Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε χθες, Τετάρτη 6 Μαΐου, ότι θεωρεί «πολύ πιθανή» την επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν, μια τοποθέτηση που προκάλεσε άμεση αποκλιμάκωση στις τιμές του πετρελαίου και ισχυρή άνοδο στα διεθνή χρηματιστήρια. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος διατήρησε ανοιχτή την απειλή νέων στρατιωτικών πληγμάτων σε περίπτωση που η Τεχεράνη απορρίψει την πρόταση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ ανέφερε ότι οι επαφές των τελευταίων 24 ωρών ήταν ιδιαίτερα θετικές και ότι η πιθανότητα συμφωνίας είναι πλέον αυξημένη. Η δήλωσή του ήρθε σε συνέχεια προηγούμενης ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social, όπου είχε εμφανιστεί αισιόδοξος για την προοπτική τερματισμού της κρίσης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι, εφόσον το Ιράν αποδεχθεί όσα έχουν συμφωνηθεί, η επιχείρηση «Επική Οργή» θα τερματιστεί. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι, σε αντίθετη περίπτωση, οι βομβαρδισμοί θα επαναληφθούν με πολύ μεγαλύτερη ένταση από την προηγούμενη φάση των επιχειρήσεων.
Η αναφορά του αφορά τον πόλεμο που εξαπέλυσαν αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας στις 28 Φεβρουαρίου και συνεχίστηκε έως την κήρυξη κατάπαυσης του πυρός στις 8 Απριλίου. Η προσωρινή εκεχειρία παραμένει εύθραυστη, ενώ οι κινήσεις των τελευταίων ημερών δείχνουν ότι η στρατιωτική πίεση εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ως βασικό εργαλείο των αμερικανικών διαπραγματεύσεων.
Η στάση της Τεχεράνης και οι επιφυλάξεις για την αμερικανική πρόταση
Από την πλευρά του Ιράν, ο βασικός διαπραγματευτής και πρόεδρος του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι επιδιώκει την παράδοση της Τεχεράνης μέσα από μια νέα στρατηγική, στόχος της οποίας, όπως είπε, είναι να διαρραγεί η συνοχή της χώρας.
Παρά τις σκληρές δηλώσεις, η ιρανική πλευρά δεν έκλεισε την πόρτα στις συνομιλίες. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, ανέφερε ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να εξετάζει το αμερικανικό σχέδιο και την πρόταση που έχει τεθεί στο τραπέζι.
Η διπλωματική αυτή στάση αφήνει περιθώριο για συνέχιση των επαφών, παρά την υψηλή ένταση στο πεδίο. Η Τεχεράνη εμφανίζεται να σταθμίζει το περιεχόμενο της πρότασης, την πίεση των στρατιωτικών εξελίξεων, την οικονομική επίπτωση του αποκλεισμού και την εσωτερική κοινωνική κόπωση από τη σύγκρουση.
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, η διαπραγμάτευση συνδέεται άμεσα με την κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ, τη ναυτική ασφάλεια, τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και τη δυνατότητα επαναφοράς της κανονικής ροής εμπορικών και ενεργειακών μεταφορών στην περιοχή.
Ανοδική αντίδραση στις αγορές και πτώση στο πετρέλαιο
Οι διεθνείς αγορές επέλεξαν να δώσουν βάρος στο αισιόδοξο σενάριο. Η Γουόλ Στριτ έκλεισε με καθαρή άνοδο, ακολουθώντας το θετικό κλίμα που είχε ήδη διαμορφωθεί στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια. Αντίστοιχα, στις πρώτες συναλλαγές στα ασιατικά χρηματιστήρια, οι δείκτες κινήθηκαν έντονα ανοδικά.
Η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας υποχώρησε σχεδόν κατά 8%, στα 101,27 δολάρια, απομακρυνόμενη από τα επίπεδα των 126 δολαρίων όπου είχε βρεθεί τις προηγούμενες ημέρες. Η αντίδραση αυτή δείχνει πόσο άμεσα επηρεάζονται οι αγορές ενέργειας από κάθε ένδειξη αποκλιμάκωσης στη σύγκρουση ΗΠΑ - Ιράν.
Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει προχθές, Τρίτη, ότι λαμβάνοντας υπόψη τη μεγάλη στρατιωτική επιτυχία των ΗΠΑ και την πρόοδο προς μια τελική συμφωνία με Ιρανούς αντιπροσώπους, αποφάσισε να αναστείλει για σύντομο διάστημα τη στρατιωτική επιχείρηση που είχε ξεκινήσει μία ημέρα νωρίτερα.
Η συγκεκριμένη επιχείρηση είχε στόχο να συνοδεύσει εκατοντάδες αποκλεισμένα εμπορικά πλοία ώστε να εξέλθουν από τον Κόλπο μέσω του Στενού του Ορμούζ, υπό την προστασία αμερικανικών πολεμικών σκαφών. Η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά κλείσει το στρατηγικό αυτό πέρασμα από την έναρξη του πολέμου, ο οποίος έχει προκαλέσει χιλιάδες νεκρούς, κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο.
Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον διατηρεί τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, που ξεκίνησε στις 13 Απριλίου. Το Πεντάγωνο ανακοίνωσε χθες ότι εξουδετερώθηκε ιρανικό πετρελαιοφόρο το οποίο επιχείρησε να σπάσει τον αποκλεισμό, έπειτα από πλήγμα στο πηδάλιό του.
Στην περιοχή του Κόλπου κινήθηκε και το γαλλικό αεροπλανοφόρο Charles De Gaulle, το οποίο, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, πήρε θέση στην ευρύτερη ζώνη επιχειρήσεων. Η Γαλλία και η Βρετανία εμφανίζονται έτοιμες να συμμετάσχουν σε μηχανισμό εγγύησης της ασφάλειας του Στενού του Ορμούζ, εφόσον υπάρξει συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.
Διπλωματικό παζάρι στον ΟΗΕ και στρατιωτική ένταση σε Λίβανο και Ισραήλ
Στον ΟΗΕ, οι Ηνωμένες Πολιτείες και σύμμαχοί τους από τα βασίλεια του Κόλπου έχουν καταρτίσει σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας, το οποίο ζητεί από την Τεχεράνη να σταματήσει τις επιθέσεις, να αποκαλύψει πού έχουν ποντιστεί θαλάσσιες νάρκες και να απέχει από την επιβολή τελών διέλευσης στο Στενό του Ορμούζ.
Σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, η ψηφοφορία αναμένεται τις επόμενες ημέρες. Σε αυτό το στάδιο παραμένει ασαφής η στάση που θα τηρήσουν η Ρωσία και η Κίνα, καθώς η θέση τους μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την τύχη του σχεδίου απόφασης.
Η έναρξη της αμερικανικής επιχείρησης τη Δευτέρα στο Στενό του Ορμούζ συνοδεύτηκε από ανταλλαγές πυρών στη θάλασσα ανάμεσα σε ιρανικές και αμερικανικές δυνάμεις, καθώς και από επιθέσεις που αποδόθηκαν στο Ιράν κατά των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ύστερα από εβδομάδες σχετικής ηρεμίας.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαμπάζ Σαρίφ, η χώρα του οποίου φιλοξένησε τον πρώτο και μέχρι στιγμής μοναδικό άκαρπο γύρο απευθείας συνομιλιών ΗΠΑ - Ιράν στις 11 Απριλίου, εξέφρασε την ελπίδα ότι η τρέχουσα διπλωματική ώθηση θα οδηγήσει σε διαρκή ειρήνη.
Στο εσωτερικό του Ιράν, η κοινωνική πίεση γίνεται αισθητή. Κάτοικοι της Τεχεράνης περιγράφουν κλίμα απογοήτευσης και έντονης ψυχολογικής κόπωσης, καθώς η παρατεταμένη αβεβαιότητα, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και οι οικονομικές συνέπειες έχουν επιβαρύνει την καθημερινότητα.
Στο Ισραήλ, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι η χώρα του είναι έτοιμη για όλα τα σενάρια στο Ιράν. Ο αρχηγός του ισραηλινού στρατού, υποστράτηγος Εγιάλ Ζαμίρ, ανέφερε επίσης ότι οι ένοπλες δυνάμεις είναι έτοιμες να επανεκκινήσουν ισχυρή επιχείρηση εάν χρειαστεί.
Στο άλλο μεγάλο μέτωπο της σύγκρουσης, στον Λίβανο, ο ισραηλινός στρατός πραγματοποίησε βομβαρδισμό στη Βηρυτό με στόχο ανώτερο αξιωματικό επίλεκτης μονάδας του στρατιωτικού βραχίονα της Χεζμπολάχ. Πηγές του Γαλλικού Πρακτορείου στο σιιτικό κίνημα, το οποίο πρόσκειται στο Ιράν, επιβεβαίωσαν ότι σκοτώθηκε κορυφαίο στέλεχος της δύναμης Ραντουάν.
Ο βομβαρδισμός ήταν ο πρώτος στη λιβανική πρωτεύουσα από την ανακοίνωση κατάπαυσης του πυρός στις 17 Απριλίου. Το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου κατέγραψε τουλάχιστον 11 νεκρούς από ισραηλινά πλήγματα στο νότιο και ανατολικό τμήμα της χώρας, παρά την υποτιθέμενη ανακωχή που είχε επιβληθεί με αμερικανική παρέμβαση.
Από την πλευρά του, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε ύποπτο εναέριο στόχο που κατευθυνόταν προς βόρειο τομέα του Ισραήλ από τον Λίβανο, γεγονός που οδήγησε στην ενεργοποίηση σειρήνων συναγερμού κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η διπλωματική κινητικότητα γύρω από το Ιράν εξελίσσεται παράλληλα με συνεχιζόμενη στρατιωτική ένταση σε πολλαπλά μέτωπα.
