Ηχηρή παρέμβαση Αγίου Όρους για τη Μονή Σινά – Προειδοποίηση προς την Αίγυπτο

Σαφή και ιδιαίτερα ηχηρή παρέμβαση για την υπόθεση της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά πραγματοποιεί η Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους, εκφράζοντας βαθιά ανησυχία για τις πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας σχετικά με ενδεχόμενη αλλαγή του περιουσιακού και νομικού καθεστώτος της ιστορικής Μονής.

Με επίσημη επιστολή της προς τον νέο Αρχιεπίσκοπο Σινά, Φαράν και Ραϊθώ και Καθηγούμενο της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης, κ. Συμεών, η Ιερά Κοινότητα προχωρά πολύ πέρα από μία τυπική έκφραση συμπαράστασης. Θέτει ευθέως στο επίκεντρο το ζήτημα της κυριότητας της μοναστηριακής περιουσίας και απορρίπτει ως ιδιαίτερα επικίνδυνη οποιαδήποτε λύση που θα μετέτρεπε την πλήρη ιδιοκτησία της Μονής σε ένα απλό δικαίωμα χρήσης.

Η επιστολή φέρει ημερομηνία 28 Αυγούστου / 10 Σεπτεμβρίου 2026 και υπογράφεται από τους αντιπροσώπους και τους προϊσταμένους των είκοσι Ιερών Μονών του Αγίου Όρους.

Η βασική θέση των Αγιορειτών είναι απολύτως σαφής: το ιστορικό, θεσμικό, νομικό, μοναστικό και περιουσιακό καθεστώς της Μονής του Σινά πρέπει να παραμείνει αναλλοίωτο, χωρίς καμία μεταβολή που θα μπορούσε να περιορίσει δικαιώματα τα οποία έχουν αναγνωριστεί επί αιώνες.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η αναφορά στις πληροφορίες περί καθιέρωσης ενός μοντέλου λεγόμενης «διπλής κυριότητας», σύμφωνα με το οποίο η κυριότητα επί της Μονής και της ιστορικής περιουσίας της θα μπορούσε να περιέλθει στο αιγυπτιακό κράτος, ενώ στη Σιναϊτική Αδελφότητα θα παρέμενε μόνο το δικαίωμα χρήσης.

Η Ιερά Κοινότητα απορρίπτει αυτή την προοπτική ως ουσιαστική μεταβολή του σημερινού status quo. Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά, η κυριότητα και η χρήση αποτελούν διαφορετικά δικαιώματα και η μετατροπή ενός ιστορικού δικαιώματος ιδιοκτησίας σε παραχωρούμενη χρήση δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος.

«Ἡ μετατροπὴ ἑνὸς ἱστορικοῦ δικαιώματος κυριότητος εἰς παραχωρούμενον δικαίωμα χρήσεως συνιστᾷ μεταβολὴν τοῦ status quo, ὄχι διατήρησιν αὐτοῦ», αναφέρεται στην επιστολή, σε μία διατύπωση που αποτυπώνει τον πυρήνα της αγιορείτικης παρέμβασης.

«Ό,τι σεβάστηκαν δεκαέξι αιώνες Ιστορίας πρέπει να παραμείνει σεβαστό»

Η επιστολή αρχίζει με τις συγχαρητήριες ευχές της Ιεράς Κοινότητας προς τον νέο Αρχιεπίσκοπο Σινά κ. Συμεών για την εκλογή του, επισημαίνοντας όμως αμέσως ότι η χαρά για την ανάληψη των καθηκόντων του συνοδεύεται από βαθιά ανησυχία για όσα συμβαίνουν γύρω από το ιστορικό και περιουσιακό καθεστώς της Μονής.

Οι Αγιορείτες υπογραμμίζουν τους ισχυρούς και διαχρονικούς δεσμούς ανάμεσα στο Σινά και τον Άθω. Όπως τονίζουν, πρόκειται για δύο από τους ελάχιστους ζωντανούς μοναστικούς θεσμούς που διατήρησαν μέσα στους αιώνες ιδιαίτερο καθεστώς αυτοδιοίκησης, θεσμικής αυτονομίας και περιουσιακών δικαιωμάτων, παρά τις διαδοχικές πολιτειακές και νομικές μεταβολές.

Στην επιστολή υπενθυμίζεται ότι το Σινά έχει χαρακτηριστεί ως «το Άγιον Όρος της πρώτης χιλιετίας», καθώς αποτελεί έναν από τους αρχαιότερους και ιστορικότερους χώρους του ανατολικού χριστιανικού μοναχισμού.

Η Ιερά Κοινότητα επιμένει ιδιαίτερα σε ένα στοιχείο: το καθεστώς της Μονής επέζησε μέσα στους αιώνες επειδή έγινε σεβαστό ακόμη και από διαδοχικές εξουσίες διαφορετικών θρησκευτικών και πολιτικών παραδόσεων.

