ΗΠΑ–Καναδάς: Συμφωνία της τελευταίας στιγμής μπλοκάρει προσωρινά δασμούς 50%

Σε συμφωνία της τελευταίας στιγμής κατέληξαν οι κυβερνήσεις Καναδά και Ηνωμένων Πολιτειών, αποτρέποντας προσωρινά την εφαρμογή νέων αμερικανικών δασμών ύψους 50% σε σειρά καναδικών προϊόντων που εξάγονται στην αμερικανική αγορά.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι αποφάσισε να αναστείλει για τρεις ημέρες την επιβολή των νέων δασμών, επικαλούμενος την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών, υπό την προϋπόθεση ότι θα ολοκληρωθούν τα σχετικά έγγραφα.

Οι πρόσθετοι δασμοί είχαν ανακοινωθεί στα μέσα Ιουλίου και επρόκειτο να επιβληθούν σε καναδικά προϊόντα συνολικής αξίας περίπου 20 δισ. δολαρίων, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα αγαθών, από τσιμέντο μέχρι μπαστούνια χόκεϊ και μπίρα.

Ο Λευκός Οίκος παρουσίαζε το νέο πακέτο ως απάντηση στη μεταχείριση αμερικανικών προϊόντων από την καναδική ομοσπονδιακή κυβέρνηση και από κυβερνήσεις επαρχιών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών έχουν επιβαρυνθεί σημαντικά.

Η νέα απειλή δασμών δεν ήταν η πρώτη απέναντι στον Καναδά, όμως αυτή τη φορά η κατάσταση είχε ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική βαρύτητα, καθώς μέρος των προϊόντων που βρέθηκαν στο στόχαστρο διακινείται στο πλαίσιο της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου Καναδά–ΗΠΑ–Μεξικού.

Συνολικά, οι καναδικές εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες φτάνουν περίπου τα 383 δισ. δολάρια ετησίως, γεγονός που καθιστά την αμερικανική αγορά απολύτως κρίσιμη για την καναδική οικονομία.

Παραχωρήσεις από την Οτάβα για να αποφευχθούν οι δασμοί

Η καναδική κυβέρνηση διαπραγματευόταν μέχρι την τελευταία στιγμή με την Ουάσιγκτον, επιχειρώντας να αποτρέψει την ενεργοποίηση των νέων δασμών και παράλληλα να πετύχει χαλάρωση ήδη υφιστάμενων εμπορικών μέτρων.

Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, η καναδική διαπραγματευτική ομάδα παρέμενε στην Ουάσιγκτον μέχρι και την Τρίτη, με σαφή εντολή από τον πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνι να προσφέρει στοχευμένες παραχωρήσεις προκειμένου να υπάρξει συμφωνία.

Ο Κάρνι και ο Ντόναλντ Τραμπ είχαν τηλεφωνικές συνομιλίες τόσο τη Δευτέρα όσο και την Τρίτη, σε μια προσπάθεια να κλείσει η συμφωνία πριν τεθούν σε ισχύ τα νέα μέτρα.

Η Ουάσιγκτον δικαιολογούσε τη νέα δασμολογική επίθεση επικαλούμενη προηγούμενα αντίμετρα της Οτάβα σε αμερικανικούς δασμούς. Ο Λευκός Οίκος υποστήριζε ότι ο Καναδάς, μαζί με την Κίνα, ήταν από τις ελάχιστες χώρες που είχαν απαντήσει άμεσα στις αμερικανικές προσπάθειες για «εξισορρόπηση» του εμπορικού ισοζυγίου.

Ο εμπορικός αντιπρόσωπος των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκριρ είχε καταγγείλει επίσης το καναδικό μποϊκοτάζ σε αμερικανικά αλκοολούχα ποτά, το οποίο είχε εφαρμοστεί ως αντίδραση στις επανειλημμένες δηλώσεις του Τραμπ ότι θα ήθελε να δει τον Καναδά να μετατρέπεται σε «51η πολιτεία» των ΗΠΑ.

Όταν ανακοινώθηκαν οι νέοι δασμοί, ο Καναδός πρωθυπουργός είχε μιλήσει για άμεση παραβίαση της τριμερούς εμπορικής συμφωνίας και είχε προειδοποιήσει ότι η Οτάβα θα απαντούσε με μέτρα αντίστοιχου οικονομικού βάρους.

Η μεγάλη διαπραγμάτευση μόλις αρχίζει

Παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση, οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί. Ο Μαρκ Κάρνι δήλωσε ότι «μένει ακόμη δουλειά να γίνει», καθώς Ουάσιγκτον και Οτάβα επιχειρούν να καταλήξουν σε ευρύτερη συμφωνία για τους όρους του εμπορίου στη Βόρεια Αμερική.

Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον το μέλλον της τριμερούς εμπορικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικού, την οποία ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ είχε διαπραγματευτεί κατά την πρώτη προεδρική του θητεία, όταν αντικατέστησε την παλαιότερη NAFTA.

Παρά το γεγονός ότι η συμφωνία φέρει τη σφραγίδα της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ, ο Αμερικανός πρόεδρος την επικρίνει πλέον ανοιχτά και ζητά αλλαγές στους όρους της.

Η συμφωνία προέβλεπε διαδικασία αναθεώρησης και παράτασής της μέσα στο 2026. Υπό κανονικές συνθήκες, οι κυβερνήσεις των τριών χωρών θα μπορούσαν να συμφωνήσουν ανανέωση για ακόμη 16 χρόνια.

Ωστόσο, εφόσον η Ουάσιγκτον δεν συναινέσει σε πλήρη ανανέωση, η συμφωνία θα συνεχίσει να ανανεώνεται σε ετήσια βάση για περιορισμένο χρονικό διάστημα, διατηρώντας ανοιχτό ένα μεγάλο πεδίο αβεβαιότητας για επιχειρήσεις και επενδύσεις.

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των τριών χωρών παραμένουν δύσκολες, ενώ οι διπλωματικές και εμπορικές σχέσεις έχουν δοκιμαστεί επανειλημμένα μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

Καναδάς και Μεξικό αποτελούν δύο από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, όμως ταυτόχρονα βρέθηκαν από τους πρώτους μήνες της νέας προεδρίας Τραμπ στο επίκεντρο της νέας αμερικανικής πολιτικής δασμών.

Οι δύο χώρες είχαν ήδη γίνει βασικοί στόχοι του εμπορικού πολέμου που άρχισε να εξαπλώνεται μετά την επιστροφή του Ρεπουμπλικάνου στην εξουσία τον Ιανουάριο του 2025.

Ορισμένοι από τους προηγούμενους δασμούς ακυρώθηκαν στα τέλη Φεβρουαρίου μετά από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, όμως η εμπορική αντιπαράθεση δεν τερματίστηκε.

Σύμφωνα με στοιχεία των κυβερνήσεων Καναδά και Μεξικού, περισσότερο από το 80% των εξαγωγών τους προς τις Ηνωμένες Πολιτείες καλύπτεται από την τριμερή συμφωνία ελεύθερου εμπορίου.

Η νέα τριήμερη αναστολή αποτρέπει προς το παρόν μια άμεση κλιμάκωση, όμως δεν λύνει το βασικό πρόβλημα. Ο Καναδάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαπραγματεύονται υπό την απειλή νέων δασμών, με το μέλλον της εμπορικής τους σχέσης να παραμένει αβέβαιο και την Ουάσιγκτον να χρησιμοποιεί για ακόμη μία φορά τη δασμολογική πίεση ως βασικό εργαλείο διαπραγμάτευσης.