ΗΠΑ – Ιράν: Πώς μια αμερικανική επίθεση πλήττει τα κινεζικά συμφέροντα στη Μέση Ανατολή

Η αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα και η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο διαμόρφωσαν νέα δεδομένα για την επιρροή της Κίνα στη Λατινική Αμερική. Το Πεκίνο διατηρούσε στενή ενεργειακή και χρηματοδοτική συνεργασία με το Καράκας, απορροφώντας περίπου το 80% των εξαγωγών πετρελαίου της χώρας και παρέχοντας σημαντική δανειακή στήριξη για έργα υποδομών. Παρά τις δημόσιες τοποθετήσεις υπέρ της κυριαρχίας της Βενεζουέλας, η Κίνα περιορίστηκε σε διπλωματικές αντιδράσεις.

Στο επίκεντρο της κινεζικής ανησυχίας βρίσκεται πλέον το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης των Ηνωμένες Πολιτείες κατά του Ιράν. Το Πεκίνο διατηρεί με την Τεχεράνη στρατηγική εταιρική σχέση με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, βασισμένη στην ενέργεια, στο εμπόριο και στη σύγκλιση θέσεων ως προς τον περιορισμό της αμερικανικής επιρροής στην περιοχή.

Η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο του Ιράν. Το 2022 οι ιρανικές εξαγωγές προς την Κίνα ανήλθαν σε περίπου 22 δισ. δολάρια, ενώ οι κινεζικές εξαγωγές προς το Ιράν διαμορφώθηκαν σε περίπου 15 δισ. δολάρια. Οι ροές πετρελαίου είναι κομβικές. Το 2025, σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών μέσων, πάνω από το 80% του ιρανικού αργού που διακινήθηκε δια θαλάσσης κατευθύνθηκε στην Κίνα, αντιστοιχώντας σε περίπου 1,38 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Η διπλωματική παρουσία της Κίνας στον Κόλπο ενισχύθηκε με τη μεσολάβηση για την επαναπροσέγγιση Σαουδική Αραβία–Ιράν το 2023. Σε θεσμικό επίπεδο, το Ιράν εντάχθηκε πλήρως στον Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης και στους BRICS, εξέλιξη που αποτυπώνει την πολιτική σύγκλιση. Παράλληλα, Πεκίνο και Τεχεράνη συμμετέχουν σε κοινές ναυτικές ασκήσεις με τη Ρωσία, ενώ η Κίνα έχει τοποθετηθεί υπέρ της διπλωματικής διαχείρισης του πυρηνικού ζητήματος.

Η Ουάσιγκτον έχει επιδιώξει επανειλημμένα να περιορίσει τα έσοδα της Τεχεράνης μέσω πίεσης στις πετρελαϊκές ροές προς την Κίνα. Ενδεχόμενη στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις ενεργειακές προμήθειες και να οδηγήσει σε νέες εμπορικές παρεμβάσεις.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ενισχύσει την οικονομική πίεση προς το Ιράν, με έμφαση στις πωλήσεις πετρελαίου προς την Κίνα. Στη συνάντησή του στον Λευκό Οίκο με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου συμφωνήθηκε περαιτέρω αυστηροποίηση της στάσης έναντι της Τεχεράνης.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ επιδιώκουν τη διατήρηση κρίσιμων εμπορικών ροών, όπως εκείνων που αφορούν σπάνιες γαίες, και την ομαλή προετοιμασία επερχόμενης συνόδου στο Πεκίνο. Η πιθανότητα στρατιωτικής σύγκρουσης στο Ιράν ενδέχεται να επηρεάσει ευρύτερα το πλαίσιο των σινοαμερικανικών σχέσεων και τις ενεργειακές ισορροπίες στην περιοχή.