενισχύει τον ανταγωνισμό για ψηφοφόρους που κινούνται με βασικό κριτήριο την απόρριψη της κυβέρνησης.

Η κοινοβουλευτική διεύρυνση παραμένει βασικός στόχος του Νίκου Ανδρουλάκη. Οι συζητήσεις με ανεξάρτητους βουλευτές βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν ολοκληρωθεί όλες οι προσχωρήσεις που επιδιώκει η ηγεσία.

Στο προσκήνιο έχουν βρεθεί επανειλημμένα τα ονόματα του Ευάγγελου Αποστολάκη, του Μιχάλη Χουρδάκη και της Νίνας Κασσιμάτη. Για τουλάχιστον ένα από αυτά τα πρόσωπα αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, επίσημη ανακοίνωση προσχώρησης μέσα στην επόμενη εβδομάδα.

Επαφές πραγματοποιούνται και με ακόμη μία ανεξάρτητη βουλευτή, την οποία το ΠΑΣΟΚ επιθυμεί να εντάξει στην Κοινοβουλευτική του Ομάδα. Η τελική απόφαση εξαρτάται από την ίδια, όμως η πίεση προς τη Χαριλάου Τρικούπη αυξάνεται όσο παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του χρόνου των εκλογών.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης διατηρεί την ευχέρεια να επιλέξει τον χρόνο των ανακοινώσεων. Η παρατεταμένη αναμονή, ωστόσο, μπορεί να αποδυναμώσει το πολιτικό αποτέλεσμα των μετακινήσεων και να ενισχύσει την εικόνα ενός κόμματος που καθυστερεί να πάρει αποφάσεις.

Οι δημοσκοπήσεις δεν υποκαθιστούν την κάλπη, καταγράφουν όμως τάσεις που ασκούν ασφυκτική πίεση στα κομματικά επιτελεία. Ο ΣΥΡΙΖΑ καλείται να αποτρέψει την κοινοβουλευτική εξαφάνισή του και το ΠΑΣΟΚ να αποδείξει ότι μπορεί να αποτελέσει πειστική κυβερνητική εναλλακτική.

Η κοινωνική απαίτηση για πολιτική αλλαγή παραμένει ισχυρή, χωρίς να έχει αποκτήσει ακόμη ενιαία έκφραση. Η κυβέρνηση εξακολουθεί να επωφελείται από τον κατακερματισμό της αντιπολίτευσης, την αδυναμία συντονισμού και τις προσωπικές στρατηγικές που κυριαρχούν στον προοδευτικό χώρο.

Ο χρόνος για πρωτοβουλίες περιορίζεται. ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ υποχρεώνονται να κινηθούν γρήγορα, να παρουσιάσουν καθαρές προτάσεις και να αποδείξουν ότι μπορούν να υπερβούν τις εσωτερικές τους αδυναμίες. Σε διαφορετική περίπτωση, η επιθυμία της κοινωνίας για αλλαγή θα παραμείνει καταγεγραμμένη στις δημοσκοπήσεις, χωρίς να μετατραπεί σε πραγματική πολιτική ανατροπή.