Η Κίνα ενισχύει τον ψηφιακό έλεγχο μέσω σταθερού κρυπτονομίσματος με βάση το γουάν

Η νέα πρωτοβουλία της Κίνας για τη δημιουργία ενός σταθερού κρυπτονομίσματος, το οποίο θα υποστηρίζεται από το γουάν, φέρει σημαντικό βάρος όχι μόνο ως τεχνολογική εξέλιξη ή οικονομική στρατηγική, αλλά κυρίως ως μέσο ενίσχυσης της κρατικής επιτήρησης και ελέγχου από το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας (ΚΚΚ). Η επιδίωξη αυτή δεν φαίνεται να στοχεύει σε μια θεμελιώδη καινοτομία ούτε στη διαμόρφωση ενός νέου χρηματοοικονομικού μοντέλου παγκόσμιας εμβέλειας, αλλά στη δημιουργία ενός μηχανισμού που θα διατηρεί τη χρηματοοικονομική εξάρτηση των πολιτών και των επιχειρήσεων από το κράτος, χωρίς να προσφέρει ουσιαστική ελευθερία ή ανεξαρτησία.

Η κυβέρνηση της Κίνας σχεδιάζει να εγκρίνει ένα σχέδιο στρατηγικής σημασίας που αποσκοπεί στην ενίσχυση της παγκόσμιας παρουσίας του γουάν μέσω της χρήσης ενός ψηφιακού νομίσματος, το οποίο θα βασίζεται στην τεχνολογία των stablecoins. Αυτή η απόφαση αντιπροσωπεύει μια σημαντική στροφή από την προηγούμενη αυστηρή στάση απέναντι στα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία. Σύμφωνα με πληροφορίες, το Κρατικό Συμβούλιο επρόκειτο να εξετάσει πρόσφατα το σχέδιο αυτό, καθορίζοντας συγκεκριμένους στόχους για την εξάπλωση του γουάν διεθνώς, εκχωρώντας ρυθμιστικές αρμοδιότητες σε θεσμικούς φορείς και προβλέποντας μηχανισμούς ελέγχου για τον περιορισμό των χρηματοοικονομικών κινδύνων.

Η κινεζική ηγεσία αντιμετωπίζει τα σταθερά κρυπτονομίσματα ως ένα εργαλείο που μπορεί να επιταχύνει τη διεθνοποίηση του γουάν, περιορίζοντας ταυτόχρονα τη μακροχρόνια εξάρτηση από το δολάριο και διευκολύνοντας τις διεθνείς χρηματοοικονομικές συναλλαγές. Αν το σχέδιο υλοποιηθεί, θα σηματοδοτήσει μια εντυπωσιακή αλλαγή πολιτικής σε σχέση με το 2021, όταν η Κίνα είχε απαγορεύσει κάθε είδους συναλλαγή και εξόρυξη κρυπτονομισμάτων. Η παρούσα προσέγγιση δείχνει ότι το Πεκίνο αναγνωρίζει πλέον τις δυνατότητες των ψηφιακών νομισμάτων που βασίζονται σε τεχνολογία blockchain – δηλαδή ένα ψηφιακό αρχείο που δεν μπορεί να αλλοιωθεί και δεν ελέγχεται από έναν μόνο φορέα – και που υποστηρίζονται από νομίσματα fiat, όπως το γουάν.

Τα stablecoins είναι ένας τύπος ψηφιακού νομίσματος σχεδιασμένος να διατηρεί σταθερή αξία, συχνά σε ισοτιμία με ένα δολάριο ΗΠΑ, και αυτό επιτυγχάνεται με την ύπαρξη αποθεμάτων πραγματικών περιουσιακών στοιχείων. Υπάρχουν τρεις βασικές κατηγορίες: εκείνα που βασίζονται σε άλλα κρυπτονομίσματα ως ενέχυρο, τα λεγόμενα algorithmic stablecoins που ρυθμίζονται από υπολογιστικούς αλγορίθμους, και τα fiat-backed stablecoins που υποστηρίζονται από κρατικά νομίσματα αποθηκευμένα σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Το νόμισμα που σχεδιάζει η Κίνα ανήκει στην τελευταία κατηγορία, καθώς θα υποστηρίζεται από το εθνικό της νόμισμα, το γουάν.

