ΗΠΑ και Ιράν απομακρύνονται από κάθε διπλωματική διέξοδο

Καταιγιστικές είναι οι εξελίξεις στο μέτωπο ΗΠΑ–Ιράν, την ώρα που η διπλωματία επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται και η ένταση στη Μέση Ανατολή λαμβάνει ολοένα πιο επικίνδυνες διαστάσεις. Λίγο πριν από τις τέσσερις το απόγευμα, ώρα Ελλάδας, σήμερα Τετάρτη 25 Μαρτίου, η επίσημη ιρανική τηλεόραση μετέδωσε την κατηγορηματική απόρριψη της Τεχεράνης στο σχέδιο των 15 σημείων που αποδίδεται στον Ντόναλντ Τραμπ.

Η εικόνα που διαμορφώνεται παραπέμπει πλέον σε μια ευρύτερη διολίσθηση της περιοχής προς παρατεταμένη αστάθεια, καθώς μέσα σε λίγες ώρες οι εντάσεις πολλαπλασιάζονται και τα μέτωπα διευρύνονται. Το πρωί, το υπουργείο Άμυνας του Κουβέιτ εξέδωσε προειδοποίηση προς τους πολίτες για πιθανή διαρροή ραδιενέργειας από γειτονικές περιοχές, εν μέσω των εξελίξεων στη σύγκρουση Ιράν–Ισραήλ–ΗΠΑ. Η ανακοίνωση αυτή τροφοδότησε ακόμη περισσότερο τα σενάρια ότι η ανάπτυξη αμερικανικών ειδικών δυνάμεων στην περιοχή συνδέεται με αυξημένους φόβους για πυρηνικό ή ραδιενεργό επεισόδιο. Την ίδια στιγμή, το υπουργείο Εσωτερικών του Μπαχρέιν κάλεσε τους πολίτες να προετοιμαστούν για ενδεχόμενο κατάστασης έκτακτης ανάγκης, ζητώντας τους να γεμίσουν τα οχήματά τους με καύσιμα και να έχουν πλήρως φορτισμένα τα κινητά τους τηλέφωνα.

Στο πεδίο των μυστικών υπηρεσιών σημειώθηκε μία από τις σοβαρότερες διαρροές που έχουν αποδοθεί ποτέ στη Μοσάντ, καθώς η ομάδα χάκερ Handala έδωσε στη δημοσιότητα 14 gigabytes εμπιστευτικών εγγράφων και προσωπικών αρχείων του πρώην διευθυντή της υπηρεσίας, Ταμίρ Πάρντο. Στο Ιράκ, οι αρχές έδωσαν το πράσινο φως στον στρατό και στις δυνάμεις της Χασντ αλ-Σαάμπι να χρησιμοποιήσουν όλα τα αναγκαία μέσα για την απόκρουση επιθέσεων κατά των θέσεών τους. Όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του αρχιστρατήγου Σαμπάχ αλ-Νααμάν, ύστερα από συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, η απόφαση ελήφθη εξαιτίας της αυξημένης συχνότητας των επιθέσεων, τις οποίες η Βαγδάτη χαρακτηρίζει ευθέως παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας.

Ο ιρακινός στρατός έχει πλέον εξουσιοδότηση να απαντά σε αεροπορικά πλήγματα, πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, επικαλούμενος το δικαίωμα της αυτοάμυνας. Στο διπλωματικό παρασκήνιο, ο πρώην Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ Jake Sullivan υποστήριξε ότι «οι διαπραγματευτές μας απλώς δεν κατάλαβαν την αξία αυτού που τους προσέφεραν οι Ιρανοί» λίγες μόλις ημέρες πριν αρχίσουν οι αμερικανικές επιδρομές. Στο προσκήνιο επανήλθε και ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν, ο οποίος υποστήριξε ότι «όλοι στη Μέση Ανατολή κάνουν λάθος». Στο μεταξύ, επανέρχονται και τα ερωτήματα για τις υποσχέσεις περί οπλικών συστημάτων προς την Ελλάδα, οι οποίες ουδέποτε υλοποιήθηκαν.

