Η κυβέρνηση, χωρίς αντίπαλο της προκοπής και χωρίς πραγματική αμφισβήτηση, φαίνεται να πορεύεται όχι με σταθερότητα, αλλά με βεβαιότητα προς τον αυτοχειριασμό της. Οι εσωτερικές αδυναμίες, οι σκιές διαφθοράς και τα πολλαπλά σκάνδαλα δεν απειλούν μόνο την πολιτική της εικόνα, αλλά την ίδια την αίσθηση ότι υπάρχει στοιχειώδης έλεγχος και λογοδοσία στο κράτος. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, εν μέσω του ελληνικού θέρους εμφανίζεται στην Αθήνα η Αμερικανίδα πρέσβης, σε μια περίοδο πολιτικής αστάθειας, που για τους πιο παλιούς ξυπνά μνήμες από τα Ιουλιανά του 1965 και τη συνέχεια που είχαν το 1967.
Η παρουσία εκπροσώπων του αμερικανικού παράγοντα στην Αθήνα τέτοιες στιγμές δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Ούτε ξεχνιέται ότι και τότε, στα τέλη της δεκαετίας του ’80, ένας υφυπουργός των ΗΠΑ προσγειώθηκε στην Ελλάδα και ανακοίνωσε εκλογές εν αγνοία του τότε πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη – γεγονός που σήμερα διατηρεί τη βαριά του σημειολογία. Το καθεστώς προτεκτοράτου δεν είναι αόριστη ρητορική υπερβολή, αλλά διαχρονική κατάσταση. Η εξάρτηση της ελληνικής πολιτικής ζωής από τις επιταγές του «ξένου παράγοντα» είναι σταθερή από τη λήξη του εμφυλίου μέχρι σήμερα, ανεξαρτήτως χρωμάτων και κυβερνήσεων.
Αν υποτεθεί πως η σημερινή κυβέρνηση μοιάζει ακλόνητη, αυτό οφείλεται όχι στη δημοκρατική της νομιμοποίηση, αλλά στην ενσωμάτωσή της στους κρατικούς μηχανισμούς και σε ένα πλέγμα εξουσίας που θυμίζει περισσότερο δομή παρακράτους παρά φιλελεύθερου κοινοβουλευτισμού. Όχι ως έκφραση μιας ισχυρής ιδεολογικής Δεξιάς, αλλά ως κλειστό κύκλωμα συμφερόντων, πελατειακών σχέσεων και ιδεολογικής κενότητας. Τα χαρακτηριστικά αυτά δεν είναι νέα. Τα είδαμε στο ΠΑΣΟΚ των τελευταίων χρόνων πριν τον Σημίτη και τα βλέπουμε σήμερα με νέα πρόσωπα και παλιές μεθόδους.
Κι ενώ η κυβέρνηση διολισθαίνει στην αλαζονεία και την αυθαιρεσία, η αντιπολίτευση στέκεται αμήχανη, ανεπαρκής, θλιβερά απούσα από το κεντρικό πολιτικό προσκήνιο. Ούτε σοβαρή αντιπρόταση, ούτε στοιχειώδης αίσθηση του πολιτικού χρόνου. Οι φωνές της είναι ή παραφωνίες ή ανακυκλώσεις ενός παρελθόντος που ούτε αυτοί δεν έχουν αποδελτιώσει. Και κάπως έτσι, η φθορά της κυβέρνησης δεν γίνεται πολιτικό όφελος για κανέναν. Μένει απλώς ένα πολιτικό κενό, που γεμίζει από τηλεοπτικούς μεσσίες, παροδικούς «ήρωες» των δικαστηρίων και πρόθυμους πωλητές ψευδαισθήσεων.
Φαντάσματα του παρελθόντος που επανεμφανίζονται στο πολιτικό προσκήνιο, δεν πείθουν πως αποτελούν φορέα μιας ανατροπής. Οι υπόλοιποι που διεκδικούν ρόλο, αγωνίζονται ανάμεσα στη γραφικότητα και στην επικοινωνιακή υπερέκθεση, χωρίς περιεχόμενο. Το πολιτικό προσωπικό μοιάζει αποκομμένο, βυθισμένο στις παθογένειες ενός συστήματος που ούτε ανανεώνεται, ούτε αποδομείται – απλώς ανακυκλώνεται.
Μέσα σ’ αυτή την παρακμή, η προοπτική για μια έξοδο από το καθεστώς υποτέλειας δεν διαφαίνεται. Οι αλλαγές κυβερνήσεων είναι συχνές, αλλά οι ριζικές μεταβολές σπανίζουν. Οι διαπιστώσεις περισσεύουν, οι λύσεις απουσιάζουν. Η Ελλάδα μοιάζει να παγιδεύεται ξανά σε έναν φαύλο κύκλο εξωτερικής εξάρτησης, εσωτερικής αναποτελεσματικότητας και κοινωνικής αποσύνθεσης. Όπως έλεγε ο Ελύτης, «για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή» – μόνο που οι φωνές βραχνιάζουν και τα χέρια δεν σηκώνονται πια. Και όσο δεν σπάει κανείς τους κόμπους, αυτοί πνίγουν.