Η βασική ιδέα είναι ότι η στήριξη σε fiat νόμισμα θα εξασφαλίσει τη σταθερότητα της αξίας του ψηφιακού νομίσματος. Ωστόσο, στην πράξη, ούτε τα ίδια τα νομίσματα fiat είναι εντελώς σταθερά, καθώς επηρεάζονται από μακροοικονομικές μεταβλητές και διακυμάνσεις των αγορών. Όπως ένα stablecoin που βασίζεται στο δολάριο θα ακολουθήσει την ισχύ ή την αποδυνάμωση του ίδιου του δολαρίου, το ίδιο θα ισχύει και για το γουάν. Επομένως, ο χαρακτηρισμός «σταθερό» ενδέχεται να είναι παραπλανητικός, αφού τα fiat-backed stablecoins εξακολουθούν να είναι ευάλωτα σε νομισματικές διακυμάνσεις και δεν προσφέρουν ουσιαστική διαφοροποίηση από το υπάρχον παραδοσιακό χρηματοοικονομικό σύστημα.

Η Κεντρική Τράπεζα της Κίνας φαίνεται να εξετάζει σοβαρά την αγορά των stablecoins, με σκοπό να περιορίσει την κυριαρχία του δολαρίου, το οποίο χρησιμοποιείται ως βάση στο 98% των stablecoins παγκοσμίως, με βάση τον όγκο συναλλαγών. Αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εκδίδουν επίσημα stablecoins, πρόσφατες νομοθετικές πρωτοβουλίες, όπως ο νόμος GENIUS, έχουν δημιουργήσει ένα ρυθμιστικό πλαίσιο για τη δραστηριότητα αυτή.

Σε αντίθεση με τη Δύση, όπου τα stablecoins εκδίδονται κυρίως από ιδιωτικές εταιρείες υπό την εποπτεία των κρατικών αρχών, το προτεινόμενο ψηφιακό νόμισμα στην Κίνα θα είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ελέγχεται πλήρως από το κράτος, χωρίς καμία ιδιωτική συμμετοχή. Οι δυνατότητες των stablecoins περιλαμβάνουν τη χρήση έξυπνων συμβολαίων για αυτοματοποιημένες πληρωμές, δανεισμό, επενδύσεις και άλλες χρηματοοικονομικές εφαρμογές. Ωστόσο, αντίστοιχες υπηρεσίες παρέχονται ήδη μέσω παραδοσιακών λύσεων όπως το PayPal, το Wise, οι τραπεζικές πλατφόρμες, αλλά και στην Κίνα μέσω εφαρμογών όπως το Alipay και το WeChat Pay.

Επιπλέον, οι υποστηρικτές των stablecoins προβάλλουν τη δυνατότητα διεθνών συναλλαγών χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς, 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, χωρίς την ανάγκη χρήσης παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος. Ωστόσο, αυτές οι δυνατότητες είναι ήδη εφικτές μέσω πολλών τεχνολογικών εργαλείων και τραπεζικών συστημάτων που λειτουργούν διεθνώς.

Στην Κίνα, η απρόσκοπτη μεταφορά κεφαλαίων στο εξωτερικό συγκρούεται με την υφιστάμενη κρατική πολιτική, που επιβάλλει αυστηρούς ελέγχους κεφαλαίων για την αποτροπή διαρροής χρημάτων από τη χώρα. Ένα ψηφιακό νόμισμα που διευκολύνει τέτοιες μεταφορές θα υπονόμευε αυτήν την πολιτική, καθώς και την ικανότητα του καθεστώτος να ρυθμίζει την αξία του γουάν.

