Η σκιά του συστήματος: Από την κανονικότητα στην απομόνωση
Σιγά-σιγά, μετατρεπόμαστε σε άτομα που φαίνεται να μην έχουν θέση στο σύστημα. Στην ουσία, βρισκόμαστε εκτός των υπολογισμών του. Όταν το επαγγελματικό μας όριο φτάνει σε ακραία σημεία, όπου ο μισθός που παίρνουμε είναι σημαντικά μικρότερος από τις υποχρεώσεις μας, είναι εύκολο να βρεθούμε εκτός των κοινωνικών και εργασιακών προτύπων. Αυτό δεν έχει να κάνει με την προσωπική διάθεση, όπως μας είπε ο πολιτικός Σπυράδωνις Γεωργιάδης – ένα πρόσωπο που κανείς δεν ξέρει πώς και με τι λεφτά ζει, και αν έχει ελεγχθεί σωστά η δήλωση της περιουσίας του. Αυτή η κατάσταση, όμως, είναι πραγματικότητα για τους «κανονικούς» ανθρώπους, που προσπαθούν να αντεπεξέλθουν καθημερινά στις ανάγκες της ζωής.
Εδώ και καιρό διαβάζω συνεντεύξεις από ανθρώπους που ζουν στους δρόμους, και οι περισσότεροι εξ αυτών έχασαν όλα τους τα στηρίγματα λόγω μιας σειράς απανωτών ατυχημάτων. Όταν αυτά τα ατυχήματα συμβαίνουν σε μια εποχή κοινωνικής και οικονομικής αβεβαιότητας, η ζωή τους ανατρέπεται εντελώς και βρίσκονται σε αδιέξοδο. Δεν είναι δύσκολο να συμβεί αυτό. Στην εποχή που ζούμε, η καταστροφή φαίνεται να μας κυνηγάει. Μπορείς να χάσεις όλα τα σταθερά σημεία αναφοράς σου μέσα από μια σειρά από άτυχες συγκυρίες, και τότε να βρεθείς στο περιθώριο, με το μυαλό σου γεμάτο από απολογισμούς, χωρίς να έχεις πια τη δύναμη να βρεις τη λύση.
Σήμερα, όλα φαίνονται αβέβαια. Το πρόβλημα για αυτούς τους ανθρώπους δεν είναι μόνο να επιβιώσουν, αλλά και να ξαναβρούν την προσωπική τους ταυτότητα, να ξεφύγουν από την αδράνεια και την απελπισία, και να μπορέσουν να ανακτήσουν την αξιοπρέπειά τους. Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα: να σηκώσουν το βλέμμα τους και να συνδεθούν ξανά με τον υπόλοιπο κόσμο, που φαινομενικά τους έχει εγκαταλείψει.
Από την εμπειρία μου με ανθρώπους που βιώνουν την περιθωριοποίηση, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι πρέπει να γίνουν συγκεκριμένα βήματα, ώστε να ανακτήσουν αυτοί οι «ραγισμένοι» άνθρωποι την θέση τους στην κοινωνία. Η κοινωνία δεν πρέπει να τους αντιμετωπίζει ως περιθωριακούς, αλλά να τους προσφέρει την ευκαιρία να ξαναβρούν τον δρόμο τους.
Αυτό, ωστόσο, δεν είναι ζήτημα ατομικής «φιλανθρωπίας». Η πραγματική λύση απαιτεί μια οργανωμένη κοινωνική πολιτική για τα θύματα ενός συστήματος που δίνει προτεραιότητα στα κέρδη. Χρειαζόμαστε μια συνολική αναδιοργάνωση της κοινωνίας και της παραγωγής, έτσι ώστε κανείς να μην μένει πίσω. Αυτό δεν αφορά μόνο την ατομική βοήθεια, αλλά μια συλλογική προσπάθεια για τη δημιουργία ενός κοινωνικού ιστού που δεν θα αφήνει κανέναν εκτός.
Πολιτικοί όπως ο Σπυράδωνις Γεωργιάδης, με τις αντιλήψεις τους, προσπαθούν να αποκρύψουν ότι ζούμε κάτω από την κυριαρχία των δανειστών και των πολιτικών τους υπαλλήλων. Είναι αυτοί οι άνθρωποι που επιμένουν να απαξιώνουν κάθε είδους ιδεολογική αντίσταση, αποποιούμενοι την πραγματικότητα της κοινωνικής κρίσης. Ο ίδιος, ως εκπρόσωπος της πολιτικής της τρόικας, διαφημίζει την πολιτική των απολύσεων, ενώ κρύβει τις συνέπειες αυτής της πολιτικής για τους πολίτες.
Αυτή την περίοδο, παρακολουθώ και τις «δημοσιογραφικές» εκπομπές, που προσπαθούν να κάνουν ευχάριστο το κλίμα για τα Χριστούγεννα, παρακαλώντας με πάθος για γλυκά από τους φούρνους. Καμία από αυτές τις εκπομπές δεν σκέφτηκε να οργανώσει κοινωνικά συσσίτια, προκειμένου να στηρίξουν τους ανθρώπους που υποφέρουν από την κοινωνική και οικονομική αδιαφορία. Το κράτος είναι απούσιο, και αντί να προσφέρουν συλλογική αλληλεγγύη, επιλέγουν την επιφανειακή ευτυχία του καταναλωτισμού.
Το πραγματικό ζητούμενο είναι να ξαναβρούμε τη συλλογικότητα και να επαναφέρουμε την κοινωνική δικαιοσύνη.
