Η πρόταση Μητσοτάκη για Στουρνάρα στην Προεδρία: Πρόκληση προς Σαμαρά και Ανδρουλάκη και ζήτημα θεσμικής αξιοπιστίας

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σκέφτεται σοβαρά να προτείνει τον Γιάννη Στουρνάρα για το ανώτατο αξίωμα της χώρας, δηλαδή τον ρόλο του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η συγκεκριμένη επιλογή δεν αποτελεί μόνο μια στρατηγική κίνηση αλλά και μια πρόκληση προς διάφορους πολιτικούς παράγοντες, ειδικά προς τον Αντώνη Σαμαρά, καθώς και τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, Νίκο Ανδρουλάκη. Η υποψηφιότητα του Γιάννη Στουρνάρα αποκαλύπτει βαθύτερα πολιτικά κίνητρα του Κυριάκου Μητσοτάκη, καθώς επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση του τόσο εντός του κόμματός του όσο και απέναντι στους πολιτικούς του αντιπάλους, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύει τη θεσμική ισορροπία του ρόλου της Προεδρίας στην ελληνική δημοκρατία.

Η Σύγκρουση με τον Σαμαρά και οι επιδιώξεις Μητσοτάκη

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης φαίνεται αποφασισμένος να “σηκώσει το γάντι” στην αντιπαράθεσή του με τον Αντώνη Σαμαρά, έναν βετεράνο της ελληνικής πολιτικής που έχει διατηρήσει επιρροή στη Νέα Δημοκρατία. Η επιλογή του Γιάννη Στουρνάρα, ο οποίος υπηρέτησε ως Υπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση Σαμαρά και μετέπειτα διορίστηκε στην Τράπεζα της Ελλάδος, δεν είναι τυχαία. Εξυπηρετεί την πρόθεση του Μητσοτάκη να αναδείξει την πολιτική του αυτονομία και να επηρεάσει τον ευρύτερο διάλογο για τον θεσμικό ρόλο της Προεδρίας της Δημοκρατίας.

Η μεταξύ τους κόντρα είναι πλέον φανερή και συζητείται ευρέως. Οι σχέσεις των δύο πολιτικών ανδρών βρίσκονται σε τεντωμένο σχοινί, και η πρόταση του Στουρνάρα εντείνει αυτήν την ένταση. Ο Μητσοτάκης φαίνεται διατεθειμένος να αντέξει τη σύγκρουση με τον Σαμαρά, θεωρώντας ότι έχει τη δυνατότητα να κρατήσει τον έλεγχο του κόμματος, ακόμα και αν αυτό σημαίνει επιπλέον εντάσεις.

Η αντιπολιτευτική στάση του ΠΑΣΟΚ και το δίλημμα Ανδρουλάκη

Εκτός από τη Νέα Δημοκρατία, η πρόταση του Στουρνάρα δοκιμάζει και την αντιπολιτευτική γραμμή του ΠΑΣΟΚ. Ο Νίκος Ανδρουλάκης, έχοντας ήδη αποφασίσει να διαφοροποιηθεί από τη Νέα Δημοκρατία σε μια σειρά θεμάτων, βρίσκεται σε ένα αμφιλεγόμενο δίλημμα. Η στήριξη στον Στουρνάρα ενδέχεται να υπονομεύσει την προσπάθειά του να αναδείξει το ΠΑΣΟΚ σε ισχυρό αντίπαλο της κυβέρνησης, ιδιαίτερα σε μια χρονική στιγμή όπου προσπαθεί να αποδείξει ότι το κόμμα του μπορεί να επηρεάσει το πολιτικό σκηνικό και να παίξει σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις.

Το ΠΑΣΟΚ έχει στηρίξει στο παρελθόν αρκετά κυβερνητικά νομοσχέδια, όπως εκείνο για τη θεσμοθέτηση των δικαιωμάτων των ομόφυλων ζευγαριών, προσπαθώντας να ισορροπήσει μεταξύ κυβερνητικής στήριξης και αντιπολίτευσης. Ωστόσο, ο Ανδρουλάκης, στηριζόμενος από συγκεκριμένα εκδοτικά συμφέροντα που έχουν αποσύρει τη στήριξή τους στον Μητσοτάκη, έχει δείξει αποφασισμένος να ακολουθήσει μια συγκρουσιακή πολιτική γραμμή.

Η ενδεχόμενη στήριξη του ΠΑΣΟΚ στον Στουρνάρα

Η σχέση του Γιάννη Στουρνάρα με το ΠΑΣΟΚ και ειδικότερα με το “εκσυγχρονιστικό” τμήμα του κόμματος, που επηρεάστηκε έντονα από την εποχή Σημίτη, αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα. Το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να βρεθεί σε δύσκολη θέση αν επιλέξει να απορρίψει την υποψηφιότητα του Στουρνάρα, καθώς ο τελευταίος διατηρεί στενούς δεσμούς με πρόσωπα που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο κόμμα κατά την περίοδο Σημίτη. Με την πρόταση αυτή, ο Μητσοτάκης πιέζει έμμεσα τον Ανδρουλάκη, αναγκάζοντας τον είτε να στηρίξει έναν υποψήφιο με δεσμούς με το κόμμα του είτε να αποδυναμώσει την επίσημη αντιπολιτευτική του γραμμή.

Αξιοσημείωτο είναι ότι το ΠΑΣΟΚ στήριξε στο παρελθόν την Κατερίνα Σακελλαροπούλου για τη θέση της Προέδρου, επομένως, η κίνηση του Μητσοτάκη με τον Στουρνάρα δυσχεραίνει την πορεία του ΠΑΣΟΚ προς μια σαφή αντιπολιτευτική στάση. Αντίθετα, αν η επιλογή στραφεί προς τον Κωνσταντίνο Τασούλα, το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να αρνηθεί τη στήριξή του, ασκώντας εντονότερη αντιπολίτευση, παρόλο που ο Τασούλας είναι πρόσωπο σεβαστό στον πολιτικό χώρο.

Θεσμική υπόσταση της Προεδρίας και ρόλος του Στουρνάρα

Η πρόταση του Μητσοτάκη για τον Γιάννη Στουρνάρα δεν προκαλεί μόνο αντιδράσεις σε πολιτικό επίπεδο αλλά και εγείρει ερωτήματα για τη θεσμική υπόσταση της Προεδρίας της Δημοκρατίας. Ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας συνήθως αποδίδεται σε πρόσωπα με πολιτική εμπειρία και παρουσία στον δημόσιο βίο, και όχι σε τεχνοκράτες ή τραπεζίτες. Η τοποθέτηση του Στουρνάρα στη θέση αυτή θα μπορούσε να δημιουργήσει αντιδράσεις, δεδομένου ότι μέχρι σήμερα έχει υπηρετήσει κυρίως ως κεντρικός τραπεζίτης και ως δημόσιος υπάλληλος, με κύριο πεδίο ενασχόλησης την οικονομική πολιτική.

Για πολλούς, η εκλογή του θα αποτελούσε μια θεσμική εκτροπή, μετατρέποντας το αξίωμα του Προέδρου σε έναν “τιμητικό ρόλο” χωρίς ισχυρή πολιτική βαρύτητα, και πιθανόν να υποβάθμιζε την πολιτική σημασία του θεσμού. Αυτή η κριτική ενισχύεται από την αντίληψη ότι η Προεδρία της Δημοκρατίας πρέπει να έχει έναν ισχυρό συμβολικό και ενωτικό ρόλο, μακριά από καθαρά οικονομικά ή τεχνοκρατικά συμφέροντα.

Ποιος είναι ο Γιάννης Στουρνάρας;

Ο Γιάννης Στουρνάρας είναι ο σημερινός Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος και μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες στην οικονομική σκηνή της χώρας. Κατά τη διάρκεια της πορείας του, πολλοί τον έχουν κατηγορήσει για αδυναμία να επιτύχει τους στόχους του στις θέσεις ευθύνης που κατείχε, ενώ δεν λείπουν οι επικρίσεις για τις στρατηγικές επιλογές και τις πολιτικές του.

Η καριέρα του στην Emporiki Bank, όπου διετέλεσε πρόεδρος, συνοδεύτηκε από σημαντικές αποτυχίες. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κρίση που έπληξε την τράπεζα, η οποία τελικά κατέληξε να υποστεί σοβαρές ζημιές. Στην περίοδο Στουρνάρα, η Emporiki Bank πούλησε την Ιονική Τράπεζα, ενώ το τίμημα της πώλησης φαίνεται να «εξαφανίστηκε» από τους λογαριασμούς της τράπεζας, γεγονός που τότε προκάλεσε ισχυρή κριτική. Αυτές οι υποθέσεις, παρά την πολυπλοκότητά τους, δημιούργησαν ένα αίσθημα δυσπιστίας γύρω από τη διαχείριση και την επαγγελματική του επάρκεια.

Ο Στουρνάρας και η σχέση του με τα Μνημόνια

Η διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, στην οποία ο Στουρνάρας διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο ως επικεφαλής της Τράπεζας της Ελλάδος, επανέφερε στη δημόσια συζήτηση τη συζήτηση γύρω από τα μνημόνια. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, ο Στουρνάρας προχώρησε στην εισήγηση για την εφαρμογή της λεγόμενης «προληπτικής πιστωτικής γραμμής». Αυτή η επιλογή, που στην ουσία ισοδυναμούσε με ένα τέταρτο μνημόνιο, στόχευε στην παροχή χρηματοδοτικής στήριξης με αντάλλαγμα τη διατήρηση συγκεκριμένων δεσμεύσεων για μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική πειθαρχία. Η πρόταση αυτή συνάντησε σφοδρή αντίδραση από την κυβέρνηση της εποχής και έδωσε νέα τροφή στις αντιπαραθέσεις γύρω από τον ρόλο του Στουρνάρα στην οικονομική πολιτική της χώρας.

Ακόμη πιο αμφιλεγόμενη ήταν η τοποθέτησή του σχετικά με την μετατροπή των κρατικών εγγυήσεων που προέρχονταν από τα τιτλοποιημένα «κόκκινα» δάνεια, αξίας περίπου 18 δισεκατομμυρίων ευρώ, σε δημόσιο χρέος. Εάν προχωρούσε αυτή η επιλογή, το ήδη υψηλό δημόσιο χρέος, που ανέρχεται στα 407 δισεκατομμύρια ευρώ, θα δεχόταν ισχυρό πλήγμα, οδηγώντας πιθανώς την οικονομία σε νέα περιπέτεια. Αυτές οι πολιτικές στάσεις φανερώνουν τη σαφή προτίμηση του Στουρνάρα προς συντηρητικές στρατηγικές, αλλά δεν έλειψαν τα επικριτικά σχόλια για την πολιτική του στόχευση και τις μακροπρόθεσμες συνέπειες που θα μπορούσαν να έχουν οι αποφάσεις του.

Το σχέδιο «Ηρακλής» και η κριτική του Στουρνάρα

Η διαχείριση των κόκκινων δανείων αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα στην οικονομία, και το σχέδιο «Ηρακλής» ήρθε να δώσει μια λύση στην κρίση αυτή. Το σχέδιο αυτό, το οποίο εφαρμόστηκε με σκοπό να «καθαρίσουν» οι ισολογισμοί των τραπεζών από κόκκινα δάνεια ύψους περίπου 85 δισεκατομμυρίων ευρώ, θεωρήθηκε ότι έσωσε τις ελληνικές τράπεζες από μια πολύ πιο επικίνδυνη οικονομική κατάσταση. Ο Στουρνάρας, ωστόσο, άσκησε κριτική στο σχέδιο, χαρακτηρίζοντάς το αποτυχημένο και ανεπίκαιρο. Η στάση του αυτή έδωσε την εντύπωση πως απέφευγε να υποστηρίξει λύσεις που είχαν την έγκριση της τότε κυβέρνησης, προσθέτοντας ένα ακόμη σημείο τριβής στη σχέση του με το πολιτικό κατεστημένο.

Η διαφοροποίηση του Στουρνάρα από το σχέδιο «Ηρακλής» συνδέεται με τη γενικότερη κριτική του για τις προτάσεις διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων. Σε μια άλλη περίπτωση, είχε εκφράσει αρνητική στάση για τη λύση του «sale and lease back» στα ακίνητα, μια πρόταση που είχαν εισηγηθεί έμπειροι τραπεζίτες. Η λύση αυτή στόχευε να αποκαταστήσει την ισορροπία στις τράπεζες μέσω μιας πιο ρεαλιστικής διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων, αλλά ο Στουρνάρας φάνηκε να υπονομεύει το εγχείρημα, επιμένοντας σε μια άποψη που αρκετοί θεώρησαν συντηρητική και ατελέσφορη.

Η θητεία του Στουρνάρα στην Τράπεζα της Ελλάδος: Ένας περιορισμένος ρόλος

Η θητεία του Στουρνάρα στην Τράπεζα της Ελλάδος χαρακτηρίζεται από μετριοπαθή αποτελέσματα, κυρίως λόγω των περιορισμένων αρμοδιοτήτων της Τράπεζας, καθώς δεν μπορεί να ελέγχει τις μεγάλες συστημικές τράπεζες όπως την Εθνική, την Alpha, την Πειραιώς και την Eurobank. Ο ρόλος του περιορίζεται στη ρύθμιση μικρότερων τραπεζών, όπως η Attica Bank και η Optima Bank, καθιστώντας τη θέση του Διοικητή σε ορισμένα σημεία περισσότερο συμβολική παρά ουσιαστική. Πολλοί μάλιστα θεωρούν ότι η θέση του Στουρνάρα είναι εν πολλοίς διακοσμητική, κάτι που αντανακλάται και στις μέχρι τώρα παρεμβάσεις του.

Η διαρκής εξάρτησή του από το δημόσιο τομέα αποτελεί ένα ακόμα χαρακτηριστικό που τον συνοδεύει, καθώς σε κάθε στάδιο της καριέρας του ήταν αμειβόμενος από το δημόσιο, με αποτέλεσμα να του προσάπτεται συχνά η κριτική πως έχει υιοθετήσει μια γραφειοκρατική αντίληψη και έναν βολεμένο τρόπο σκέψης. Αυτή η νοοτροπία έχει αφήσει πολλούς παρατηρητές να αναρωτιούνται αν ο Στουρνάρας είναι πραγματικά το κατάλληλο πρόσωπο για να προταθεί για τη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Οι πιθανοί αντικαταστάτες του Στουρνάρα στην Τράπεζα της Ελλάδος

Η θητεία του Γιάννη Στουρνάρα στη θέση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος λήγει τον Μάιο του 2026, και ήδη έχει διανύσει τη δεύτερη εξαετία του. Αν ο Στουρνάρας προταθεί και αναλάβει καθήκοντα Προέδρου της Δημοκρατίας, θα πρέπει να αποχωρήσει από τη θέση του, δημιουργώντας ένα κενό στο ανώτερο κλιμάκιο της Τράπεζας.

Προς το παρόν, δύο είναι τα πρόσωπα που φαίνεται να διεκδικούν τη θέση του Διοικητή:

1. Ο Θεόδωρος Σκυλακάκης, σημερινός υπουργός Ενέργειας, και
2. Ο Χρήστος Σταϊκούρας, υπουργός Υποδομών.

Η επιλογή για τη θέση αυτή δεν απαιτεί συγκεκριμένες προϋποθέσεις «fit and proper», δηλαδή τις αυστηρές παραδοχές καταλληλότητας που απαιτούνται για τον διευθύνοντα σύμβουλο μιας εμπορικής τράπεζας. Αυτό καθιστά και τους δύο υπουργούς κατάλληλους, σύμφωνα με τους τυπικούς όρους, για να αναλάβουν τη θέση του

Πρωθυπουργικές πατριωτικές παρλάτες

Με τον επιταχυνόμενο μεταβολισμό της κοινωνίας μας, τα ιστορικά γεγονότα χάνουν τη σημασία τους. Και αυτό γιατί το κοντέρ της ιστορίας έχει σταματήσει και έχει ξεκινήσει να γράφει από την αρχή και το παρόν  πλέον έχει  ελευθερωθεί από το πεδίο έλξης του παρελθόντος.

Διανύουμε μια ταχύτητα διαφυγής από τον ιστορικό χρόνο σ’ έναν ορίζοντα συνθετικής προοπτικής, όπου τα  γεγονότα δε βρίσκουν έδαφος για να καταγραφούν. Ο Elias Canetti έγραφε ότι «η ιστορία δεν υπάρχει καθ’ εαυτή… κανένα γεγονός πια δεν καταγράφεται ως πραγματικότητα, ως αλήθεια, γιατί αδυνατεί να συνειδητοποιηθεί». Ζούμε με άλλα λόγια, μπροστά στην αδυναμία μας να αναγνωρίζουμε τα γεγονότα, εάν εκείνα δεν εντάσσονται στη συμπληρωματική πραγματικότητα του παρόντος χρόνου.

Η υπεροχή της παροντικότητας, ή της επικαιροποιημένης στιγμής,  είναι πάνω από όλα. Ο χώρος έτσι και αλλιώς έχει εξαλειφθεί μπροστά στις ταχύτητες της ψηφιακής ζωής μας. Επομένως κάθε συμβάν, ή ιστορικό γεγονός ακολουθεί την τροχιά του σ’ ένα νεκρό χρόνο, δηλαδή, στην αύξηση του μήκους του, τόσο ώστε φαίνεται σαν να μην  υπάρχει πια.

Όλα τα ιστορικά γεγονότα  ενταφιάζονται πια αστεφάνωτα ως απόβλητα κάτω από ανανεωμένες τεχνολογίες που ορίζουν το νέο πεπρωμένο. Τα ιστορικά αποδεικτικά στοιχεία αποχρωματίζονται, χάνουν την ακρίβεια τους, στη μοιραία στρατηγική και στην αμετάκλητη πορεία τους, προς το καινούργιο. Πολλές φορές μάλιστα το ιστορικό γεγονός  κρίνεται επικίνδυνο γιατί αναμοχλεύει πάθη που πρέπει να  αποφεύγονται, επειδή μας οδηγούν σε διαφορές.

Τίποτε από την ιστορία δεν πρέπει να παίρνει δύναμη νοήματος και αυτό γιατί φθάνουμε σε αρνήσεις. Και η φιλοσοφία της νέας ζωής, μας διδάσκει να είμαστε θετικοί σ’ όλα για να κερδίσουμε τη μοιραία στρατηγική της θετικής δράσης και σκέψης. Δηλαδή την απόλυτη συμφιλίωση όπου εξομοιώνονται  διαφορές, αντιθέσεις, επιδράσεις. Και αυτό γιατί η άρνηση δεν μπορεί να είναι ισχυρότερη από την κατάφαση.

Πατριωτισμός βουτηγμένος στα ψέματα

Ο πατριωτισμός σήμερα νοείται ως ένα μωσαϊκό από απερπάτητους και μονότονους παιάνες. Ένα σύνολο από φθόγγους πατριωτικής αφαίρεσης με επιχειρήματα υπέρογκης δικαιολογίας.

Πριν μέρες ο πρωθυπουργός από τις Βρυξέλλες μας έκανε μαθήματα πατριωτισμού και μας είπε: «Πού ήταν όλοι αυτοί οι υπερπατριώτες όταν εμείς προστατεύαμε τα σύνορα της Ελλάδος στον Έβρο; Πού ήταν όλοι αυτοί οι υπερπατριώτες όταν εμείς επεκτείναμε τα χωρικά ύδατα στα 12 μίλια στο Ιόνιο; Όταν υπογράφαμε την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη με την Αίγυπτο, δημιουργώντας κυριαρχικά δικαιώματα με τη βούλα, με το νόμο; Πού ήταν όλοι αυτοί οι υπερπατριώτες όταν αγοράζαμε τις Belharra, τα Rafale; Όταν κάναμε την παραγγελία για τα F-35»;

Και παρακάτω  αναφέρθηκε στους «πατριώτες της φακής» βάζοντας έναν αστερίσκο για τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά λέγοντας: «Διαχωρίζω τις θέσεις του κ. Σαμαρά. Είναι σεβαστές οι απόψεις του πρώην πρωθυπουργού, ο οποίος μάλιστα είχε συναντηθεί με τον κ. Ερντογάν και θυμίζω ότι και επί ημερών του έγιναν διερευνητικές επαφές με την Τουρκία». Τόνισε επίσης πως «η Ελλάδα είναι σε θέση να συνομιλεί με την Τουρκία πολιτισμένα. Δεν σημαίνει ότι έχουμε συμφωνήσει ή ότι είμαστε κοντά σε συμφωνία. Ούτε ξεπουλάμε ούτε προδίδουμε κανέναν. Η χώρα έχει πληρώσει πολύ ακριβά στο παρελθόν αυτές τις ακραίες φωνές. Φαντάζομαι ότι σε μια πραγματική κρίση οι δήθεν πατριώτες θα ήταν οι πρώτοι που θα έβαζαν την ουρά στα σκέλια…» .

Όσα αποσιώπησε ο πρωθυπουργός

Ας θυμίσουμε όμως εκείνα που παραλείπει ο πρωθυπουργός από τις πατριωτικές του ψαλμουδιές.

I) Ο φράκτης στον Έβρο όπου το πρώτο του τμήμα φτιάχτηκε  στα σύνορα με την Τουρκία το 2012, στη συνέχεια  το 2021, και εξακολουθεί να προχωρά με νέες επεκτάσεις δεν έχει όμως σταματήσει τους διακινητές και αυτό η κυβέρνηση ή το έχει υποτιμήσει, ή δεν το έχει καταλάβει. Ο φράχτης μπορεί να έχει εμποδίσει τη δίοδο για τους πρόσφυγες, αλλά οι διακινητές εξελίσσονται διαρκώς χρησιμοποιώντας αυτοκίνητα και κινούμενοι  δίνοντας το live στίγμα τους μέσω του Google Maps.

II) Χρησιμοποίησε ο πρωθυπουργός τα 12 μίλια στο Ιόνιο, δηλαδή τη συμφωνία οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών μεταξύ των δύο χωρών. Αναρωτιέσαι  όμως αυτό  αποτελεί απόπειρα να δείξεις το πόσο επιτυχημένη είναι η εξωτερική σου πολιτική; Όταν μάλιστα μεταξύ των δύο χωρών Ελλάδας Ιταλίας  δεν υπήρξαν προβλήματα, αλλά και εκεί δημιουργήθηκε  ένα  προηγούμενο εκείνο  της “συνδιαχείρισης” εντός ελληνικής θαλάσσιας ζώνης, δεδομένου ότι Ελλάδα και Ιταλία θα συνδιαχειρίζονται την αλιεία στην ελληνική ΑΟΖ μέχρι τα έξι ναυτικά μίλια από τις ελληνικές ακτές. 

III) Όσον αφορά τη συμφωνία με την Αίγυπτο που αναφέρεται ο πρωθυπουργός, η Ελλάδα υποχώρησε στους ισχυρισμούς της και αυτό γιατί  δέχτηκε ότι τα ελληνικά νησιά του Αιγαίου δεν έχουν πλήρη ΑΟΖ ακόμη και  τα μεγάλα νησιά.  Έτσι όμως δεσμευόμαστε στην οριοθέτηση της ΑΟΖ σε επίπεδο διαπραγμάτευσης αλλά και σε περίπτωση  προσφυγής στην Χάγη. Και κάτι άλλο, η κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη έκανε μια συμφωνία στη δυτική  θαλάσσια ζώνη του 28^ου μεσημβρινού, αφήνοντας την Τουρκία να διεκδικεί την ΑΟΖ ανατολικά του 28^ου  μεσημβρινού. Άφησε το νησιωτικό σύμπλεγμα του Καστελόριζου εκτός ρύθμισης  και φυσικά δε χάραξε  την ελληνική ΑΟΖ με την Κυπριακή.

IV) Η αγορά των Belharra και των Rafale ήταν επιβεβλημένη, δεν αποτέλεσε ταχύτητα εξυπνάδας της κυβέρνησης ούτε μαχητική και ρωμαλέα στάση, που χρησιμοποιείται από τον κ. πρωθυπουργό ως πασίχαρη επιτυχία. 

Πυροτέχνημα με κακό τέλος

Τα νέα μαθήματα φιλοπατρίας του κ. Μητσοτάκη γίνονται σενάρια επινόησης ενός πατριωτισμού βουτηγμένου στα ψέματα του Μινχάουζεν. Προσπαθεί ο κ. Μητσοτάκης να οικοδομήσει ένα πυροτεχνήμα με μπόλικη πατριωτική καυχησιολογία και όλα αυτά προκειμένου να συγκρατήσει τις αντιπολιτευόμενες φωνές του κόμματός του.

Έτσι και αλλιώς η νέα αντίληψη του ιστορικού μέλλοντος θα έχει μόνο δούλους συμβατικής συμβίωσης και ημιελεύθερους πολιορκημένους, όπου θύτες και θύματα, κερδισμένοι και χαμένοι, πλούσιοι και φτωχοί, όλοι θα ζουν στην εκμηδενιστική δύναμη της αυταπάτης, (αυτή είναι η ηγεμονία της προσομοίωσης στην ιστορία υποστηρίζει ο Ζ. Μπωντριγιάρ και αυτός είναι ο λόγος που η ιστορία τελειώνει) και εκεί θα  εντάσσονται οι νέοι υπήκοοι υπό το ρίγος  του τρόμου. Να λοιπόν η νέα προσδοκία του πατριωτισμού που θα μυρίζει βούρκο.