Ιαπωνία: Πρωτοφανής μείωση πληθυσμού

Η Ιαπωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια άνευ προηγουμένου δημογραφική κρίση, καθώς τα προκαταρκτικά στοιχεία της εθνικής απογραφής που δόθηκαν στη δημοσιότητα αποκαλύπτουν δραματική μείωση του πληθυσμού της. Συγκεκριμένα, ο πληθυσμός της τέταρτης μεγαλύτερης οικονομίας παγκοσμίως συρρικνώθηκε κατά 2,5% μέσα σε μια πενταετία, φτάνοντας τα 123 εκατομμύρια το 2025. Πρόκειται για το μεγαλύτερο ποσοστό μείωσης που έχει καταγραφεί ποτέ από το 1920, όταν και ξεκίνησε η συστηματική καταγραφή των δημογραφικών δεδομένων στη χώρα.

Σε απόλυτους αριθμούς, η μείωση αυτή μεταφράζεται σε τρία εκατομμύρια λιγότερους κατοίκους σε σύγκριση με το 2020. Το μέγεθος της συρρίκνωσης είναι τριπλάσιο σε σχέση με εκείνο που είχε παρατηρηθεί κατά την προηγούμενη πενταετία, μεταξύ 2015 και 2020, γεγονός που υποδηλώνει μια επιταχυνόμενη και βαθιά ριζωμένη δημογραφική παρακμή. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Μινορού Κίχαρα, σχολιάζοντας τα ευρήματα, τόνισε ότι τα στοιχεία επιβεβαιώνουν για ακόμη μία φορά την επιδείνωση της δημογραφικής κατάστασης της χώρας.

Σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων της Παγκόσμιας Τράπεζας, η Ιαπωνία κατέχει πλέον τη δεύτερη θέση παγκοσμίως στον δείκτη γήρανσης του πληθυσμού, πίσω μόνο από το Μονακό. Η υπογεννητικότητα αποτελεί τον κύριο μοχλό αυτής της εξέλιξης, με τον δείκτη γεννητικότητας να υποχωρεί στο 1,2 παιδιά ανά γυναίκα το 2023. Το επίπεδο αυτό είναι δραματικά χαμηλότερο από το όριο των 2,1 παιδιών που απαιτείται για να διατηρηθεί σταθερός ο πληθυσμός μιας χώρας χωρίς τη συνδρομή της μετανάστευσης.

Επίσημα στοιχεία που είχαν δημοσιοποιηθεί νωρίτερα μέσα στο έτος κατέγραψαν ότι ο αριθμός των γεννήσεων στην Ιαπωνία μειώθηκε για δέκατη συνεχόμενη χρονιά το 2025, φτάνοντας μόλις τις 705.809. Παρά το γεγονός ότι η μετανάστευση θα μπορούσε να αποτελέσει μια δυνητική λύση για την αντιστροφή της δημογραφικής συρρίκνωσης, η πολιτική ηγεσία της χώρας φαίνεται να ακολουθεί αντίθετη κατεύθυνση. Η υπερεθνικίστρια πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι έχει υιοθετήσει ολοένα και πιο αυστηρά μέτρα για τον περιορισμό της εισροής ξένων υπηκόων, επιλέγοντας μια πολιτική που εντείνει την πίεση στο ήδη επιβαρυμένο δημογραφικό σύστημα.

Τα τελευταία χρόνια, οι διαδοχικές ιαπωνικές κυβερνήσεις έχουν καταβάλει προσπάθειες, με περιορισμένη όμως επιτυχία, να ενθαρρύνουν τους γάμους και να αυξήσουν τα ποσοστά γεννητικότητας. Τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί περιλαμβάνουν αυξήσεις σε επιδόματα και παροχές που σχετίζονται με την εκπαίδευση των παιδιών, επιδοτήσεις για γονικές άδειες, ακόμη και τη δημιουργία κρατικών εφαρμογών γνωριμιών. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα αυτών των πολιτικών παραμένει αμφίβολη, καθώς η δημογραφική καμπύλη συνεχίζει να κινείται πτωτικά, θέτοντας σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον της κοινωνίας και της οικονομίας της χώρας.