Σύμφωνα με πληροφορίες της Washington Post, στην Ουάσιγκτον εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο κατάληψης της ιρανικής νήσου Χαργκ, του σημαντικότερου κόμβου εξαγωγών πετρελαίου της χώρας. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το νησί θα μπορούσε να καταληφθεί σχετικά γρήγορα από χερσαίες δυνάμεις, η παραμονή όμως εκεί θα συνοδευόταν από διαρκείς επιθέσεις με ιρανικά drones και πυραύλους. Παράλληλα, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ ανακοίνωσε την αναβολή της προγραμματισμένης συνάντησής του στη Σαουδική Αραβία, εξαιτίας της κλιμάκωσης της κρίσης.

Στο διπλωματικό επίπεδο, πληροφορίες της τελευταίας ώρας από διεθνή μέσα αναφέρουν ότι η Τουρκία, η Αίγυπτος και το Πακιστάν επιχειρούν να μεσολαβήσουν ώστε να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη. Οι προσπάθειες αυτές προσκρούουν, ωστόσο, σε βαθύτατες αντιθέσεις, καθώς οι δύο πλευρές διατηρούν πλήρως αντικρουόμενες θέσεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταθέσει ένα σχέδιο 15 σημείων για τον τερματισμό της σύγκρουσης, βασισμένο σε παλαιότερες απαιτήσεις της διοίκησης Τραμπ.

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη απορρίπτει στην πράξη τη διαδικασία συμφωνίας, με εκπρόσωπο του στρατού να δηλώνει ότι «οι ΗΠΑ διαπραγματεύονται με τον εαυτό τους» στην προσπάθειά τους να διαφύγουν από μια στρατηγική ήττα. Ταυτόχρονα, χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εμφανίζονται έντονα ανήσυχες απέναντι στο ενδεχόμενο μιας συμφωνίας και ασκούν πιέσεις προς την Ουάσιγκτον για συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων έως ότου το Ιράν αποδυναμωθεί πλήρως.

Στο επιχειρησιακό πεδίο, το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι ολοκλήρωσε νέο κύμα αεροπορικών επιδρομών εναντίον υποδομών που συνδέονται με το ιρανικό καθεστώς στην Τεχεράνη. Την ίδια ώρα, ιρανικός πύραυλος έπεσε κοντά στον μεγαλύτερο σταθμό παραγωγής ενέργειας του Ισραήλ, εντείνοντας την ανησυχία για την ασφάλεια κρίσιμων υποδομών. Παράλληλα, χώρες του Κόλπου καταγγέλλουν επιθέσεις με drones και πυραύλους, ενώ μία από αυτές φέρεται να έπληξε το διεθνές αεροδρόμιο του Κουβέιτ.

Στο Ιράκ, η ένταση παραμένει στα ύψη. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει σε επίσημη διαμαρτυρία προς τις Ηνωμένες Πολιτείες έπειτα από πλήγμα σε στρατιωτική κλινική, το οποίο, σύμφωνα με τη Βαγδάτη, στοίχισε τη ζωή σε επτά στρατιώτες. Ο αμερικανικός στρατός ανέφερε ότι το περιστατικό τελεί υπό διερεύνηση.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και οι πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες το Ιράν φέρεται να στρατολογεί πρόσωπα μέσω διαδικτύου για τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη, ακόμη και μέσω δημιουργίας ψεύτικων οργανώσεων που θα αναλαμβάνουν την ευθύνη επιθέσεων κατά εβραϊκών στόχων.

Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, οι τιμές του πετρελαίου κινούνται πτωτικά, με το Brent να υποχωρεί προς τα 95 δολάρια το βαρέλι. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Γερουσία απέρριψε για τρίτη φορά μέσα στον ίδιο μήνα απόπειρα περιορισμού της στρατιωτικής εκστρατείας κατά του Ιράν, προσφέροντας στην πράξη πολιτική κάλυψη για τη συνέχιση των επιχειρήσεων.

Η κατάσταση παραμένει απολύτως ρευστή, με τις εστίες ανάφλεξης να πληθαίνουν και τη διπλωματία να εμφανίζεται αδύναμη να καλύψει το χάσμα. Το ενδεχόμενο μιας γενικευμένης περιφερειακής, ακόμη και διεθνούς σύρραξης, έχει πλέον περάσει από τη σφαίρα των προειδοποιήσεων στη ζώνη του υπαρκτού κινδύνου, καθώς κάθε νέα κίνηση στο πεδίο ή στο παρασκήνιο είναι ικανή να πυροδοτήσει αλυσιδωτές εξελίξεις χωρίς επιστροφή.

