ΗΠΑ: Στενή παρακολούθηση κινεζικών σκαφών στην Αρκτική

Η αμερικανική κυβέρνηση έχει θέσει υπό καθεστώς εντατικής παρακολούθησης την αυξημένη παρουσία κινεζικών ερευνητικών σκαφών στα ύδατα που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αρκτική, όπως αποκάλυψε ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής Ακτοφυλακής σε δηλώσεις του στο πρακτορείο Reuters. Η εξέλιξη αυτή εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια της χώρας, καθώς η δραστηριότητα των κινεζικών σκαφών στην περιοχή έχει ενταθεί σημαντικά κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους.

Σύμφωνα με τον υποναύαρχο Μπομπ Λιτλ, διοικητή της Arctic District της αμερικανικής Ακτοφυλακής, μέχρι στιγμής το 2026 έχουν καταγραφεί τέσσερα κινεζικά ερευνητικά σκάφη να επιχειρούν στα ανοικτά των ακτών του αμερικανικού τμήματος της Αρκτικής, έναντι συνολικά πέντε σκαφών για ολόκληρο το 2025. Ο αξιωματούχος παρείχε τις πληροφορίες αυτές κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Όσλο, όπου συμμετείχε σε διεθνές συνέδριο με αντικείμενο την ασφάλεια στην Αρκτική περιοχή.

Τα κινεζικά πλοία, όπως ανέφερε ο Λιτλ, έπλευσαν εντός των θαλάσσιων ζωνών που βρίσκονται ανοικτά της αμερικανικής πολιτείας της Αλάσκας, συμπεριλαμβανομένων των Αλεούτιων Νήσων, ενώ εισήλθαν στον στρατηγικής σημασίας Βερίγγειο πορθμό και έφτασαν μέχρι τον Βόρειο Πόλο. Η εμβέλεια των επιχειρήσεών τους καταδεικνύει την αυξανόμενη ικανότητα της Κίνας να προβάλλει ισχύ και να διεξάγει έρευνα σε απομακρυσμένες περιοχές του πλανήτη.

Ο υποναύαρχος Λιτλ ήταν σαφής ως προς το πεδίο των αρμοδιοτήτων και των ανησυχιών του, τονίζοντας ότι το κρίσιμο ζήτημα ανακύπτει όταν τα κινεζικά σκάφη επιχειρούν εντός και πέριξ του κυρίαρχου χώρου των Ηνωμένων Πολιτειών. «Εκεί όπου έχω αρμοδιότητα, ενδιαφέρον και ανησυχία είναι όταν επιχειρούν εντός και πέριξ του κυρίαρχου χώρου των ΗΠΑ», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης ή πάνω από την εκτεταμένη υφαλοκρηπίδα της χώρας του υφίστανται βάσιμοι λόγοι ανησυχίας για την ασφάλεια. «Και αυτές ακριβώς είναι οι δραστηριότητες που παρατηρούμε και παρακολουθούμε πολύ στενά», υπογράμμισε.

Παρά το γεγονός ότι τα κινεζικά πλοία παρέμειναν εντός των ορίων των διεθνών υδάτων, ο αμερικανός αξιωματούχος επεσήμανε ότι δεν είχαν ενημερώσει εκ των προτέρων τις Ηνωμένες Πολιτείες για την παρουσία τους μέσω των προβλεπόμενων διπλωματικών οδών. Όταν οι αμερικανικές αρχές προβαίνουν σε ελέγχους και υποβάλλουν ερωτήματα σχετικά με τον σκοπό των δραστηριοτήτων τους, οι απαντήσεις των κινεζικών πληρωμάτων είναι συνήθως τυποποιημένες, είτε δηλώνοντας ότι «διεξάγουν επιχειρήσεις σε διεθνή ύδατα» είτε ότι «διεξάγουν επιστημονική έρευνα».

Διττή ανησυχία για την ασφάλεια

Η ανησυχία των αμερικανικών αρχών είναι διττή, όπως εξήγησε ο υποναύαρχος Λιτλ. Κατά πρώτον, υπάρχει ο κίνδυνος η Κίνα να συμμετέχει σε επιστημονική έρευνα που εστιάζει στην εκμετάλλευση ορυκτών του πυθμένα της θάλασσας σε μια περιοχή που ανήκει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η προοπτική αυτή εγείρει ζητήματα κυριαρχίας και οικονομικών συμφερόντων, καθώς οι πόροι του βυθού αποτελούν στρατηγικό πλούτο για το μέλλον.

Η δεύτερη διάσταση της ανησυχίας αφορά το ενδεχόμενο τα σκάφη αυτά να διεξάγουν δραστηριότητες που θα μπορούσαν «να τους προσφέρουν ένα στρατιωτικό πλεονέκτημα ή να συνιστούν απειλή για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών», όπως τόνισε ο Λιτλ. Αξίζει να σημειωθεί ότι η περιοχή επιχειρήσεων του αξιωματούχου εκτείνεται σε έκταση σχεδόν όσο μεγάλη είναι η Ευρώπη, γεγονός που καταδεικνύει τη στρατηγική σημασία του τομέα αυτού για την αμερικανική άμυνα.

Η Κίνα, από την πλευρά της, φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού» στην Αρκτική, επενδύοντας σε υποδομές και ενισχύοντας την παρουσία της στην περιοχή τα τελευταία χρόνια. Οι δραστηριότητες αυτές λαμβάνουν χώρα άλλοτε στο πλαίσιο κοινών επιχειρήσεων με τη Ρωσία και άλλοτε αυτόνομα, γεγονός που περιπλέκει περαιτέρω το γεωπολιτικό τοπίο.

Κατά την επίσκεψή του στη Νορβηγία, ο υποναύαρχος Λιτλ είχε την ευκαιρία να συζητήσει με ομολόγους του θέματα που αφορούν αντίστοιχες δραστηριότητες ρωσικών ερευνητικών σκαφών. «Είτε πρόκειται για τη Βερίγγειο θάλασσα είτε για τη Βαλτική, είναι εύκολο να βρει κανείς παραδείγματα υβριδικών απειλών και δραστηριοτήτων», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την πολυπλοκότητα των προκλήσεων ασφαλείας στην περιοχή.

Ο αμερικανός αξιωματούχος δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στη Ρωσία, σημειώνοντας ότι παρακολουθεί το ζήτημα με μεγάλη προσοχή, καθώς πρόκειται για το ίδιο έθνος-κράτος που αποτελεί γείτονά του στη δυτική πλευρά της Αρκτικής. Η Μόσχα, από την πλευρά της, διαψεύδει κατηγορηματικά ότι τα ερευνητικά της πλοία ασκούν παράνομη δραστηριότητα ή ότι συνιστούν οποιαδήποτε απειλή για τα αμερικανικά συμφέροντα, διατηρώντας τη θέση ότι οι επιχειρήσεις τους είναι απολύτως νόμιμες και επιστημονικές.