Παρόλο που ορισμένοι θιασώτες των κρυπτονομισμάτων υποστηρίζουν ότι η τεχνολογία blockchain προσφέρει ανωνυμία, στην πραγματικότητα οι συναλλαγές είναι περισσότερο ιχνηλατήσιμες απ’ ό,τι φαίνεται. Αν και δεν απαιτείται η άμεση αποκάλυψη ταυτότητας για κάθε συναλλαγή, όλες οι μεταφορές καταγράφονται σε δημόσιο ψηφιακό αρχείο που δεν μπορεί να διαγραφεί. Κάθε μονάδα νομίσματος μπορεί να εντοπιστεί σε σχέση με προηγούμενους κατόχους, γεγονός που καταρρίπτει τον μύθο της πλήρους ανωνυμίας. Σύμφωνα με έρευνα του 2024, περίπου το 60% των συναλλαγών με Bitcoin μπορούν να συνδεθούν με συγκεκριμένα άτομα.

Κρατικές υπηρεσίες, όπως η αμερικανική IRS, χρησιμοποιούν εξειδικευμένα εργαλεία ανάλυσης blockchain και συνδυάζουν δεδομένα με διαδικασίες επαλήθευσης ταυτότητας (KYC), ώστε να εντοπίζουν πραγματικούς χρήστες. Αντίθετα με τα μετρητά, που δεν αφήνουν κανένα αποτύπωμα, τα κρυπτονομίσματα δημιουργούν ένα ανεξίτηλο δημόσιο αρχείο για κάθε συναλλαγή.

Καμία χώρα δεν πρόκειται να επιτρέψει ανώνυμες συναλλαγές στο έδαφός της, για λόγους που σχετίζονται με τη φορολογία, την επιβολή κυρώσεων και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οικονομικού εγκλήματος. Από το 2026, όλες οι ανταλλακτικές πλατφόρμες στις ΗΠΑ, εκτός από τις πλήρως αποκεντρωμένες, θα υποχρεούνται να παρέχουν πληροφορίες συναλλαγών στην IRS, γεγονός που επιβεβαιώνει την τάση προς ενίσχυση της κρατικής εποπτείας – μια τάση που στην Κίνα φτάνει στο απόγειό της.

Το Πεκίνο δεν επιθυμεί ανώνυμες χρηματοοικονομικές συναλλαγές. Το κινεζικό κράτος εφαρμόζει ένα από τα πλέον εξελιγμένα συστήματα παρακολούθησης στον κόσμο, με πάνω από 200 εκατομμύρια κάμερες CCTV εξοπλισμένες με τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου, ενταγμένες στο σύστημα «Skynet». Το καλοκαίρι, εισήχθη ένα ενοποιημένο σύστημα Ψηφιακής Ταυτότητας, το οποίο συγκεντρώνει όλα τα ψηφιακά δεδομένα των πολιτών και τα ενσωματώνει στο εθνικό σύστημα κοινωνικής αξιολόγησης, παρέχοντας δυνατότητες επιτήρησης σε πραγματικό χρόνο.

Το ψηφιακό γουάν σχεδιάστηκε εξαρχής για να προσφέρει στο κράτος πλήρη διαφάνεια στα οικονομικά των πολιτών και τη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων ή περιορισμών όποτε κρίνεται απαραίτητο. Οποιαδήποτε μορφή ανώνυμης χρηματοοικονομικής δραστηριότητας αντιστρατεύεται αυτόν τον έλεγχο.

Παρά τις διεθνείς ανησυχίες για την ψηφιακή επιτήρηση, το ΚΚΚ προχωρά στη δημιουργία stablecoin σε γουάν επειδή αυτή η τεχνολογία του επιτρέπει να συνδυάζει την αποδοτικότητα της blockchain και των διεθνών συναλλαγών με πλήρη κρατική εποπτεία. Πρόκειται, σύμφωνα με ειδικούς, για ένα «γεωπολιτικό εργαλείο» και όχι για μια πρωτοβουλία που στοχεύει στη χρηματοοικονομική ελευθερία των χρηστών.

Μέσω της δημιουργίας ενός ψηφιακού οικοσυστήματος που παρακάμπτει παραδοσιακούς χρηματοοικονομικούς διαμεσολαβητές, η Κίνα επιδιώκει να μειώσει την παγκόσμια επιρροή του δολαρίου και, ακόμη και με περιορισμένο μερίδιο στην αγορά των stablecoins, να επεκτείνει τη χρήση του γουάν διεθνώς, διατηρώντας παράλληλα πλήρη πολιτικό και τεχνολογικό έλεγχο πάνω στις συναλλαγές.