Η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ βυθίζονται σε στρατηγική σκουληκότρυπα καθώς η Τεχεράνη ετοιμάζει ασύμμετρη απάντηση χωρίς όρια

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ φαίνεται να εισέρχονται σε μια ιστορικών διαστάσεων στρατηγική σκουληκότρυπα στη Μέση Ανατολή, καθώς βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα κύμα αντιποίνων από τον ιρανικό στρατό που αποκτά ολοένα πιο απειλητικά χαρακτηριστικά. Όσο η αντιπαράθεση με την Τεχεράνη κλιμακώνεται, τόσο η απάντηση του Ιράν γίνεται σκληρότερη, πιο αμείλικτη και κυρίως βαρύτερη σε κόστος για τον αμερικανοϊσραηλινό συνασπισμό, με τους Φρουρούς της Επανάστασης να εμφανίζονται προετοιμασμένοι για ασύμμετρη δράση ακόμη και απέναντι στο ακραίο σενάριο μιας χερσαίας απόβασης αμερικανικών στρατευμάτων στην περιοχή.

Σύμφωνα με όσα μεταδίδουν ρωσικά μέσα ενημέρωσης επικαλούμενα το ιρανικό δίκτυο IRIB, η Τεχεράνη εμφανίζεται πλέον έτοιμη να απαντήσει με αστραπιαία χερσαία επέμβαση στις ακτές των Εμιράτων και του Μπαχρέιν. Εφόσον το συγκεκριμένο σενάριο του ιρανικού επιτελείου ενεργοποιηθεί, η απέναντι όχθη του Hormuz θα μπορούσε να περάσει υπό τον έλεγχο ιρανικών κομμάντος, ενώ τα στρατηγικής σημασίας Στενά απειλούνται να μετατραπούν σε θαλάσσιο τάφο για τις αμερικανικές δυνάμεις.

Σε περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρήσουν σε χερσαία επιχείρηση, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση IRIB, σχεδιάζουν την κατάληψη των ακτογραμμών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Μπαχρέιν. Αυτό, ωστόσο, συνιστά μόνο ένα τμήμα ενός ευρύτερου επιχειρησιακού σχεδίου. Το Συμβούλιο Άμυνας του Ιράν ανακοίνωσε ότι προετοιμάζει ναρκοθέτηση του Περσικού Κόλπου σε περίπτωση οποιασδήποτε παραβίασης των ακτών ή των νησιών του. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η χρήση κάθε τύπου ναρκών, συμπεριλαμβανομένων πλωτών ναρκών που μπορούν να αναπτυχθούν ακόμη και απευθείας από την ακτή. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα οδηγούσε σε πλήρη αποκλεισμό των Στενών του Hormuz, της σημαντικότερης οδού για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, με την Τεχεράνη να αφήνει ταυτόχρονα ανοιχτό ένα περιορισμένο παράθυρο διέλευσης μόνο για χώρες που δεν θεωρούνται εχθρικές προς το Ιράν και μόνον έπειτα από συνεννόηση.

🇮🇷 IF USA INVADES, IRAN WILL TAKE UAE AND BAHRAIN

Iranian analyst on Sepehr TV: Iran's armed forces are 100% ready to execute coastal operations and seize the shorelines of Bahrain and the UAE if America makes a mistake in the region.

"Landing on the shores of the UAE and… pic.twitter.com/7GvEb523Uw

— DD Geopolitics (@DD_Geopolitics) March 25, 2026

Παράλληλα, ιρανική στρατιωτική πηγή προειδοποίησε ότι εφόσον οι εχθρικές δυνάμεις, δηλαδή οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, επιχειρήσουν χερσαία ή ναυτική δράση εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η Τεχεράνη θα μπορούσε να ανοίξει νέα μέτωπα, μεταξύ των οποίων και ένα επικίνδυνο πεδίο έντασης στο Bab el-Mandeb, το στρατηγικό πέρασμα ανάμεσα στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν. Η ίδια πηγή υποστήριξε ότι το Ιράν είναι απολύτως έτοιμο να ανεβάσει το επίπεδο της αναμέτρησης και προειδοποίησε την Ουάσιγκτον ότι κάθε απόπειρα επιβολής ομαλότητας στα Στενά του Hormuz, τα οποία ήδη αποτελούν πεδίο υψηλής έντασης για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, μπορεί να οδηγήσει σε νέα θαλάσσια κρίση στο Bab el-Mandeb.