Κατά την αγιορείτικη επιχειρηματολογία, τόσο η Σιναϊτική Αδελφότητα όσο και η αυτονομία, οι κτήσεις, τα μετόχια, τα βακούφια και τα προνόμια της Μονής αναγνωρίστηκαν και προστατεύθηκαν κατά καιρούς από διαφορετικά καθεστώτα.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ισλαμική και οθωμανική έννομη τάξη, η οποία, μέσω φιρμανιών, δικαστικών πράξεων και θεσμών που σχετίζονταν με τα βακούφια, αναγνώρισε επανειλημμένα τα δικαιώματα της Μονής και της μοναστικής Αδελφότητας.

Αυτή ακριβώς η ιστορική συνέχεια θεωρείται από την Ιερά Κοινότητα ως το σημαντικότερο κεκτημένο που πρέπει να προστατευθεί σήμερα.

Στο πλαίσιο αυτό, η Αίγυπτος τίθεται ευθέως προ των ιστορικών της ευθυνών. Οι Αγιορείτες σημειώνουν ότι η σημερινή αιγυπτιακή πολιτεία έχει το προνόμιο, αλλά ταυτόχρονα και τη βαριά υποχρέωση, να παραδώσει στις επόμενες γενιές το μοναδικό αυτό καθεστώς χωρίς αλλοιώσεις.

Ακριβώς γι’ αυτό οι πληροφορίες που έχουν δημοσιευτεί για ένα νέο σύστημα «διπλής κυριότητας» προκαλούν, όπως αναφέρεται, βαθύτατη ανησυχία.

Η θέση της Ιεράς Κοινότητας είναι ότι, εφόσον οι συγκεκριμένες πληροφορίες ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, δεν πρόκειται για μια τεχνική ή νομική διευθέτηση που προστατεύει το υφιστάμενο καθεστώς. Πρόκειται για μεταβολή της ίδιας της ουσίας των περιουσιακών δικαιωμάτων της Μονής.

Η παραχώρηση ενός δικαιώματος χρήσης, ακόμη και αν συνοδεύεται από διαβεβαιώσεις ή εγγυήσεις, δεν θεωρείται ισοδύναμη με τη διατήρηση της κυριότητας.

Οι Αγιορείτες επικαλούνται και τη δική τους μακραίωνη εμπειρία, υπογραμμίζοντας ότι τα ιστορικά μοναστικά καθεστώτα δεν προστατεύονται μέσω προσωρινών παραχωρήσεων ή εγγυήσεων που μπορεί να εξαρτώνται από τις εκάστοτε πολιτικές συνθήκες.

Αντιθέτως, επιβιώνουν όταν τα κράτη αναγνωρίζουν χωρίς αμφισβήτηση τη θεσμική συνέχεια, την αυτοδιοίκηση και τα ιστορικά δικαιώματα που έχουν κληρονομηθεί μέσα στους αιώνες.

Γι’ αυτό και η θέση που εκφράζεται προς τον Αρχιεπίσκοπο Σινά είναι απόλυτη: η Ιερά Κοινότητα και συνολικά η Αγιορειτική Αδελφότητα στέκονται στο πλευρό του ίδιου και των Σιναϊτών Πατέρων, ζητώντας να διατηρηθεί το υπάρχον καθεστώς αμετάβλητο.

«Ό,τι σεβάστηκαν δεκαέξι αιώνες Ιστορίας», είναι το μήνυμα που εκπέμπεται από τον Άθω, δεν μπορεί να ανατραπεί σήμερα μέσω μιας νέας νομικής κατασκευής.

Προειδοποίηση για «επικίνδυνο προηγούμενο» σε ολόκληρη την Ορθοδοξία

Η παρέμβαση της Ιεράς Κοινότητας δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις επιπτώσεις για τη Μονή Αγίας Αικατερίνης. Οι Αγιορείτες προειδοποιούν ότι πιθανή ανατροπή ενός τόσο παλαιού μοναστικού καθεστώτος θα μπορούσε να δημιουργήσει επικίνδυνο προηγούμενο για άλλους ιστορικούς ορθόδοξους θεσμούς.

Όπως επισημαίνουν, η διαφύλαξη του Σινά δεν αποτελεί μόνο υπόθεση της Σιναϊτικής Αδελφότητας. Αφορά συνολικά την Ορθοδοξία και μπορεί να έχει ευρύτερες συνέπειες για αρχαία Πατριαρχεία, ιστορικά μοναστικά ιδρύματα και ιερούς τόπους της Ανατολής.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η Ιερά Κοινότητα αντιμετωπίζει την υπόθεση ως ζήτημα που ξεπερνά κατά πολύ μια διμερή νομική ή περιουσιακή διαφορά.

Για τον Άθω, η τύχη της Μονής του Σινά αποτελεί ζήτημα που συνδέεται άμεσα με την ιστορική συνέχεια του ορθόδοξου μοναχισμού και με την προστασία θεσμών οι οποίοι έχουν επιβιώσει επί αιώνες μέσα σε εντελώς διαφορετικές πολιτικές και γεωπολιτικές συνθήκες.

