Σε δημόσια διαβούλευση, η οποία θα διαρκέσει έως τις 4 Ιουνίου 2026, τέθηκε το σχέδιο νόμου για τον νέο Αυτοδιοικητικό Κώδικα από το Υπουργείο Εσωτερικών. Το περιεχόμενο του κειμένου, σύμφωνα με ανακοίνωση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ), επιφυλάσσει σημαντικές και ιδιαίτερα επαχθείς αλλαγές για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, σε σύγκριση τόσο με την ισχύουσα νομοθεσία όσο και με προηγούμενο σχέδιο που είχε δοθεί στη δημοσιότητα μήνες νωρίτερα.
Νέος διπλός φόρος υπέρ Δήμων και Περιφερειών
Η βασική καινοτομία του σχεδίου, που προκαλεί έντονες αντιδράσεις, είναι η θέσπιση ενός νέου διπλού φόρου, ο οποίος στην πράξη λειτουργεί ως ένας επιπλέον ετήσιος Αυτοδιοικητικός ΕΝΦΙΑ. Αυτός θα επιβάλλεται παράλληλα με τον κρατικό ΕΝΦΙΑ, επιβαρύνοντας τους ιδιοκτήτες με συνολικό συντελεστή που μπορεί να φτάσει έως και το 1,05 ο/οο ετησίως. Πρόκειται για ένα τριπλάσιο ποσό σε σχέση με την υφιστάμενη επιβάρυνση από το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ), το οποίο, όπως τονίζει η ΠΟΜΙΔΑ, υπερβαίνει ακόμη και τον συντελεστή του πρώην ΕΤΑΚ, που ήταν ο πρόδρομος του σημερινού κρατικού ΕΝΦΙΑ και είχε συντελεστή 1 ο/οο.
Ειδικότερα, το άρθρο 393 προβλέπει την επιβολή Δημοτικού Τέλους Τοπικής Ανάπτυξης, με το πλαίσιο του να αυξάνεται στο διπλάσιο (από 0,25-0,35 ο/οο σε 0,30-0,70 ο/οο). Παράλληλα, το άρθρο 447 εισάγει ένα νέο, δυνητικό Τέλος Περιφερειακής Ανάπτυξης, με συντελεστή από 0,15 έως 0,35 ο/οο, το οποίο θα αποφασίζεται από το εκάστοτε Περιφερειακό Συμβούλιο. Το άθροισμα αυτών των δύο νέων τελών, σε συνδυασμό με την υπάρχουσα επιβάρυνση, οδηγεί στον τριπλασιασμό της συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης για τους ιδιοκτήτες.
Διαδικαστικές επιπλοκές και κίνδυνος απώλειας φορολογικών ελαφρύνσεων
Η διαδικασία είσπραξης των νέων τελών προβλέπεται να γίνεται μέσω των λογαριασμών ενέργειας, γεγονός που δημιουργεί μια σειρά από περίπλοκες καταστάσεις. Σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, οι ενοικιαστές θα μπορούν να παρακρατούν τα ποσά αυτά από τα ενοίκια που καταβάλλουν στους ιδιοκτήτες. Ωστόσο, η καταβολή μειωμένων ενοικίων, βάσει της νέας νομοθεσίας για την υποχρεωτική τραπεζική καταβολή τους, ενδέχεται να εκληφθεί από την ΑΑΔΕ ως ελλιπής καταβολή. Αυτό θα έχει ως συνέπεια την απώλεια του αφορολόγητου ποσοστού 5% για τους εκμισθωτές, ενώ οι ενοικιαστές κινδυνεύουν να χάσουν την επιστροφή ενοικίου και το επίδομα στέγασης. Η Ομοσπονδία ζητά την πλήρη διαγραφή αυτών των διατάξεων, θεωρώντας ότι δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο οικονομικών επιβαρύνσεων και γραφειοκρατικών εμπλοκών.
Το 27ετές αναγκαστικό ενοικιοστάσιο
Μία ακόμη εξαιρετικά αμφιλεγόμενη διάταξη του νέου Κώδικα αφορά τις μισθώσεις ακινήτων προς τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ). Το άρθρο 555 προβλέπει ότι η διάρκεια των νέων μισθώσεων θα είναι έως 12 έτη, με δικαίωμα μονομερούς παράτασης από τον Δήμο ή την Περιφέρεια για επιπλέον 12 και 3 έτη, φτάνοντας συνολικά τα 27 έτη. Πρόκειται, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η ΠΟΜΙΔΑ, για ένα κατοχικής έμπνευσης αναγκαστικό ενοικιοστάσιο.
Η διάταξη αυτή, αν και εξαιρεί τις ήδη ισχύουσες μισθώσεις, δίνει το δικαίωμα στον ΟΤΑ να λύσει μονομερώς και αζημίως τη μίσθωση πριν από τη λήξη της, με προειδοποίηση μόλις 30 ημερών. Από την ημερομηνία κοινοποίησης της απόφασης, παύει κάθε υποχρέωση καταβολής μισθωμάτων, ακόμη και αν το ακίνητο συνεχίζει να χρησιμοποιείται από τον φορέα. Η ΠΟΜΙΔΑ προειδοποιεί ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση θα αποτρέψει τους ιδιοκτήτες από το να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς μίσθωσης για τις ανάγκες της Αυτοδιοίκησης, με αποτέλεσμα οι Δήμοι και οι Περιφέρειες να αδυνατούν να βρουν ακίνητα για τη στέγαση των υπηρεσιών τους.
Θετικές ρυθμίσεις και εκκρεμότητες
Στο σχέδιο νόμου υπάρχουν και ορισμένες θετικές διατάξεις, όπως αυτή του άρθρου 389, που διατηρεί τον μειωμένο συντελεστή 10% για τα δημοτικά τέλη καθαριότητας και φωτισμού σε συγκεκριμένες κατηγορίες ακινήτων (στεγασμένοι χώροι χωρίς ηλεκτρολογική εγκατάσταση, με ελάχιστη κατανάλωση ρεύματος ή με διακοπή ηλεκτροδότησης). Η ΠΟΜΙΔΑ, ωστόσο, ζητά να προστεθούν ρητά σε αυτή την κατηγορία και οι αποθήκες-οριζόντιες ιδιοκτησίες πολυκατοικιών, οι οποίες, αν και είναι βοηθητικοί χώροι, χρεώνονται με υψηλά δημοτικά τέλη.
Επιπλέον, μετά από πιέσεις, το άρθρο 510 περιορίζει την παραγραφή οφειλών σε πενταετία για κανονικά βεβαιούμενες οφειλές και σε δεκαετία για αδήλωτα δημοτικά τέλη και ΤΑΠ, αποφεύγοντας τις εξωφρενικές προθεσμίες των 65 και 33 ετών που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο. Παρόλα αυτά, η Ομοσπονδία επιμένει ότι η παραγραφή θα πρέπει να περιοριστεί γενικά στην πενταετία, όπως έχει νομολογηθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