Η αναφορά σε αυτό το πέρασμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς πρόκειται για ένα εξίσου κρίσιμο σημείο του θαλάσσιου εμπορίου, που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τα ύδατα του Ινδικού Ωκεανού. Ένας έλεγχος ή ακόμη και μια σοβαρή αποσταθεροποίηση αυτής της περιοχής από την ιρανική πλευρά θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν ακόμη τεράστιο πονοκέφαλο για τις παγκόσμιες ναυτιλιακές εταιρείες και να προκαλέσει νέα γεωπολιτική ανάφλεξη με παγκόσμιες συνέπειες. Η Τεχεράνη διαμηνύει ότι είναι έτοιμη να υπερασπιστεί με κάθε μέσο τα συμφέροντά της, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ βρίσκονται αντιμέτωποι με ολοένα ασφυκτικότερη πίεση να διαχειριστούν την κρίση χωρίς να την οδηγήσουν σε γενικευμένη ανάφλεξη που θα πλήξει την παγκόσμια οικονομία και την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών.

Για τις μοναρχίες του πετροδολαρίου στον Κόλπο, τα μηνύματα μόνο ανησυχία μπορούν να προκαλέσουν. Ο όρος «μη εχθρικές χώρες», όπως χρησιμοποιείται στο παρόν πλαίσιο, αφήνει εκτός κάδρου ευθέως τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και τους συμμάχους τους. Η κλιμάκωση εντείνεται μάλιστα ενώ συνεχίζονται οι αναφορές σε διαπραγματευτικές διεργασίες, τις οποίες η Ουάσιγκτον επιχειρεί να συνδυάσει με στρατιωτική πίεση. Την ίδια στιγμή, δημοσιεύματα επαναφέρουν το ενδεχόμενο αμερικανικής απόβασης στο νησί Kharg, γεγονός που θα άνοιγε ένα νέο, εξαιρετικά επικίνδυνο κεφάλαιο στην κρίση.

Υπενθυμίζεται ότι πριν από λίγες ημέρες ο Donald Trump είχε απευθύνει στο Ιράν τελεσίγραφο 48 ωρών απαιτώντας το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, συνοδεύοντας την απαίτηση αυτή με απειλές για πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές. Για τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, που έως σήμερα θεωρούσαν ότι βρίσκονται υπό την ασφάλεια της αμερικανικής ομπρέλας, οι εξελίξεις αυτές μόνο αίσθημα σιγουριάς δεν προκαλούν. Ο Περσικός Κόλπος έχει πλέον περάσει σε μια φάση όπου η διπλωματία παραμερίζεται και τη θέση της καταλαμβάνει μια επίδειξη ισχύος με αβέβαιη κατάληξη και ανυπολόγιστο κόστος.

Η ασυμμετρία της σύγκρουσης και η δύσβατη έξοδος του Τραμπ από τον πόλεμο με το Ιράν

Στον πυρήνα της παρούσας σύγκρουσης δεσπόζει ένα φαινόμενο βαθιάς ασυμμετρίας, καθώς στο καθαρά στρατιωτικό επίπεδο η ζυγαριά ενδέχεται να γέρνει συντριπτικά υπέρ των Ηνωμένων Πολιτειών, στο στρατηγικό όμως πεδίο η δυναμική μετατοπίζεται προς την Τεχεράνη. Η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ αποδομούν καθημερινά κρίσιμες ιρανικές αμυντικές δυνατότητες, οι αποδόσεις όμως αυτής της πίεσης φθίνουν όσο οι επιχειρήσεις παρατείνονται, με αποτέλεσμα όσο διευρύνεται η χρονική διάρκεια της αναμέτρησης τόσο περισσότερο να ευνοείται το Ιράν, το οποίο κατορθώνει να μεταφέρει διαρκώς αυξανόμενο κόστος στην παγκόσμια οικονομία και ταυτόχρονα να φθείρει τη δημοφιλία του Αμερικανού προέδρου.

Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί ο Ντόναλντ Τραμπ αναζητεί μια διέξοδο που να μπορεί να παρουσιαστεί ως αξιοπρεπής υποχώρηση. Η πιο πρόσφατη ένδειξη αυτής της τάσης υπήρξε η πίεση που άσκησε προς το Ισραήλ ώστε να εγκαταλείψει τις επιχειρήσεις στον Λίβανο, μια παρέμβαση που προκάλεσε εμφανή δυσφορία στην ισραηλινή πλευρά. Το κατά πόσον η παρέμβασή του θα εισακουστεί μένει ανοιχτό, το μήνυμα ωστόσο εκπέμπεται με σαφήνεια και αποκαλύπτει ότι επιθυμεί να διακηρύξει μια εντυπωσιακή αμερικανική νίκη και στη συνέχεια να αποχωρήσει.

Εφόσον οι στόχοι του πολέμου περιοριστούν σε όσα ήδη έχουν επιτευχθεί, όπως εξήγησε προ ημερών ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio, η εικόνα καθίσταται σαφώς πιο διαχειρίσιμη, καθώς ο ιρανικός στόλος αποσυντίθεται και η πυραυλική απειλή της χώρας περιορίζεται αισθητά. Πρόκειται όμως για μια νίκη χωρίς ουσιαστικό βάθος, για μια επιτυχία που παραπέμπει περισσότερο σε στρατηγική ήττα, από τη στιγμή που πλέον απειλείται ακόμη και η υδροδότηση των κρατών του Περσικού Κόλπου.

Το πρώτο και κρισιμότερο στοιχείο είναι ότι το καθεστώς, το οποίο υποτίθεται πως βρισκόταν στο στόχαστρο ανατροπής, παραμένει στη θέση του. Ο νέος ηγέτης του χαρακτήρισε τις εξελίξεις «απαράδεκτες», παρά το γεγονός ότι έχει προηγηθεί η δολοφονία του προκατόχου του και σειράς κορυφαίων αξιωματούχων. Το Ιράν παραμένει σε μεγάλο βαθμό όρθιο, με ακόμη μεγαλύτερη επιμονή ως προς τον εμπλουτισμό ουρανίου και το βαλλιστικό του πρόγραμμα, γεγονός που καταδεικνύει ότι η υπόθεση αυτή απέχει παρασάγγας από ένα σενάριο τύπου Βενεζουέλας.

Το δεύτερο στοιχείο είναι ότι το ιρανικό καθεστώς αποκτά πλέον κάθε λόγο να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές του δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένου του βαλλιστικού οπλοστασίου, και ταυτόχρονα να επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, δηλαδή του μοναδικού μέσου που θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι στο ενδεχόμενο δολοφονίας του υιού Khamenei. Στην Τεχεράνη αντιλαμβάνονται πλήρως ότι ο Kim Jong-un και η Βόρεια Κορέα απολαμβάνουν ακριβώς αυτού του είδους την ασυλία.

Οι Ισραηλινοί και τα κράτη του Περσικού Κόλπου έχουν πλήρη επίγνωση αυτού του δεδομένου, γι’ αυτό και επιθυμούν με τόση ένταση τη συνέχιση των επιχειρήσεων, ασκώντας ασφυκτική πίεση στον Λευκό Οίκο ώστε να παραταθούν έως την επίτευξη του τελικού σκοπού. Το πρόβλημα είναι ότι η καταστροφή των 440 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου, που κατά πάσα πιθανότητα φυλάσσονται στις οχυρωμένες εγκαταστάσεις του Isfahan, αποτελεί επιχείρηση εξαιρετικά υψηλής δυσκολίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται, πάντως, απρόθυμος να εμπλακεί σε αυτή την κατεύθυνση, γνωρίζοντας ότι θα απαιτούνταν μια ακραία επικίνδυνη επιχείρηση καταδρομέων. Το γεγονός μάλιστα ότι έχει πάψει να αναφέρεται συστηματικά στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και δηλώνει ότι έχει λάβει διαβεβαιώσεις από τους Ιρανούς πως δεν θα αποκτήσουν πυρηνικά όπλα, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη επιβεβαίωση από την Τεχεράνη, ενισχύει την εντύπωση ότι ο συγκεκριμένος στόχος έχει ήδη μετακινηθεί εκτός του επιχειρησιακού του ορίζοντα.