Η φράση της επιστολής ότι «η δοκιμασία της Σιναϊτικής Αδελφότητας είναι και ημετέρα δοκιμασία» αποτυπώνει το επίπεδο της ανησυχίας στο Άγιο Όρος.

Παράλληλα, οι Αγιορείτες απευθύνονται ουσιαστικά και προς το αιγυπτιακό κράτος, καλώντας το να αναλογιστεί το ιστορικό βάρος των αποφάσεων που θα ληφθούν.

Η Αίγυπτος χαρακτηρίζεται χώρα μεγάλης ιστορίας και πολιτισμού και εκφράζεται η προσδοκία ότι θα επιλέξει να λειτουργήσει και στον 21ο αιώνα ως εγγυήτρια της ιστορικής συνέχειας της Μονής, όπως έπραξαν πριν από αυτήν πολλοί διαφορετικοί άρχοντες και επικυρίαρχοι.

Η διατύπωση αυτή έχει ιδιαίτερη πολιτική και διπλωματική βαρύτητα. Η Ιερά Κοινότητα αποφεύγει τη μετωπική αντιπαράθεση με το Κάιρο, καθιστά όμως σαφές ότι η οποιαδήποτε αλλαγή στην κυριότητα δεν θα θεωρηθεί μία απλή διοικητική διευθέτηση.

Αντιθέτως, θα εκληφθεί ως ανατροπή ενός ιστορικού καθεστώτος το οποίο διατηρήθηκε επί περίπου δεκαέξι αιώνες.

Στον πυρήνα της αγιορείτικης θέσης βρίσκεται ακριβώς η έννοια της συνέχειας. Η Ιερά Κοινότητα υποστηρίζει ότι η προστασία ενός τέτοιου θεσμού δεν μπορεί να εξαρτάται από τη βούληση μιας συγκεκριμένης κυβέρνησης ή από προσωρινές συμφωνίες.

Ο χαρακτήρας των δικαιωμάτων της Μονής πρέπει, κατά την ίδια, να παραμένει σταθερός ανεξάρτητα από πολιτικές αλλαγές, κυβερνήσεις ή μελλοντικούς συσχετισμούς.

Η ανησυχία για το μοντέλο της «διπλής κυριότητας» εδράζεται ακριβώς σε αυτό το σημείο. Η κυριότητα αποτελεί πλήρες εμπράγματο δικαίωμα. Η χρήση, από την άλλη πλευρά, μπορεί να εξαρτάται από όρους, περιορισμούς ή μελλοντικές κρατικές αποφάσεις.

Για την Ιερά Κοινότητα, συνεπώς, η μετατροπή της Μονής από κύριο της περιουσίας της σε χρήστη περιουσίας που θα ανήκει στο αιγυπτιακό κράτος θα αποτελούσε ουσιαστική και όχι τυπική αλλαγή.

Το μήνυμα προς όλες τις πλευρές είναι ότι η ιστορική κατοχύρωση της Μονής δεν πρέπει να αντικατασταθεί από σύγχρονες διευθετήσεις που θα μπορούσαν να αποδειχθούν ευάλωτες σε μελλοντικές πολιτικές αποφάσεις.

Η Ιερά Κοινότητα κλείνει την επιστολή της με έκφραση πίστης ότι η Αγία Αικατερίνη θα συνεχίσει να προστατεύει τη Μονή και την Αδελφότητά της, ενώ εύχεται στον νέο Αρχιεπίσκοπο να έχει δύναμη για τη βαριά ιστορική ευθύνη που αναλαμβάνει.

Πέρα, ωστόσο, από το εκκλησιαστικό και πνευματικό περιεχόμενο, το πολιτικό μήνυμα της παρέμβασης είναι δύσκολο να παρερμηνευθεί: το Άγιο Όρος δεν αποδέχεται καμία λύση που θα μεταβάλει το ιδιοκτησιακό και θεσμικό καθεστώς της Μονής Σινά.

Η επιστολή των είκοσι Μονών θέτει έτσι ένα σαφές όριο στις συζητήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη. Για τους Αγιορείτες, η διατήρηση του status quo σημαίνει διατήρηση της κυριότητας, της αυτονομίας και των ιστορικών δικαιωμάτων της Σιναϊτικής Αδελφότητας όπως αυτά έχουν διαμορφωθεί και αναγνωριστεί μέσα στους αιώνες.

Και αυτό είναι το κρίσιμο σημείο της παρέμβασης: η ιστορική ιδιοκτησία δεν μπορεί να μετατραπεί σε μία κρατικά παραχωρούμενη χρήση και ταυτόχρονα να παρουσιάζεται αυτή η αλλαγή ως προστασία του ίδιου καθεστώτος. Για το Άγιο Όρος πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα.