Η κρίση στη Σιναϊτική Αδελφότητα και το διακύβευμα της Μονής Αγίας Αικατερίνης
Σε ανοιχτή κρίση έχει περιέλθει η Σιναϊτική Αδελφότητα μετά την κατάθεση νομοσχεδίου από το Υπουργείο Παιδείας, που προβλέπει τη δημιουργία Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου για τη διαχείριση της περιουσίας της ιστορικής Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά στην Ελλάδα. Το νομοσχέδιο, λίγες ώρες πριν την ψήφισή του στην Ολομέλεια της Βουλής, πυροδότησε εσωτερική εξέγερση, με την πλειοψηφία των μοναχών να κατηγορεί τον ηγούμενο και Αρχιεπίσκοπο Σινά, κ. Δαμιανό, για κατάχρηση εξουσίας και συναινετική εκχώρηση της αυτοτέλειας της Μονής στο ελληνικό κράτος.
Δεκαπέντε από τα είκοσι πέντε μέλη της Σιναϊτικής Αδελφότητας απέστειλαν εξώδικο στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και την υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, κάνοντας λόγο για «αντισυνταγματική παρέμβαση» και για σύσταση ΝΠΔΔ που παραβιάζει την ιστορική, διοικητική και λειτουργική αυτονομία της Μονής. Επισημαίνουν μάλιστα ότι η ψήφιση και εφαρμογή του εν λόγω νομοσχεδίου ενδέχεται να επιφέρει ποινικές ευθύνες για «απιστία» σε βάρος της περιουσίας της Μονής, ενώ καταγγέλλουν πως δεν προηγήθηκε καμία διαβούλευση με τα αρμόδια μέλη της Αδελφότητας.
Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε επί της αρχής στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής από τη Νέα Δημοκρατία, ενώ το ΚΚΕ και η Νέα Αριστερά το καταψήφισαν. Τα υπόλοιπα κόμματα, μεταξύ αυτών το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ, η Ελληνική Λύση, η Πλεύση Ελευθερίας και η ΝΙΚΗ, επιφυλάχθηκαν για την τελική τους στάση στην Ολομέλεια. Την ίδια στιγμή, στην Αθήνα, οι αντιδρώντες μοναχοί συγκάλεσαν γενική συνέλευση της Αδελφότητας, από την οποία απουσίαζαν 10 μέλη. Με ομόφωνη απόφαση των παρόντων 15, ζητήθηκε η καθαίρεση του Αρχιεπισκόπου Δαμιανού από τα καθήκοντά του ως ηγουμένου και επικεφαλής της Μονής. Η σχετική επιστολή εστάλη στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων κ. Θεόφιλο, με το αίτημα να επικυρωθεί η απομάκρυνση.
Η νομιμότητα της εν λόγω απόφασης, ωστόσο, αμφισβητείται, καθώς οι Κανονισμοί της Αδελφότητας απαιτούν πλειοψηφία δύο τρίτων (δηλαδή τουλάχιστον 17 μελών) για καθαίρεση ηγουμένου. Οι 15 υποστηρίζουν ότι τρία μέλη της Αδελφότητας δεν πληρούν τα κριτήρια συμμετοχής και, άρα, η πλειοψηφία θα πρέπει να υπολογιστεί επί 22, πράγμα που τους δίνει τα αναγκαία 2/3. Παρά τις ενστάσεις αυτές, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων δεν έχει μέχρι στιγμής ανταποκριθεί θετικά στο αίτημα καθαίρεσης, διατηρώντας τη στάση της μη ανάμειξης.
Ο Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός απάντησε με σκληρή δήλωση, κατηγορώντας τους αντιδρώντες για συνωμοσία που «προσβάλλει τους Θείους και Ιερούς Κανόνες» της Μονής και «υπονομεύει την ενότητα της Αδελφότητας». Χρησιμοποιώντας σκληρή γλώσσα και βιβλικές παραπομπές, κατήγγειλε τις ενέργειες ως «εκκλησιαστικό πραξικόπημα» και χαρακτήρισε την κατάσταση «βαβυλώνια αιχμαλωσία». Εξέφρασε τη στήριξή του στο νομοσχέδιο, το οποίο, όπως είπε, «προσφέρει νομική υπόσταση και θωράκιση της Ιεράς Μονής στην Ελλάδα», αποτελώντας θεμέλιο για τη συνέχιση της αποστολής της και της σχέσης της με το ελληνικό κράτος.
Από πλευράς τους, οι μοναχοί που διαφωνούν επιμένουν ότι η σύσταση του ΝΠΔΔ οδηγεί σε παράνομη εκχώρηση ιδιοκτησιακών και διαχειριστικών δικαιωμάτων σε ένα όργανο κρατικής φύσης, χωρίς τη συναίνεση της Αδελφότητας, καταργώντας ταυτόχρονα δύο κοινωφελή ιδρύματα που είχαν θεσπιστεί με Προεδρικά Διατάγματα το 1986 και το 1993. Εκτιμούν ότι αυτό συνιστά πλήγμα όχι μόνο για τη Μονή, αλλά και για τον σεβασμό της ελληνορθόδοξης μοναστικής παράδοσης και της θρησκευτικής αυτοδιοίκησης.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στην τελική ψήφιση του νομοσχεδίου από την Ολομέλεια της Βουλής, στη στάση που θα κρατήσει επίσημα το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων και στις ενδεχόμενες προσφυγές στα διοικητικά ή εκκλησιαστικά δικαστήρια. Προς το παρόν, ένα από τα αρχαιότερα και πλέον σεβαστά μοναστήρια του χριστιανικού κόσμου βιώνει έναν πρωτοφανή διχασμό που, όπως όλα δείχνουν, θα έχει συνέχεια.