Υπάρχει και ένα τρίτο κρίσιμο σημείο. Καθώς τα αποθέματα βαλλιστικών όπλων του Ιράν μειώνονται δραστικά, η Τεχεράνη στρέφεται με αυξανόμενη ένταση στη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών μετά το πρώτο δεκαπενθήμερο των συγκρούσεων, ενώ αρκούν σχετικά περιορισμένα μέσα για να προκληθούν εκτεταμένες ανατροπές. Η δυνατότητα παραγωγής drones στηρίζεται σε εγχώρια τεχνογνωσία, γεγονός που συντηρεί μια μόνιμη και επίμονη απειλή για τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ. Μια τέτοια απειλή δεν εξαλείφεται χωρίς διαρκείς βομβαρδισμούς μονίμου χαρακτήρα ή χωρίς χερσαίες επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας.

Παρά το γεγονός ότι μια λύση εξόδου με απολύτως περιορισμένους τελικούς στόχους θα μπορούσε να εκληφθεί ως απογοητευτική, ο Τραμπ φαίνεται πως κλίνει προς αυτή την επιλογή. Το πρόβλημα εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο θα κατορθώσει να την παρουσιάσει στο εσωτερικό ακροατήριο, ώστε να περιορίσει το πολιτικό κόστος μιας αποτυχίας που δύσκολα κρύβεται.

Την ίδια στιγμή, οι θέσεις των εμπλεκομένων εμφανίζονται ουσιαστικά ασύμβατες. Το Ισραήλ δεν δείχνει καμία διάθεση διακοπής των επιχειρήσεων και επιδεικνύει πολύ μεγαλύτερη ανοχή απέναντι στην κλιμάκωση και το χάος σε σχέση με τα όρια που αποδέχεται ο Τραμπ. Συνεχίζει δολοφονικά πλήγματα εναντίον συγκεκριμένων προσώπων και βομβαρδίζει ιρανικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στα περίχωρα της Τεχεράνης, προκαλώντας τέτοια ενόχληση στον Λευκό Οίκο ώστε να μεταφέρεται στο Τελ Αβίβ η απαίτηση να μη στοχεύσει στο εξής ιρανικές υποδομές.

Με τη Hezbollah σε φάση υποχώρησης και την κυβέρνηση του Λιβάνου να ζητεί συλλήψεις, οι Ισραηλινοί θεωρούν ότι καταγράφουν απτή πρόοδο στο λιβανικό μέτωπο. Υπό αυτές τις συνθήκες, η διακοπή των επιχειρήσεων μοιάζει εξαιρετικά απίθανη. Παράλληλα, ενώ οι Αμερικανοί έχουν αποδείξει, όπως συνέβη και στη Γάζα, ότι διαθέτουν την απαραίτητη μόχλευση, ο Τραμπ δεν φαίνεται να ασκεί δικαίωμα αρνησικυρίας στις επιχειρήσεις του Λιβάνου, ή τουλάχιστον επιλέγει προς το παρόν να μην το ενεργοποιήσει.

Εξίσου βαρύνουσα είναι όμως και η στάση της άλλης πλευράς. Το Ιράν, παρότι δέχεται αδιάκοπο στρατιωτικό σφυροκόπημα, δεν δείχνει διατεθειμένο να δεχθεί κατάπαυση του πυρός προτού πεισθεί ότι έχει επιβάλει σοβαρό κόστος στους αντιπάλους του. Με αυτόν τον τρόπο φιλοδοξεί να τους υποχρεώσει την επόμενη φορά να αναλογισθούν πολύ πιο προσεκτικά το τίμημα μιας νέας επίθεσης. Ακόμη και σε περίπτωση που ο Τραμπ ανακοινώσει μονομερώς λήξη των επιχειρήσεων χωρίς ουσιαστικές παραχωρήσεις, η ιρανική ηγεσία επιθυμεί να έχει εκείνη την τελευταία λέξη. Αυτή η τελευταία πράξη θα μπορούσε να λάβει τη μορφή συμβολικών ομοβροντιών κατά του Ισραήλ ή κρατών του Περσικού Κόλπου, κάτι που σημαίνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα έπρεπε να κινηθεί πρώτος προς την αποκλιμάκωση και να αποφύγει αντίποινα στο τελικό στάδιο, επιλογή που κάθε άλλο παρά ταιριάζει στη συνήθη πολιτική του συμπεριφορά.

