ΗΠΑ: Στήριξη στην Ιαπωνία για τα Κουρίλες

Ο πρεσβευτής των Ηνωμένων Πολιτειών στο Τόκιο, Τζορτζ Γκλας, προχώρησε σε μια σημαντική δήλωση, υπογραμμίζοντας την αταλάντευτη υποστήριξη της Ουάσιγκτον προς την Ιαπωνία, αναγνωρίζοντας την εθνική κυριαρχία της χώρας επί των νησιών Κουρίλες, τα οποία αποτελούν αντικείμενο μακροχρόνιας διένεξης μεταξύ Ρωσίας και Ιαπωνίας. Η δήλωση αυτή έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης, καθώς ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν πραγματοποίησε την πρώτη του επίσκεψη στα αμφισβητούμενα νησιά, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από την ιαπωνική πλευρά.

Ο κ. Γκλας, μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα X, τόνισε ότι οι ΗΠΑ διατηρούν την ακλόνητη υποστήριξή τους στην Ιαπωνία, τον πιο σημαντικό σύμμαχό τους στην περιοχή, και αναγνωρίζουν την εθνική κυριαρχία της στις Βόρειες Περιοχές, όπως αποκαλούνται τα νησιά από την ιαπωνική πλευρά. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται να ενισχύσει τη θέση του Τόκιο, το οποίο διεκδικεί εδώ και δεκαετίες τα τέσσερα νησιά του αρχιπελάγους, που βρίσκονται υπό ρωσικό έλεγχο από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Η επίσκεψη του Ρώσου προέδρου στα νησιά Κουρίλες, την Πέμπτη, αποτέλεσε την αφορμή για μια νέα έξαρση της διπλωματικής αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο χωρών. Η Ιαπωνία εξέφρασε την έντονη διαμαρτυρία της, με την πρωθυπουργό Σανάε Τακαΐτσι να χαρακτηρίζει την επίσκεψη ως "απολύτως απαράδεκτη" και να τονίζει ότι πληγώνει τα αισθήματα του ιαπωνικού λαού. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ιαπωνίας, Τοσίμιτσου Μοτέγκι, προχώρησε σε κλήση του Ρώσου πρεσβευτή στο Τόκιο, Νικολάι Ναζντρέφ, για να του εκφράσει την έντονη διαμαρτυρία της ιαπωνικής κυβέρνησης.

Από την πλευρά της, η Ρωσία απέρριψε τις επικρίσεις, με την εκπρόσωπο του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, να χαρακτηρίζει τις ιαπωνικές αντιδράσεις ως "αβάσιμες" και να καταγγέλλει την "αντιρωσική πολιτική" του Τόκιο, που φτάνει στα όρια της εχθρότητας. Η κ. Ζαχάροβα υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για την εθνική κυριαρχία και τη δικαιοδοσία της Ρωσίας στα νησιά, προσθέτοντας ότι το Τόκιο έχει "καταληφθεί από εμμονή με αναθεωρητικό λόγο" και προβάλλει "παράλογες διεκδικήσεις" σε βάρος της Ρωσίας.

Η διαμάχη για τα νησιά Κουρίλες έχει τις ρίζες της στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όταν ο σοβιετικός στρατός κατέλαβε τα τέσσερα νησιά το 1945. Η Ιαπωνία επικαλείται μια συνθήκη του 1855, με την οποία η τσαρική Ρωσία και η Ιαπωνία είχαν ορίσει τα σύνορά τους, ενώ η Ρωσία παραπέμπει στη Συμφωνία της Γιάλτας του 1945, όπου οι Σύμμαχοι συμφώνησαν να εκχωρηθούν τα νησιά στην ΕΣΣΔ. Αυτή η διαφορά έχει εμποδίσει τις δύο χώρες να υπογράψουν επίσημη συνθήκη ειρήνης, διατηρώντας τις σχέσεις τους σε καθεστώς έντασης.

Τα νησιά Κουρίλες, όπου ζουν περίπου 20.000 Ρώσοι πολίτες, έχουν ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, καθώς διαθέτουν μεγάλα κοιτάσματα χρυσού και αργύρου, καθώς και πλούσια αλιευτικά ύδατα. Κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, το αρχιπέλαγος φιλοξενούσε αεροπορικές και ναυτικές βάσεις, ενώ οι κλιματικές συνθήκες είναι εξαιρετικά σκληρές. Η περιοχή παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία στις διεθνείς σχέσεις, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να στηρίζουν ανοιχτά την Ιαπωνία, εντείνοντας περαιτέρω τις γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.