ΙΕΛΚΑ: Φόβος και περικοπές στην αγορά λόγω πολέμου

Η κρίση στη Μέση Ανατολή πιέζει περισσότερο την ψυχολογία των καταναλωτών

Βαθύτερο αποτύπωμα από άλλες πρόσφατες διεθνείς κρίσεις φαίνεται να αφήνει στους Έλληνες καταναλωτές η ένταση στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τα τελευταία ευρήματα του ΙΕΛΚΑ που παρουσιάστηκαν σε συνέδριο για το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η γεωπολιτική αβεβαιότητα μεταφέρεται άμεσα στην καθημερινότητα των νοικοκυριών, επηρεάζοντας όχι μόνο τη διάθεση αλλά και τις αγοραστικές τους επιλογές. 

Η έρευνα καταγράφει αυξημένα επίπεδα φόβου, θυμού και ανησυχίας απέναντι στις εξελίξεις στην περιοχή. Συγκεκριμένα, το 25% δηλώνει ότι αισθάνεται φόβο, το 27% θυμό και το 26% ανησυχία, ποσοστά υψηλότερα από εκείνα που είχαν καταγραφεί σε άλλες κρίσεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία ή η περιβαλλοντική κρίση. Στην περίπτωση της Ουκρανίας, ο φόβος είχε μετρηθεί στο 13% και η ανησυχία στο 17%, ενώ στην περιβαλλοντική κρίση ο φόβος είχε φτάσει το 19% και η ανησυχία το 25%. 

Τρόφιμα και ενέργεια στο επίκεντρο της πίεσης

Η ψυχολογική επιβάρυνση συνοδεύεται από έντονη οικονομική ανασφάλεια, με τους καταναλωτές να βλέπουν κυρίως στα τρόφιμα και στην ενέργεια τις μεγαλύτερες εστίες πίεσης για τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Το 40% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα τούς επιβαρύνουν σημαντικά, ενώ το 34% εκφράζει την ίδια ανησυχία για το ενεργειακό κόστος. Για το επόμενο εξάμηνο, το 39% εκτιμά ότι οι πιέσεις στα τρόφιμα θα συνεχιστούν και το 35% προβλέπει αντίστοιχη επιβάρυνση από την ενέργεια. 

Η πρώτη αντίδραση των πολιτών είναι η άμεση αναπροσαρμογή της κατανάλωσης. Έξι στους δέκα δηλώνουν ότι έχουν ήδη αναβάλει ή ακυρώσει δαπάνες για να περιορίσουν τα έξοδά τους, ενώ περισσότεροι από τους μισούς εμφανίζονται να μειώνουν την εστίαση και άλλες προαιρετικές δαπάνες. Παράλληλα, ενισχύεται η λεγόμενη «έξυπνη κατανάλωση», με περίπου το 40% να αναζητά συστηματικότερα προσφορές, εκπτώσεις και φθηνότερες εναλλακτικές. 

Αυξημένες προσδοκίες για νέα μέτρα στήριξης

Η εμπειρία των προηγούμενων ετών έχει δημιουργήσει στους πολίτες την προσδοκία ότι σε κάθε νέα κρίση η πολιτεία θα παρέμβει ξανά με μέτρα ανακούφισης. Το 81% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι πρέπει να υπάρξει στήριξη για το ενεργειακό κόστος, το 77% αναμένει βοήθεια για τα καύσιμα και το 67% κρίνει αναγκαία κάποια μορφή ενίσχυσης και για τα τρόφιμα. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας αγοράς που λειτουργεί πλέον υπό το βάρος διαρκούς αβεβαιότητας, με τα νοικοκυριά να κινούνται πιο αμυντικά και πιο προσεκτικά απέναντι σε κάθε νέα διεθνή αναταραχή.