Οι αγορές, από την πλευρά τους, φαίνεται να προεξοφλούν ότι η παρούσα φάση οδηγεί αναγκαστικά προς το φινάλε του δράματος, με το αργό Brent να κινείται προς τα 110 δολάρια το βαρέλι, επίπεδο αισθητά χαμηλότερο από εκείνο που θα δικαιολογούσε μια ανατροπή στην προσφορά της τάξεως των 13 έως 15 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Η κυρίαρχη εκτίμηση είναι ότι η ομαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ θα αποκατασταθεί σχετικά σύντομα, χωρίς μόνιμες ζημιές στους αγωγούς της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων προς την Ερυθρά Θάλασσα. Υπολογίζουν επίσης ότι οι καθυστερήσεις θα μειωθούν, τα δεξαμενόπλοια θα αυξήσουν τους πλόες και τα ασφάλιστρα θα αποκλιμακωθούν, με τη συνδρομή και των στρατηγικών αποθεμάτων SPR και IEA.

Αυτή ακριβώς την αφήγηση επιχειρεί να τροφοδοτήσει και ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, διαβεβαιώνοντας ότι ο πόλεμος θα λήξει «πολύ σύντομα», παρότι στη συνέχεια το μήνυμα θολώνει και ο υπουργός Πολέμου Pete Hegseth υπογραμμίζει ότι οι τελευταίοι βομβαρδισμοί ήταν οι ισχυρότεροι μέχρι σήμερα.

Τα δεδομένα στο πεδίο, ωστόσο, επιμένουν να διαψεύδουν την ευκολία αυτής της εκτίμησης. Την προηγούμενη Τετάρτη, ιρανικά drones έπληξαν εγκαταστάσεις διύλισης στο Abu Dhabi και τρία πλοία, ενώ οι παραγωγοί του Περσικού Κόλπου συνεχίζουν να περιορίζουν την παραγωγή τους. Επιπροσθέτως, θα χρειαστούν μήνες ώστε η παραγωγή να επανέλθει στα επίπεδα που ίσχυαν πριν από τις συγκρούσεις, ακόμη και όταν σταματήσουν τα αμοιβαία πλήγματα και η ναυσιπλοΐα επανέλθει σε κανονικούς ρυθμούς.

Ακόμη και η μεγαλύτερη συντονισμένη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων στην ιστορία δεν επαρκεί για να καλύψει ένα φυσικό κενό προσφοράς του σημερινού μεγέθους. Τελικά, τίποτε ουσιαστικό δεν αλλάζει όσο το Ιράν κρατά κλειστά τα Στενά του Ορμούζ και μέχρις ότου η Τεχεράνη αποφασίσει να τα ανοίξει εκ νέου. Κανείς προς το παρόν δεν γνωρίζει αν οι αγορές κινούνται με βάση ευχολόγια, ικανοποίηση προσδοκιών ή ψυχρή τιμολόγηση του τέλους των επιχειρήσεων, πάντως όποιο κι αν είναι το κίνητρό τους, το αποτέλεσμα είναι ότι μειώνουν την πίεση προς τον Αμερικανό πρόεδρο για άμεσο τερματισμό των επιχειρήσεων.

