Τριάντα χρόνια συμπληρώνονται από την κρίση των Ιμίων, από εκείνη τη νύχτα που έμοιασε με αιώνα για την Ελλάδα. Οι ακατοίκητες βραχονησίδες του Αιγαίου μετατράπηκαν τότε σε σύμβολο εθνικής έντασης και γεωπολιτικής αβεβαιότητας, αποκαλύπτοντας με ωμό τρόπο τα όρια της αποτροπής, τις αδυναμίες της διπλωματίας και το βαρύ τίμημα της «διαχείρισης κρίσεων» υπό ξένη πίεση. Η κορύφωση ήρθε τα ξημερώματα της 31ης Ιανουαρίου, όταν τουρκικές ειδικές δυνάμεις αποβιβάστηκαν στα Ίμια.
Η νύχτα της αποβίβασης και η πτώση του ελικοπτέρου
Το ρολόι έδειχνε 4:50 όταν το πλήρωμα ελικοπτέρου του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού ανέφερε ότι εντόπισε περίπου δέκα Τούρκους κομάντο πάνω στη βραχονησίδα. Δόθηκε εντολή επιστροφής στη βάση. Λίγα λεπτά αργότερα, το ελικόπτερο χάθηκε από τα ραντάρ. Σύντομα, η θάλασσα παρέδωσε τη σκληρή αλήθεια: οι τρεις αξιωματικοί ήταν νεκροί. Ο υποπλοίαρχος Χριστόδουλος Καραθανάσης, ο υποπλοίαρχος Παναγιώτης Βλαχάκος και ο αρχικελευστής Έκτορας Γιαλοψός έγιναν τα μοναδικά θύματα μιας κρίσης που δεν εξελίχθηκε σε πόλεμο, αλλά άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα.
Ο τότε αντιναύαρχος Σπύρος Κονιδάρης, κυβερνήτης πυραυλακάτου, περιέγραψε χρόνια αργότερα πως οι μονάδες απέπλευσαν και ενσωματώθηκαν στον σχηματισμό γύρω από τα νησιά. Πλήρως οπλισμένες, με πυραύλους, τηλεκατευθυνόμενες τορπίλες και πυροβόλα, ήταν έτοιμες να ανοίξουν πυρ μέσα σε δευτερόλεπτα, εφόσον δινόταν εντολή. Η απόφαση να απογειωθεί ελικόπτερο για αναγνώριση ελήφθη καθώς ο καιρός χειροτέρευε. Το ελικόπτερο πέρασε επανειλημμένα πάνω από το νησί, επιβεβαίωσε την παρουσία των Τούρκων και διατάχθηκε να επιστρέψει στο Ναυαρίνο. Στα 5,2 χιλιόμετρα από τα Ίμια, διαλύθηκε στη θάλασσα.
«Όλοι ξέραμε τι έπρεπε να κάνουμε» – το βάρος της αποτροπής
Την ίδια στιγμή, σε βάσεις της Πολεμικής Αεροπορίας, η αναμονή είχε χτυπήσει «κόκκινο». Ο ταξίαρχος Ιπτάμενος ε.α. Μάνος Καρυωτάκης θυμάται ότι ήταν νεαρός ιπτάμενος στην Κρήτη, μόλις έτοιμος επιχειρησιακά. Η εντολή «ελάτε αμέσως μέσα» σήμαινε ένα πράγμα: άμεση μετάβαση στη μοίρα και πιθανή απογείωση. «Από εκεί δεν ξαναβγήκα για πέντε μέρες», έχει πει, περιγράφοντας μια σχεδίαση που θεωρεί ακόμη και σήμερα πρωτοποριακή. Όλοι γνώριζαν τον ρόλο τους. Η αποτροπή υπήρχε στο επίπεδο των Ενόπλων Δυνάμεων· η πολιτική απόφαση, όμως, ακολούθησε άλλη διαδρομή.
Τελικά, η ένταση αποκλιμακώθηκε χωρίς στρατιωτική σύρραξη. Τα πλοία επέστρεψαν. Η «λύση» άφησε πίσω της νεκρούς, γκρίζες ζώνες και ένα δόγμα διαχείρισης που σημάδεψε την ελληνική στρατηγική για δεκαετίες. Τριάντα χρόνια μετά, τα Ίμια παραμένουν πληγή στη συλλογική μνήμη: όχι μόνο για τους τρεις αξιωματικούς που χάθηκαν, αλλά για το ερώτημα που επιμένει—αν εκείνη τη νύχτα κερδίθηκε η ειρήνη ή άνοιξε ο δρόμος για μια διαρκή αμφισβήτηση στο Αιγαίο.