Όταν οι συγκρούσεις ολοκληρωθούν, όποτε κι αν έρθει εκείνη η στιγμή, η συνολική κατάσταση θα αποδειχθεί πιθανότατα δυσμενέστερη από εκείνη που επικρατούσε πριν από την έναρξή τους, ακόμη και από το σενάριο στο οποίο η ένοπλη αντιπαράθεση δεν θα είχε λάβει χώρα. Το ιρανικό ναυτικό αποδεκατίζεται, το βαλλιστικό πρόγραμμα της Τεχεράνης περιορίζεται και η ανώτατη ηγεσία της χώρας εξοντώνεται, το καθεστώς όμως εξακολουθεί να στέκει. Η νέα ηγεσία ενδέχεται να διαθέτει λιγότερες ικανότητες και μικρότερη εμπειρία, πιθανότατα όμως θα συγκροτείται από ακόμη πιο σκληροπυρηνικά πρόσωπα, εξίσου αποφασισμένα, που θα αφιερωθούν στην ανασυγκρότηση και στη συνέχιση της αντίστασης.

Το Ιράν διατηρεί ακόμη το εμπλουτισμένο ουράνιό του και την τεχνογνωσία για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Η νέα ηγεσία ενδέχεται να συμπεράνει ότι η αποστροφή του Ayatollah Ali Khamenei προς τα πυρηνικά όπλα δεν αρκεί για να προστατευθεί η χώρα από τις ίδιες ή και μεγαλύτερες καταστροφές στο μέλλον. Έτσι, το καθεστώς μπορεί να αναδυθεί πιο αδύναμο ως προς την ισχύ του, σκληρότερο όμως ως προς τη φυσιογνωμία του, βαθύτερα απομονωμένο, με ισχυρή πρόθεση αναθεώρησης των εσωτερικών όρων διακυβέρνησης, επιδεινώνοντας ακόμη περισσότερο τη θέση του πληθυσμού.

Το μάθημα που προκύπτει είναι στην ουσία απλό. Η μηχανική εφαρμογή του ίδιου εγχειριδίου σε εντελώς διαφορετικές περιπτώσεις δεν εγγυάται καμία επανάληψη της επιτυχίας, όταν παραμένει ασαφές γιατί ακριβώς εκείνη η πρώτη επιτυχία κατέστη δυνατή. Ο Τραμπ διέθετε ασφαλώς και άλλες επιλογές για να αξιοποιήσει τις αδυναμίες του Ιράν πριν από την πρώτη ισραηλινή επίθεση, όπως μια επανάληψη των καταστροφικών αλλά περιορισμένης εμβέλειας πληγμάτων του πολέμου των δώδεκα ημερών του περασμένου Ιουνίου.

Οι ζημιές στις πυρηνικές εγκαταστάσεις, στις θέσεις εκτόξευσης πυραύλων και στις αντίστοιχες υποδομές μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ίσως ακόμη και μια επιδρομή καταδρομέων στις αποθήκες εμπλουτισμένου ουρανίου στο Isfahan, θα μπορούσαν να του προσφέρουν το πλαίσιο για επανέναρξη διαπραγματεύσεων από θέση ισχύος.

Αντ’ αυτού, επιλέγει μια μαξιμαλιστική προσέγγιση με μέσα ανεπαρκή για την πλήρη υλοποίηση των σκοπών του, βασισμένη σε εσφαλμένες εκτιμήσεις για τις ιρανικές αντιδράσεις, θεωρώντας ότι βρίσκεται απέναντι σε μια χώρα FAFO. Η πραγματικότητα αποκαλύπτει ένα κολοσσιαίο σφάλμα, με αποτέλεσμα να αναζητεί πλέον μια λειτουργική έξοδο TACO, εφόσον η Τεχεράνη αποφασίσει να του την προσφέρει, καθορίζοντας συγχρόνως και το αντίτιμο. Παραφράζοντας τον Λέοντα Τολστόι, ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να εγκαταλείψει τον πόλεμο, ο πόλεμος όμως και οι συνέπειές του θα εξακολουθήσουν να τον ακολουθούν.

Όλα αυτά εκτυλίσσονται σήμερα, Τετάρτη 25 Μαρτίου, ανήμερα της επετείου της Εθνεγερσίας του 1821. Και ενώ ο γεωπολιτικός κλοιός σφίγγει, όλο και περισσότεροι παραδέχονται ότι κερδοσκοπικά κέντρα κατάφεραν να αποκομίσουν δισεκατομμύρια μέσα σε μόλις 56 λεπτά, χωρίς όμως να κατονομάζεται κανείς με σαφήνεια...